BTC Azərbaycanın enerji strategiyasının ən uğurlu layihələrindən biri oldu - ŞƏRH

Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ilə bu günədək 557 milyon tona yaxın Azərbaycan nefti nəql edilib.

Bu barədə Aznews.az Energetika Nazirliyinə istinadən xəbər verir.

Məlumata görə, 20 il əvvəl – 2006-cı ilin 4 iyun tarixində Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ilə nəql edilmiş ixrac xam nefti yüklənmiş ilk tanker yola salınıb.

Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlarından hasil edilən neft və “Şahdəniz” yatağından hasil olunan kondensat Azərbaycandan nəql edilir. Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri Səngəçal terminalından başlayıb Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazilərindən keçərək Aralıq dənizinin Türkiyə sahilindəki Ceyhan dəniz terminalınadək uzanır.

2006-cı ilin iyun ayından istismara verilən Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəmərinin neftlə doldurulmasına 2005-ci il may ayının 10-da başlanılıb və xam neft Ceyhan terminalına 2006-cı il mayın 28-də çatıb.

Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) əsas ixrac boru kəməri ilə indiyədək təxminən 557 milyon ton Azərbaycan neftinin dünya bazarlarına nəql edilməsi layihənin regional və qlobal enerji sistemində oynadığı mühüm rolu bir daha nümayiş etdirir. İlk neft tankerinin Ceyhan terminalından yola salınmasından 20 il keçməsinə baxmayaraq, BTC bu gün də Azərbaycanın enerji ixracının əsas dayaqlarından biri olaraq qalır. Bu göstərici yalnız nəql olunan neftin həcmini deyil, həm də Azərbaycanın son iki onillikdə formalaşdırdığı enerji və iqtisadi inkişaf modelinin miqyasını əks etdirir.

2006-cı ildə istismara verilən BTC boru kəməri müasir enerji tarixinin ən strateji infrastruktur layihələrindən biri hesab olunur. Uzunluğu 1 768 kilometr olan kəmər Xəzər hövzəsini birbaşa Aralıq dənizi ilə birləşdirərək Azərbaycan neftinin beynəlxalq bazarlara çıxışını təmin edib. Layihə yalnız texniki və iqtisadi deyil, həm də geostrateji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki BTC Xəzər regionunun enerji resurslarının qlobal bazarlara şaxələndirilmiş marşrutlar vasitəsilə çatdırılmasının ilk böyük nümunələrindən biri olub.

557 milyon tonluq nəql göstəricisi layihənin uzunmüddətli dayanıqlılığını göstərən əsas indikatorlardan biridir. Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, bu həcmdə neft bir çox ölkələrin illərlə davam edən istehlakını qarşılaya biləcək miqyasdadır. BTC vasitəsilə əsasən “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlarından hasil olunan neft və “Şahdəniz” yatağından çıxarılan kondensat beynəlxalq bazarlara çatdırılır. Bu isə Azərbaycanın enerji ixracatçısı kimi mövqeyinin qorunmasında mühüm rol oynayır.

Layihənin iqtisadi təsiri xüsusilə diqqətəlayiqdir. Son 20 ildə BTC vasitəsilə həyata keçirilən ixrac ölkəyə milyardlarla dollar həcmində valyuta daxilolmaları qazandırıb. Məhz bu gəlirlər hesabına strateji valyuta ehtiyatları formalaşdırılıb, iri infrastruktur layihələri maliyyələşdirilib və qeyri-neft sektorunun inkişafına investisiyalar yönəldilib. Bir çox beynəlxalq maliyyə institutları Azərbaycanın makroiqtisadi dayanıqlığının əsas sütunlarından biri kimi enerji ixrac infrastrukturunun rolunu xüsusi vurğulayır.

BTC-nin əhəmiyyəti yalnız iqtisadi göstəricilərlə məhdudlaşmır. Boru kəməri Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında enerji əməkdaşlığını dərinləşdirən mühüm platformaya çevrilib. Sonrakı illərdə Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrin reallaşdırılması da məhz bu əməkdaşlıq modelinin üzərində formalaşıb. Bu baxımdan BTC regional enerji inteqrasiyasının əsas təməl daşlarından biri hesab edilir.

Qlobal enerji bazarında baş verən dəyişikliklər fonunda da BTC öz aktuallığını qoruyur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin proqnozlarına görə, enerji keçidi prosesinin sürətlənməsinə baxmayaraq, neft yaxın onilliklərdə dünya iqtisadiyyatının əsas enerji mənbələrindən biri olaraq qalacaq. Xüsusilə sənaye, nəqliyyat və neft-kimya sektorlarında neftə olan tələbatın yüksək səviyyədə davam edəcəyi gözlənilir. Bu səbəbdən etibarlı və təhlükəsiz ixrac marşrutlarının əhəmiyyəti azalmır, əksinə daha da artır.

BTC layihəsi həm də Azərbaycanın beynəlxalq investisiya mühitinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Layihənin uğurla həyata keçirilməsi ölkənin iri enerji və infrastruktur təşəbbüslərini reallaşdırmaq qabiliyyətini nümayiş etdirib. Sonrakı dövrlərdə enerji, nəqliyyat və logistika sahələrində cəlb edilən xarici investisiyalarda bu amilin mühüm təsiri olub.

İyirmi illik fəaliyyət dövrü göstərir ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri sadəcə enerji infrastrukturu deyil, Azərbaycanın iqtisadi inkişafı, enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq əməkdaşlıq strategiyasının ayrılmaz hissəsidir. 557 milyon tona yaxın neftin dünya bazarlarına çatdırılması layihənin indiyədək qazandığı uğurun konkret ifadəsi olmaqla yanaşı, onun gələcəkdə də regional enerji sistemində mühüm rol oynamağa davam edəcəyini göstərir.

Nuray,
AzNews.az