Heyvandarlıqda yeni subsidiya dövrü: məhsuldarlıq əsas hədəfə çevrilir - ŞƏRH

Azərbaycanda heyvandarlıq sektorunda yeni subsidiya modelləri tətbiq ediləcək.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu kənd təsərrüfatı nazirinin müavini Zaur Əliyev bu gün Bakıda keçirilən "Dövlət-özəl tərəfdaşlıq çərçivəsində Aqronomların II Beynəlxalq Forumu"nda bildirib.

Z. Əliyev qeyd edib ki, hazırda sektorda ekstensiv modellərin üstünlük təşkil etməsi məhsuldarlığa mənfi təsir göstərir: "Heyvandarlıqda daha çox ekstensiv model üzərində formalaşmış, nisbətən kiçikölçülü təsərrüfatçılıq daha geniş yayılıb. İribuynuzlu heyvandarlıqda da daha çox yüksək paya sahib olan yerli cins heyvanlara malikik ki, onların da südçülük istiqamətində məhsuldarlığı digər cinslərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır".

Onun sözlərinə görə, yeni dövlət proqramı çərçivəsində subsidiyaların strukturu birbaşa məhsul istehsalına yönəldiləcək: "Yeni dəstək modelləri daha çox məhsul subsidiyası ağırlıqlı nəzərdə tutulur ki, burada məqsəd sənayeyə yönələn məhsulun həcmini artırmaqdır. Bura ilkin olaraq süd və müəyyən tələb daxilində ətə yönələcək dəstək alətləri, həmçinin cins heyvan sayını artırmağa xidmət edən subsidiyalar daxildir. Həmçinin cins heyvan sayını artırmağa yönəlik cins heyvan subsidiyası aləti də artıq ciddi şəkildə müzakirə olunur və tətbiqi nəzərdə tutulur".

Z.Əliyev investisiya qoyuluşlarına verilən dəstəyin ikiqat artırılacağını vurğulayıb: "Kapital qoyuluşuna yönəli dəstəklərimiz isə həm avadanlıq güzəştləri, həm idxal olunan və yaxud da ölkədə yetişdirilən cins damazlıq düyələrə verilən dəstəklər həcm olaraq planlanan mövcud həcmin iki qatı həcmində nəzərdə tutulub. Xırdabuynuzlu heyvandarlıqda isə yarı-intensiv modelə keçid, otlaqların bərpası və içməli su təminatı ilə bağlı xüsusi yeni təşviq alətləri tətbiqi nəzərdə tutulub".

Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən heyvandarlıq sektorunda yeni subsidiya modellərinin hazırlanması aqrar siyasətdə struktur dəyişikliklərinin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Yeni yanaşmanın əsas məqsədi ənənəvi və aşağı məhsuldarlıqlı təsərrüfat modelindən daha intensiv, sənayeyə inteqrasiya olunmuş və yüksək məhsuldarlıq əsaslı heyvandarlıq sisteminə keçidi sürətləndirməkdir.

Azərbaycanda heyvandarlıq sektoru uzun illər əsasən kiçik ailə təsərrüfatları və ekstensiv istehsal modeli üzərində formalaşıb. Bu modeldə heyvan sayı yüksək olsa da, məhsuldarlıq göstəriciləri, xüsusilə süd istehsalı baxımından beynəlxalq standartlardan geri qalır. Yerli cins heyvanların iqlimə uyğunlaşma üstünlükləri olsa da, onların məhsuldarlıq potensialı sənaye yönümlü cinslərlə müqayisədə aşağıdır. Bu isə həm daxili bazarın təminatı, həm də emal sənayesinin inkişafı baxımından əlavə çağırışlar yaradır.

Yeni subsidiya modelinin birbaşa məhsul istehsalına yönəldilməsi aqrar iqtisadiyyatda nəticə əsaslı dəstək mexanizminə keçid deməkdir. Əvvəlki illərdə subsidiyalar daha çox istehsal prosesinin özünə yönəldiyi halda, yeni yanaşma konkret məhsul həcmini və səmərəliliyi prioritetə çevirir. Bu model beynəlxalq təcrübədə məhsuldarlığın artırılması üçün ən effektiv alətlərdən biri hesab olunur.

Süd və ət istehsalına yönəlik subsidiyaların genişləndirilməsi ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə qlobal ərzaq bazarlarında qiymət dəyişkənliyi və logistika risklərinin artması bir çox ölkələrdə daxili istehsalın gücləndirilməsini prioritetə çevirib. Azərbaycanda da heyvandarlıq məhsullarının daxili istehsal hesabına təminatının artırılması idxaldan asılılığın azaldılması baxımından mühüm faktor hesab olunur.

Cins heyvan subsidiyalarının tətbiqi isə sektorun genetik keyfiyyətinin yüksəldilməsinə yönəlmiş addım kimi görünür. Dünyada intensiv heyvandarlıq modellərində yüksək məhsuldar damazlıq heyvanlar əsas rol oynayır və bu yanaşma süd verimi, ət məhsuldarlığı və təsərrüfat rentabelliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Azərbaycanın bu istiqamətdə investisiya dəstəklərini genişləndirməsi uzunmüddətli məhsuldarlıq artımına hesablanmış siyasət kimi qiymətləndirilə bilər.

Kapital qoyuluşlarına dəstəyin ikiqat artırılması da diqqət çəkən məqamlardandır. Müasir heyvandarlıq yalnız heyvan sayının artırılması ilə deyil, texnoloji və infrastruktur modernləşməsi ilə inkişaf edir. Avtomatlaşdırılmış sağım sistemləri, yem bazasının optimallaşdırılması, soyuducu və emal infrastrukturu kimi komponentlər məhsul keyfiyyəti və istehsal səmərəliliyinə birbaşa təsir göstərir.

Xırdabuynuzlu heyvandarlıqda yarı-intensiv modelə keçid və otlaqların bərpası ilə bağlı təşviqlər isə ekoloji və iqtisadi dayanıqlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə iqlim dəyişiklikləri və su resurslarına təzyiqlər fonunda otlaq idarəetməsi strateji məsələyə çevrilib. Otlaqların bərpası və içməli su təminatının yaxşılaşdırılması məhsuldarlığı artırmaqla yanaşı, kənd təsərrüfatında resurs istifadəsinin daha balanslı qurulmasına xidmət edir.

Bununla yanaşı, yeni subsidiya modellərinin effektivliyi tətbiq mexanizmlərindən və fermerlərin adaptasiya imkanlarından asılı olacaq. Kiçik təsərrüfatların intensiv modelə keçidi üçün maliyyə, texnologiya və təlim dəstəyi əsas şərtlərdən biridir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, subsidiyaların nəticəyönümlü olması ilə yanaşı, institusional müşayiət və aqrar məsləhət xidmətləri də uğurun vacib elementidir.

Ümumilikdə, heyvandarlıq sektorunda planlaşdırılan yeni subsidiya modeli Azərbaycanın aqrar siyasətində məhsuldarlıq və sənaye yönümlü inkişaf mərhələsinə keçidin göstəricisi kimi görünür. Bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə həm ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə, həm də aqrar sektorun iqtisadi səmərəliliyinin artırılmasına mühüm təsir göstərə bilər.

Nuray, AzNews.az