Azərbaycanın ketçup idxalında yeni tendensiya - ŞƏRH

Bu ilin yanvar ayında Azərbaycan 206 ton həcmində və 312,2 min ABŞ dolları dəyərində ketçup idxal edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm dəyər, həm də həcm baxımından azalma deməkdir. Eyni zamanda idxalın coğrafiyasında diqqətəlayiq dəyişikliklər müşahidə olunur və bəzi ölkələrin payı artarkən digərlərinin mövqeyi zəifləyib.

Qida məhsulları idxalında belə dəyişikliklər adətən bir neçə paralel faktorun təsiri ilə formalaşır. İlk növbədə, daxili istehlak dinamikası və qiymət dəyişiklikləri bu prosesə təsir edir. Azərbaycanda son illərdə ərzaq bazarında qiymətlərin nisbətən sabitləşməsi və bəzi məhsullar üzrə yerli istehsal imkanlarının genişlənməsi idxal həcmlərinin azalmasına səbəb olan əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Ketçup kimi emal olunmuş qida məhsulları üzrə daxili istehsalın tədricən artması idxaldan asılılığın nisbi şəkildə azalmasına şərait yaradır.

Statistik göstəricilər idxal strukturunda da mühüm dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Rusiyadan idxalın həm həcm, həm də dəyər baxımından azalması bu ölkənin bazardakı dominant mövqeyinin zəiflədiyini göstərir. Əvəzində Qazaxıstan və xüsusilə Almaniya və Belarus kimi ölkələrdən idxalın kəskin artması təchizat zəncirində diversifikasiyanın gücləndiyini göstərir. Bu dəyişikliklər təkcə qiymət amili ilə deyil, həm də logistika, məhsul keyfiyyəti və ticarət şərtləri ilə bağlı qərarların nəticəsi kimi izah oluna bilər.

Qazaxıstandan idxalın artması regional ticarət əlaqələrinin gücləndiyini göstərən mühüm siqnaldır. Orta Asiya ölkələri ilə logistika xərclərinin optimallaşdırılması və ticarət marşrutlarının inkişafı bu istiqamətdə idxalı daha rəqabətli edir. Digər tərəfdən, Almaniya və Belarusdan idxalın kəskin artımı bazarda keyfiyyət seqmentinə olan tələbin genişləndiyini göstərir. Bu, istehlakçı davranışında diferensiallaşmanın baş verdiyini və daha geniş məhsul çeşidinə marağın artdığını ortaya qoyur.

Türkiyədən idxalın azalması isə diqqət çəkən digər məqamdır. Ənənəvi olaraq Azərbaycan bazarında güclü mövqeyə malik olan Türkiyə məhsullarının payının azalması rəqabət mühitinin sərtləşdiyini və alternativ təchizatçıların bazara daha aktiv daxil olduğunu göstərir. Bununla yanaşı, valyuta məzənnələri, nəqliyyat xərcləri və regional ticarət şərtləri də bu dəyişikliklərə təsir edən faktorlar sırasındadır.

Ümumilikdə, ketçup idxalında müşahidə olunan azalma qlobal ərzaq bazarındakı tendensiyalarla da uyğunluq təşkil edir. Son illərdə bir çox ölkələrdə yerli istehsalın təşviqi və idxaldan asılılığın azaldılması siyasəti güclənib. Bu yanaşma həm ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, həm də daxili bazarın qorunması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanda da oxşar tendensiyanın müşahidə olunması iqtisadi strukturun daha dayanıqlı modelə keçid etdiyini göstərir.

Mövcud dinamika onu deməyə əsas verir ki, qida məhsulları bazarında idxal strukturunun dəyişməsi davamlı xarakter ala bilər. Təchizatçı ölkələrin şaxələndirilməsi, daxili istehsal imkanlarının genişlənməsi və istehlakçı seçimlərinin dəyişməsi nəticəsində bazarda daha rəqabətli və balanslı mühit formalaşır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə həm qiymət sabitliyinə, həm də məhsul çeşidinin artmasına müsbət təsir göstərən əsas faktor kimi çıxış edir.

AzNews.az