Sığorta sektorunda gəlir artır, mənfəət azalır: səbəb nədir? - ŞƏRH

Azərbaycan sığorta sektorunda 2025-ci ilin maliyyə nəticələri gəlir artımı fonunda mənfəət göstəricilərində zəifləmənin müşahidə olunduğunu ortaya qoyur. “Atasığorta” ASC istisna olmaqla 15 şirkətin məcmu gəlirləri 1,52 milyard manat səviyyəsinə yüksələrək illik müqayisədə 12,6 faiz artıb. Lakin eyni dövrdə xərclərin daha sürətli artması nəticəsində sektorun ümumi rentabellik göstəricilərində təzyiq yaranıb.

Maliyyə nəticələrinin strukturu göstərir ki, sığorta bazarında gəlir artımı əsasən genişlənən sığorta portfelləri və artan xidmət həcmi hesabına formalaşsa da, əməliyyat və risklə bağlı xərclərin yüksəlməsi bu artımın xalis mənfəətə tam çevrilməsinə imkan verməyib. Xərclərin 15,1 faiz artması, gəlir artımını üstələyərək ümumi mənfəət marjasını daraldıb. Bu tendensiya qlobal sığorta bazarlarında da müşahidə olunan inflyasiya və risk qiymətləndirmə xərclərinin artması ilə paralellik təşkil edir.

Sektor üzrə məcmu maliyyə mənfəətinin 2,5 faiz azalaraq 180 milyon manata düşməsi, bazarda artımın daha çox dövriyyə xarakteri daşıdığını, lakin effektiv mənfəətliliyin tam güclənmədiyini göstərir. Şirkətlər arasında fərqli performanslar isə bazarın heterogen strukturunu qoruduğunu ortaya qoyur. Bəzi şirkətlərdə mənfəət artımı müşahidə olunsa da, digərlərində azalma və hətta zərərə keçid faktları risklərin idarə olunması və portfel keyfiyyəti ilə bağlı fərqlilikləri ön plana çıxarır.

Dövlət büdcəsinə ödənilən mənfəət vergisinin 13,4 faiz artması sektorun ümumi dövriyyə aktivliyinin yüksəldiyini göstərən mühüm göstəricidir. Bu artım həm də bəzi şirkətlərdə real gəlirliliyin qorunduğunu təsdiqləyir. Bununla belə, xalis mənfəətin 6 faiz azalması vergi və əməliyyat yükünün artmasının ümumi maliyyə nəticələrinə təsirini aydın şəkildə nümayiş etdirir.

Qlobal sığorta sənayesində son illərdə müşahidə olunan əsas tendensiyalardan biri risklərin bahalaşması və təkrarsığorta xərclərinin artmasıdır. Azərbaycanın sığorta sektorunda da bu amillər dolayı yolla xərclərin yüksəlməsinə və mənfəət marjasının daralmasına səbəb olur. Xüsusilə iqlim riskləri, maliyyə bazarlarında volatillik və iddia ödənişlərinin struktur dəyişiklikləri bu dinamikanı gücləndirən əsas faktorlardandır.

Eyni zamanda sektor daxilində kapitalın və likvidliyin idarə olunması məsələsi daha strateji xarakter alır. Gəlirlərin artmasına baxmayaraq xalis mənfəətin azalması sığorta şirkətlərinin daha effektiv risk modellərinə və xərclərə nəzarət mexanizmlərinə ehtiyac duyduğunu göstərir. Bu, gələcək dövrdə bazarda konsolidasiya və daha dayanıqlı biznes modellərinin formalaşması ehtimalını da gücləndirir.

Ümumilikdə 2025-ci ilin nəticələri sığorta sektorunun genişlənmə mərhələsində olduğunu, lakin bu genişlənmənin rentabellik baxımından tam optimallaşmadığını göstərir. Gəlir artımı müsbət dinamika kimi qiymətləndirilsə də, xərclərin idarə olunması və risklərin balanslaşdırılması gələcək dövr üçün əsas çağırış olaraq qalır.

AzNews.az