Azərbaycanda pul kütləsi artır - ŞƏRH

Martın 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda geniş mənada pul kütləsi illik müqayisədə 5,2 faiz artaraq 49,1 milyard manata çatıb. Eyni zamanda manatla pul kütləsi və tələbli depozitlərdə də artım qeydə alınıb, lakin ilin əvvəli ilə müqayisədə müəyyən azalma müşahidə olunur. Nağd pul kütləsinin də illik əsasda yüksəlməsi iqtisadi sistemdə likvidliyin genişləndiyini göstərir.

Pul aqreqatlarının dinamikası iqtisadi aktivliyin və maliyyə sisteminin vəziyyətinin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur. M3 aqreqatının artımı ümumilikdə iqtisadiyyatda pul təklifinin genişləndiyini göstərir. Bu artımın əsas mənbələri adətən bank sektorunda kreditləşmənin genişlənməsi, depozit bazasının böyüməsi və fiskal xərclərin iqtisadiyyata daxil olması ilə bağlı olur. Azərbaycanda illik artımın müşahidə olunması iqtisadi dövriyyənin aktiv qaldığını və maliyyə axınlarının genişləndiyini göstərən mühüm siqnaldır.

Manatla pul kütləsinin daha yüksək templə artması isə milli valyutada əməliyyatların genişləndiyini göstərir. Bu tendensiya monetar sabitlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır, çünki iqtisadiyyatda dollarlaşmanın azalması və yerli valyutanın rolunun güclənməsi maliyyə sisteminin dayanıqlığını artıran əsas faktorlar sırasındadır. Son illərdə həyata keçirilən makroiqtisadi siyasət tədbirləri nəticəsində manatla depozitlərin payının artması bu istiqamətdə struktur dəyişikliklərinin davam etdiyini göstərir.

Tələbli depozitlərdə qeydə alınan artım isə iqtisadi subyektlərin likvid vəsaitlərini daha çox dövriyyədə saxladığını göstərir. Bu, biznes və əhali tərəfindən gündəlik əməliyyatların intensivliyinin artması ilə bağlıdır. Beynəlxalq təcrübədə M1 aqreqatının artımı adətən iqtisadi aktivliyin qısamüddətli güclənməsi ilə əlaqələndirilir. Bu baxımdan Azərbaycanda müşahidə olunan dinamika real sektorun fəaliyyətində müəyyən canlanmanın olduğunu göstərir.

Banklardan kənarda olan nağd pul kütləsinin illik 14,8 faiz artması isə diqqət çəkən məqamlardan biridir. Bu göstərici bir tərəfdən istehlak xərclərinin artması ilə əlaqəli ola bilər, digər tərəfdən isə nağd əməliyyatlara olan tələbin hələ də yüksək qaldığını göstərir. Qlobal tendensiyalarla müqayisədə bir çox ölkələrdə nağdsız ödənişlərin payı sürətlə artsa da, inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda nağd pul dövriyyəsi hələ də əhəmiyyətli rol oynayır.

İlin əvvəli ilə müqayisədə müşahidə olunan azalma isə daha çox mövsümi faktorlarla izah edilə bilər. Adətən ilin əvvəlində fiskal xərclərin və iqtisadi aktivliyin nisbətən zəifləməsi pul aqreqatlarında qısamüddətli azalmaya səbəb olur. Bu hal bir çox ölkələrdə müşahidə olunan tipik iqtisadi dövriyyə xüsusiyyətidir və struktur zəiflik kimi qiymətləndirilmir.

Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycanda pul kütləsinin artımı nəzarətli və balanslı xarakter daşıyır. İnflyasiya təzyiqlərinin kəskin artmaması fonunda pul təklifinin genişlənməsi iqtisadi aktivliyin dəstəklənməsi baxımından müsbət qiymətləndirilir. Eyni zamanda monetar siyasətin çevikliyi və maliyyə sektorunun sabitliyi bu prosesin dayanıqlı şəkildə davam etməsinə imkan yaradır.

Hazırkı dinamika göstərir ki, iqtisadiyyatda likvidlik səviyyəsi kifayət qədər yüksəkdir və bu, həm istehlakın, həm də investisiya fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır. Qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliklərin davam etdiyi bir dövrdə daxili maliyyə sabitliyinin qorunması və pul bazarının balanslı inkişafı Azərbaycanın makroiqtisadi dayanıqlılığının əsas elementlərindən biri kimi çıxış edir.

AzNews.az