Elektron siqaret məhdudiyyəti effektiv nəticə verəcəkmi? - ŞƏRH

Aprelin 1-dən etibarən Azərbaycanda ictimai nəqliyyat infrastrukturunda elektron siqaretlərin istifadəsinə görə inzibati məsuliyyət tətbiq olunacaq. Yeni qaydalara əsasən, qatarlarda, dəmiryol vağzallarında, yeraltı və yerüstü qapalı piyada keçidlərində elektron siqaret istifadə edən şəxslər 30 manat məbləğində cərimə olunacaq. Qərar “Tütün və tütün məmulatları haqqında” qanuna edilən dəyişikliklərin icrası çərçivəsində tətbiq edilir və ictimai məkanlarda sağlam mühitin qorunmasına yönəlib.

Bu tənzimləmə qlobal miqyasda genişlənən anti-tütün siyasətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Son illərdə elektron siqaretlər ənənəvi siqaretə alternativ kimi təqdim olunsa da, beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, bu məhsullar da sağlamlıq üçün ciddi risklər yaradır. Xüsusilə tərkibindəki nikotin asılılıq yaradan əsas komponent olaraq qalır, eyni zamanda buxar formasında yayılan kimyəvi maddələr tənəffüs yollarına mənfi təsir göstərir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının yanaşmasına görə, elektron siqaretlər tam təhlükəsiz alternativ hesab edilmir və onların istifadəsi uzunmüddətli risklər baxımından hələ də araşdırılmaqdadır.

İqtisadi baxımdan bu qərar bir neçə istiqamətdə təsir yaradır. İlk növbədə, ictimai məkanlarda siqaret istifadəsinin məhdudlaşdırılması səhiyyə xərclərinin uzunmüddətli perspektivdə azaldılmasına xidmət edir. Tütün və nikotin məhsullarının yaratdığı xəstəliklərin müalicəsi dövlət büdcəsinə əlavə yük yaradır və bu tip preventiv tədbirlər həmin yükün optimallaşdırılmasına yönəlir. Digər tərəfdən, bu cür məhdudiyyətlər istehlak davranışlarına təsir edərək alternativ məhsullar bazarının strukturunu dəyişdirə bilər.

Qlobal təcrübə göstərir ki, elektron siqaretlərin istifadəsinə qarşı tətbiq edilən məhdudiyyətlər əsasən üç istiqamətdə inkişaf edir: ictimai məkanlarda qadağalar, reklam və satışın tənzimlənməsi, eləcə də maarifləndirmə kampaniyaları. Bu yanaşmaların paralel tətbiqi daha effektiv nəticə verir. Azərbaycanda da tətbiq olunan yeni qaydalar bu strategiyanın ilkin mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər və gələcəkdə daha geniş tənzimləmə mexanizmlərinin formalaşması üçün baza yaradır.

Elektron siqaretlərin zərərlərinin azaldılması istiqamətində effektiv yanaşmalardan biri də maarifləndirmənin gücləndirilməsidir. Xüsusilə gənc nəsil arasında bu məhsulların “zərərsiz alternativ” kimi qəbul olunmasının qarşısının alınması vacibdir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, düzgün məlumatlandırma və ictimai kampaniyalar istehlakın azalmasında mühüm rol oynayır. Paralel olaraq, nikotin asılılığından çıxış üçün dəstək proqramlarının inkişafı və sağlam həyat tərzinin təşviqi bu sahədə uzunmüddətli nəticələr verir.

Mövcud qərar yalnız inzibati tədbir kimi deyil, həm də ictimai sağlamlıq siyasətinin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. İctimai nəqliyyat və qapalı məkanlarda tətbiq olunan bu məhdudiyyətlər həm fərdi sağlamlığın qorunmasına, həm də ümumi sosial mühitin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə daha sağlam və təhlükəsiz şəhər mühitinin formalaşmasına zəmin yaradır.

AzNews.az