Siyasi karyeralar - dövlət xidməti nüfuzdan düşüb? - ŞƏRH

İnsanlar dövlət xidmətinə gedənlərə etibar etmirlər və bunu perspektivli bir karyera kimi görmürlər.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu "Birləşmiş Şəhərlər və Yerli Hakimiyyətlər" (UCLG) beynəlxalq təşkilatının Baş katibi Emilia Saiz Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində "Şəhər İdarəçiliyi üzrə Magistr (MCA) Proqramının Qlobal Təqdimatı" adlı tədbirdə bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu gün insanların üzləşdikləri əsas problem ondan ibarətdir ki, dövlət xidməti həqiqətən nüfuzdan düşüb: "Siyasi karyeralar da nüfuzdan düşüb. Bu etibar çatışmazlığı bizim üçün son dərəcə vacibdir və hazırda siyasətə gələn və ya dövlət, yerli və regional administrasiyalarda işləmək istəyən şəxslərin profillərinə təsir göstərir. Bu, sizin təsvir etdiyiniz peşəkarlaşma aspekti qədər böyük bir problemdir. Mənim üçün bu təşəbbüs, cəsarət edənlərə alətlər verməkdən əlavə, bəşəriyyətin gələcəyi üçün çox vacib bir karyera yolunu ön plana çıxarır. Əgər inanırıqsa ki, həllər yerli səviyyədə tapılmalı və həyata keçirilməlidir, bu insanların bacarıqlı olmasını təmin etmək üçün mövcud olan bütün alətlərə ehtiyacımız olacaq. Həmçinin bu sahəyə düzgün tipli insanları cəlb etməliyik, buna görə də bu karyera yolunun yaradılması son dərəcə vacibdir".

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunda dövlət xidmətinə etimad məsələsinin gündəmə gətirilməsi müasir idarəetmə sistemlərinin qarşılaşdığı ən mühüm çağırışlardan birinə diqqət çəkir. “Birləşmiş Şəhərlər və Yerli Hakimiyyətlər” təşkilatının Baş katibi Emilia Saizin vurğuladığı kimi, bir çox ölkədə dövlət xidməti və siyasi fəaliyyət əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha az cəlbedici karyera istiqaməti kimi qəbul olunur. Bu tendensiya yalnız institusional reputasiya məsələsi deyil, həm də gələcək şəhər idarəçiliyi, urbanizasiya və ictimai xidmətlərin keyfiyyəti ilə birbaşa bağlı olan qlobal problem hesab edilir.

Son illərdə dünyada idarəetmə sistemlərinə münasibət ciddi transformasiya mərhələsinə daxil olub. Rəqəmsallaşma, sosial media mühiti və ictimai gözləntilərin dəyişməsi dövlət strukturlarının fəaliyyətinə daha yüksək şəffaflıq və effektivlik tələbi yaradıb. OECD və Edelman Trust Barometer kimi beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, bir çox ölkədə ictimai etimadın əsas göstəricilərindən biri dövlət xidmətlərinin keyfiyyəti və idarəetmənin çevikliyidir. İnsanların gündəlik həyatında bürokratik maneələrin azalması, rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsi və qərarvermə prosesində iştirak imkanlarının artması etimad səviyyəsinə birbaşa təsir edir.

Emilia Saizin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri peşəkar kadrların dövlət idarəçiliyinə cəlb olunmasıdır. Müasir şəhərlərin idarə olunması artıq yalnız inzibati funksiyalarla məhdudlaşmır. İqlim dəyişiklikləri, urbanizasiya, rəqəmsal transformasiya və sosial bərabərlik kimi mürəkkəb problemlər daha yüksək ixtisaslı və multidissiplinar kadr potensialı tələb edir. Dünya Bankı və BMT ekspertləri hesab edir ki, gələcəyin şəhərləri üçün əsas rəqabət üstünlüklərindən biri insan kapitalının keyfiyyəti olacaq.

Xüsusilə yerli idarəetmədə peşəkarlaşma məsələsi son illərdə beynəlxalq gündəlikdə daha çox ön plana çıxır. Şəhər əhalisinin sürətli artımı fonunda bələdiyyələr və yerli idarəetmə qurumları daha mürəkkəb sosial və iqtisadi məsələlərlə qarşılaşır. Nəqliyyat, kommunal xidmətlər, mənzil siyasəti və ekoloji idarəetmə kimi sahələrdə effektiv qərarların qəbulu yalnız texniki biliklə deyil, strateji planlaşdırma bacarıqları ilə də bağlıdır. Bu səbəbdən urban idarəetmə üzrə beynəlxalq təhsil proqramlarının və peşəkar hazırlıq mexanizmlərinin əhəmiyyəti artır.

Qlobal təcrübə göstərir ki, dövlət xidmətinin nüfuzu ilə iqtisadi inkişaf arasında birbaşa əlaqə mövcuddur. Sinqapur, Skandinaviya ölkələri və bəzi Asiya iqtisadiyyatlarında dövlət idarəçiliyinin yüksək peşəkarlıq səviyyəsi uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığın əsas faktorlarından biri hesab olunur. Bu ölkələrdə dövlət sektorunda fəaliyyət prestijli və yüksək məsuliyyətli karyera istiqaməti kimi qəbul edilir. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, idarəetmə institutlarına yüksək etimad investisiya mühitinə və sosial sabitliyə də müsbət təsir göstərir.

Azərbaycan da son illərdə dövlət idarəçiliyində rəqəmsallaşma və institusional modernləşmə istiqamətində geniş addımlar atır. Elektron hökumət xidmətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal platformaların tətbiqi və dövlət xidmətlərinin daha əlçatan formata keçirilməsi idarəetmə sisteminin çevikliyini artırmağa yönəlib. Xüsusilə gənc mütəxəssislərin dövlət idarəçiliyinə cəlb olunması və insan kapitalının inkişafı strateji prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

Emilia Saizin çıxışı bir daha göstərir ki, gələcəyin şəhərləri yalnız infrastruktur və texnologiya ilə idarə olunmayacaq. Əsas məsələ bu sistemləri idarə edəcək peşəkar və ictimai etimad qazanan insan resurslarının formalaşdırılmasıdır. Müasir urbanizasiya dövründə dövlət xidməti artıq klassik inzibati modeldən çıxaraq innovasiya, sosial idarəetmə və strateji inkişaf platformasına çevrilir. Bu baxımdan dövlət idarəçiliyinə etimadın gücləndirilməsi şəhərlərin dayanıqlı inkişafı üçün əsas şərtlərdən biri olaraq qalır.

Nuray,
AzNews.az