Mənzil siyasəti sosial bərabərlik üçün əsasdır - ŞƏRH

Mənzil siyasəti sosial bərabərlik üçün əsasdır.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu WUF13 çərçivəsində keçirilən “Mənzil Maliyyələşdirməsi üçün Yeni Bir Saziş” sessiyasında Uruqvayın mənzil və ərazi planlaşdırılması naziri Tamara Paseyro Marin deyib.

Nazir bildirib ki, mənzil siyasəti yalnız tikinti və yaşayış sahələrinin artırılması ilə məhdudlaşmamalıdır. Onun sözlərinə görə, mənzil məsələsi icmaların inteqrasiyası, şəhər planlaması və insanların imkanlara çıxışı ilə birbaşa bağlıdır.

Tamara Paseyro Marin qeyd edib ki, mənzil çatışmazlığının yalnız statistik olaraq azaldılması problemi tam həll etmir: “Kağız üzərində mənzil çatışmazlığını azalda bilərik, amma bunu düzgün planlama olmadan etdikdə sosial təcrid və əlaqəsizlik yaradırıq”.

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu çərçivəsində səsləndirilən “mənzil siyasəti sosial bərabərlik üçün əsasdır” fikri müasir urbanizasiya modelinin dəyişən mahiyyətini əks etdirir. Uruqvayın mənzil və ərazi planlaşdırılması naziri Tamara Paseyro Marinin vurğuladığı kimi, mənzil məsələsi artıq yalnız tikinti sektorunun və ya yaşayış fondunun artırılması ilə ölçülmür. Şəhərlərin sosial strukturu, iqtisadi imkanlara çıxış, ictimai inteqrasiya və həyat keyfiyyəti birbaşa mənzil siyasətindən asılı olan əsas amillər sırasındadır.

Son illərdə qlobal urbanizasiya prosesi göstərdi ki, plansız və yalnız statistik göstəricilərə əsaslanan mənzil siyasəti uzunmüddətli dövrdə yeni sosial problemlər yarada bilir. Dünya Bankı və OECD hesabatlarında qeyd olunur ki, yaşayış massivlərinin şəhər mərkəzlərindən uzaqda və infrastruktur təminatı olmadan qurulması sosial təcrid riskini artırır. İnsanların iş yerlərinə, təhsil və səhiyyə xidmətlərinə çıxış imkanları məhdudlaşdıqda isə mənzil problemi formal olaraq həll edilsə belə, sosial bərabərsizlik dərinləşir.

Tamara Paseyro Marinin “kağız üzərində mənzil çatışmazlığını azalda bilərik” fikri də məhz bu tendensiyaya diqqət çəkir. Bir çox ölkələrdə sürətli tikinti proqramları həyata keçirilsə də, həmin yaşayış məntəqələrinin iqtisadi və sosial inteqrasiyası zəif olduğuna görə uzunmüddətli effektivlik əldə olunmur. Latın Amerikası, Asiya və bəzi Avropa ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, şəhərdən təcrid olunmuş sosial mənzil layihələri sonradan yeni urban problemlərə səbəb ola bilir. Bu səbəbdən beynəlxalq şəhərsalma siyasətində “inklüziv urbanizasiya” anlayışı ön plana çıxır.

Mənzil siyasətinin iqtisadi təsiri də olduqca genişdir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun araşdırmalarına görə, mənzil xərclərinin gəlirlərlə müqayisədə sürətlə artması orta təbəqənin zəifləməsinə və istehlak bazarının daralmasına səbəb olur. Əlçatan mənzil imkanları isə əmək bazarının çevikliyini artırır, insanların iqtisadi aktivliyə qoşulmasını asanlaşdırır və şəhərlərin rəqabət qabiliyyətini yüksəldir. Bu baxımdan mənzil siyasəti artıq sosial müdafiə deyil, iqtisadi inkişaf strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Qlobal miqyasda şəhərlərin böyüməsi də bu problemi daha aktuallaşdırır. BMT-nin proqnozlarına görə, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 68 %-i şəhərlərdə yaşayacaq. Urbanizasiya sürətləndikcə mənzilə tələbat artır və xüsusilə aşağı gəlirli ailələr üçün əlçatan yaşayış imkanları məhdudlaşır. Bu səbəbdən bir çox ölkələr sosial ipoteka proqramları, dövlət-özəl tərəfdaşlığı və qarışıq yaşayış modellərinə üstünlük verməyə başlayıb. Məqsəd yalnız mənzil tikmək deyil, insanların iqtisadi və sosial imkanlara inteqrasiya oluna biləcəyi yaşayış mühiti yaratmaqdır.

Azərbaycan da son illərdə urbanizasiya və mənzil siyasətində daha sistemli yanaşmalar tətbiq edən ölkələr sırasında yer alır. Sosial mənzil layihələri, ipoteka mexanizmlərinin genişləndirilməsi və şəhər infrastrukturunun yenilənməsi bu istiqamətdə aparılan siyasətin əsas elementləri hesab olunur. Xüsusilə yeni yaşayış komplekslərində nəqliyyat, sosial xidmətlər və yaşıl məkanların birlikdə planlaşdırılması beynəlxalq urbanizasiya tendensiyalarına uyğun yanaşma kimi qiymətləndirilir.

Müasir şəhərsalma anlayışında mənzil artıq yalnız fiziki məkan deyil. Bu, insanların iqtisadi imkanlara çıxışı, sosial əlaqələri və həyat keyfiyyəti ilə birbaşa bağlı olan kompleks sistemdir. WUF13 çərçivəsində aparılan müzakirələr də göstərir ki, gələcəyin uğurlu şəhərləri yalnız tikilən binaların sayı ilə deyil, həmin şəhərlərin nə dərəcədə inklüziv və sosial baxımdan balanslı olması ilə ölçüləcək.

Nuray,

AzNews.az