Azərbaycanda depozit bazarı dəyişir - ŞƏRH

Martın 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycan banklarında depozit portfeli illik müqayisədə 2,3 faiz artaraq 41,3 milyard manata çatıb. Ümumi artım nisbətən məhdud olsa da, depozitlərin strukturunda baş verən dəyişikliklər daha diqqətçəkicidir. Xüsusilə ev təsərrüfatlarının əmanətlərində və uzunmüddətli depozitlərdə artım fonunda qeyri-maliyyə təşkilatlarının payında azalma müşahidə olunur.

Depozit bazarındakı bu transformasiya maliyyə davranışında dəyişikliklərin göstəricisi kimi çıxış edir. Ev təsərrüfatlarının əmanətlərinin 16 faiz artması əhalinin yığım meylinin gücləndiyini göstərir. Bu tendensiya adətən iqtisadi qeyri-müəyyənlik dövrlərində daha qabarıq müşahidə olunur, çünki istehlakçılar riskləri balanslaşdırmaq üçün daha çox vəsaiti yığıma yönəldir. Eyni zamanda bank sisteminə etimadın qorunması və faiz gəlirlərinin cəlbediciliyi bu artımı dəstəkləyən əsas amillərdən biri hesab olunur.

Maliyyə təşkilatlarının depozitlərinin 23 faizdən çox artması isə bank sektorunda likvidliyin gücləndiyini göstərir. Bu dinamika maliyyə institutları arasında vəsaitlərin daha aktiv şəkildə idarə olunduğunu və bank sistemində resursların cəmləşdiyini göstərən mühüm siqnaldır. Qlobal təcrübədə belə artım banklararası bazarın aktivliyinin yüksəlməsi ilə əlaqələndirilir və maliyyə sabitliyi baxımından müsbət indikator hesab olunur.

Qeyri-maliyyə təşkilatlarının depozitlərində azalma isə biznes sektorunun likvid vəsaitlərinin bir hissəsini dövriyyəyə yönəltdiyini göstərir. Şirkətlər tərəfindən vəsaitlərin investisiya və əməliyyat fəaliyyətinə yönəldilməsi iqtisadi aktivliyin davam etdiyini göstərən mühüm amildir. Bu baxımdan depozit strukturunda baş verən dəyişikliklər real sektorun davranışı haqqında dolayı məlumat verir.

Depozitlərin müddət strukturunda müşahidə olunan dəyişiklik isə xüsusi diqqətə layiqdir. Uzunmüddətli depozitlərin 17 faiz artması maliyyə sistemində sabitliyin gücləndiyini göstərir. Əmanətçilərin vəsaitlərini daha uzun müddətə yerləşdirməsi banklar üçün daha dayanıqlı resurs bazası formalaşdırır və kreditləşmə imkanlarını genişləndirir. Eyni zamanda qısamüddətli depozitlərin azalması likvid vəsaitlərin daha planlı şəkildə idarə olunduğunu göstərir.

Beynəlxalq təcrübədə uzunmüddətli depozitlərin artımı adətən faiz siyasəti və makroiqtisadi sabitliklə əlaqələndirilir. Faiz gəlirlərinin proqnozlaşdırıla bilən olması və inflyasiya gözləntilərinin nəzarətdə saxlanılması əmanətçiləri uzunmüddətli qərarlar verməyə təşviq edir. Azərbaycanda müşahidə olunan bu dinamika da maliyyə mühitinin nisbətən sabit olduğunu göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Ümumilikdə, depozit portfelində artımın məhdud olmasına baxmayaraq, struktur dəyişiklikləri daha dərin iqtisadi proseslərdən xəbər verir. Əhalinin yığım meylinin güclənməsi, maliyyə institutlarının aktivliyinin artması və biznes sektorunun vəsaitlərinin dövriyyəyə yönəlməsi bank sistemində balanslı inkişaf modelinin formalaşdığını göstərir. Bu model həm maliyyə sabitliyinin qorunmasına, həm də iqtisadiyyatın maliyyələşdirilməsinə xidmət edir.

Mövcud tendensiyalar onu deməyə əsas verir ki, yaxın dövrdə depozit bazarında keyfiyyət dəyişiklikləri davam edəcək. Uzunmüddətli resursların artması və depozit strukturunun diversifikasiyası bank sektorunun dayanıqlılığını daha da gücləndirərək iqtisadi inkişafın maliyyə bazasını genişləndirən əsas faktor kimi çıxış edəcək.

AzNews.az