Nərə balığı idxalında yeni tendensiya - ŞƏRH

Yanvar ayında Azərbaycana dondurulmuş nərə balığı idxalı üzrə göstəricilər maraqlı dinamikanı ortaya qoyur. Rəsmi statistikaya əsasən, idxalın ümumi dəyəri illik müqayisədə 13 faiz artaraq 472 min ABŞ dollarına çatıb, lakin fiziki həcmdə 25 faizlik azalma qeydə alınıb. Tədarük coğrafiyasında isə ənənəvi tərəfdaşlarla yanaşı yeni ölkələrin də daxil olması diqqət çəkir.

Formalaşan bu mənzərə qlobal balıqçılıq bazarındakı tendensiyalarla uyğunluq təşkil edir. Xüsusilə nərə balığı kimi yüksək dəyərli məhsullar üzrə son illərdə dünya bazarında təklifin məhdudlaşması müşahidə olunur. Bu, əsasən təbii ehtiyatların qorunması siyasətinin sərtləşdirilməsi, kvotaların tətbiqi və akvakultura xərclərinin artması ilə bağlıdır. Nəticədə məhsulun maya dəyəri yüksəlir və bu, idxalın dəyər ifadəsində artımına, eyni zamanda həcmin azalmasına səbəb olur. Azərbaycanın idxal strukturunda da məhz bu tendensiya əks olunur.

Ənənəvi olaraq əsas tədarükçülərdən biri olan Rusiyadan idxalın həm dəyər, həm də kəmiyyət baxımından azalması regionda istehsal və ixrac siyasətində baş verən dəyişikliklərlə əlaqələndirilə bilər. Eyni zamanda Polşadan idxalın dəyər ifadəsində kəskin artımı, lakin həcmin azalması daha yüksək qiymətli məhsulların tədarük olunduğunu göstərir. Çin, Estoniya və Qazaxıstan kimi ölkələrdən ilk dəfə və ya fasilədən sonra idxalın bərpası isə tədarük zəncirinin diversifikasiyası istiqamətində atılan addımlar kimi qiymətləndirilə bilər.

Xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də son 16 ildə ilk dəfə olaraq Portuqaliyadan idxalın həyata keçirilməsidir. Bu, Avropa bazarları ilə əlaqələrin genişləndirilməsi və alternativ tədarük kanallarının formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Qlobal miqyasda balıq və dəniz məhsulları bazarında logistika və təchizat risklərinin artdığı bir dövrdə bu cür diversifikasiya idxal təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edir.

Digər tərəfdən, idxalın strukturunda baş verən dəyişikliklər daxili bazarda istehlak davranışları ilə də bağlıdır. Nərə balığı yüksək qiymətli və spesifik istehlak seqmentinə aid məhsul olduğundan, daha keyfiyyətli və bahalı məhsullara üstünlük verilməsi ümumi həcmin azalmasına baxmayaraq dəyərin artmasına səbəb ola bilər. Bu isə bazarın keyfiyyət yönümlü transformasiyasından xəbər verir.

Mövcud statistika həm də onu göstərir ki, Azərbaycan balıqçılıq sektorunda idxaldan asılılığı mərhələli şəkildə optimallaşdırmağa çalışır. Son illərdə ölkədə akvakultura layihələrinin genişləndirilməsi və yerli istehsalın təşviqi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər idxalın həcminə təsir edən amillərdən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan idxalın azalması yalnız xarici faktorlarla deyil, daxili istehsal potensialının tədricən güclənməsi ilə də izah oluna bilər.

Ümumilikdə, yanvar ayının göstəriciləri nərə balığı bazarında struktur dəyişikliklərinin davam etdiyini göstərir. Qiymət artımı fonunda həcmin azalması, tədarük coğrafiyasının genişlənməsi və keyfiyyət amilinin ön plana çıxması bu seqmentdə daha mürəkkəb və şaxələndirilmiş bazar modelinin formalaşdığını deməyə əsas verir. Bu tendensiyanın davam etməsi idxal strategiyalarının daha çevik və risklərə davamlı şəkildə qurulmasını aktuallaşdırır.

AzNews.az