Bələdiyyələrin su münasibətlərində rolu - HÜQUQİ RƏY

Azərbaycan Respublikasında su ehtiyatlarının idarə olunması və mühafizəsi yalnız mərkəzi icra hakimiyyətlərinin funksiyası deyil, həm də yerli özünüidarəetmə orqanları- bələdiyyələrin üzərinə düşən ciddi məsuliyyətdir. “Bələdiyyələrin su təsərrüfatı haqqında” Qanunun 19 və 20-ci maddələri bələdiyyələrin bu sahədəki səlahiyyət və vəzifələrini aydın şəkildə müəyyən edir.

Bu normalar bələdiyyələri sadəcə passiv sahibkar deyil, su ehtiyatlarının idarəsində, onların qorunmasında və səmərəli istifadəsində aktiv idarəçi və ictimai tənzimləyici kimi təqdim edir.

Bələdiyyələrin Səlahiyyətləri (Maddə 19)

19-cu maddə bələdiyyələrə həm mülkiyyət hüququ, həm də idarəetmə funksiyaları verir. Bu səlahiyyətlərə aşağıdakılar daxildir:

• Mülkiyyət və istifadə hüququ – Bələdiyyələr öz balansında olan su təsərrüfatı obyektlərinə sahib çıxır, onları istismar edir və onlarla bağlı sərəncam verir.

• İçməli su təminatı və təsərrüfat ehtiyacları – Əhali üçün təhlükəsiz və kifayət qədər suyun təmin olunması bələdiyyələrin birbaşa vəzifəsidir.

• İstismar və mühafizə nəzarəti – Bələdiyyələr su təsərrüfatı sistemlərinin qorunmasına, təmirinə və düzgün istismarına nəzarət edir.

• Ətraf mühitin qorunması – Su obyektlərindən istifadə zamanı ekoloji qaydalara əməl olunmasını təmin etmək bələdiyyələrin borcudur.

• Zərərli təsirlərin qarşısının alınması – Sulara zərərli maddələrin düşməsinin qarşısını almaq və nəticələri aradan qaldırmaqda iştirak etmək bələdiyyələrin əhəmiyyətli funksiyalarındandır.

• Tullantı sularının təmizlənməsi və təkrar istifadəsi – Bu, həm su ehtiyatlarının qorunması, həm də ekoloji tarazlığın təmin edilməsi baxımından vacibdir.

• Əlavə su mənbələrinin axtarışı – Su çatışmazlığının qarşısını almaq üçün yeni mənbələrin tapılması və istifadəyə verilməsi bələdiyyələrin təşəbbüsü ilə həyata keçirilə bilər.

• İctimai istifadə şərtlərinin müəyyən edilməsi – Çimərlik, suvarma, istirahət və digər məqsədlərlə sudan istifadə qaydalarını müəyyən etmək hüququ bələdiyyələrə məxsusdur.

Bu səlahiyyətlər bələdiyyələri yerli səviyyədə su idarəçiliyinin əsas mərkəzinə çevirir.

Bələdiyyə su təsərrüfatı müəssisələrinin vəzifələri (Maddə 20)

20-ci maddə bələdiyyə strukturlarının əməli vəzifələrini daha konkret şəkildə göstərir. Burada əsas hədəf əhalinin fasiləsiz və keyfiyyətli su təchizatıdır.

• İçməli su və təsərrüfat-məişət təchizatı – Əhali üçün lazım olan miqdarda suyun çatdırılması bələdiyyə müəssisələrinin birinci dərəcəli vəzifəsidir.

• Sistemin istismarı və texniki xidmət – Mövcud su obyektlərinin, kəmərlərin, sututarların işlək vəziyyətdə saxlanılması təmin olunmalıdır.

• Tullantı sularının idarəsi – Qanunvericiliyə uyğun təmizləmə, təkrar dövriyyəyə yönəltmə və ya zərərsizləşdirərək xaric etmə tədbirləri həyata keçirilir.

• Ekoloji normalara əməl – Su resurslarının qorunması və ətraf mühitə mənfi təsirlərin azaldılması bələdiyyə müəssisələrinin əsas öhdəliyidir.

• Uçot və hesabatın aparılması – Sudan istifadə statistikası, istehlak həcmləri və texniki göstəricilər dəqiq şəkildə sənədləşdirilir.

• Meliorasiya və irriqasiya sistemlərinin qorunması – Bu obyektlərin saz vəziyyətdə saxlanması, korlanmasının qarşısının alınması da bələdiyyələrin məsuliyyətinə daxildir.

• Su axınlarının tənzimlənməsi – Sututarlar vasitəsilə bölgədə su dövriyyəsinin düzgün idarə edilməsi həyata keçirilir.

Həmçinin, qanun bələdiyyələrə yeni su təsərrüfatı obyektlərinin tikintisini təşkiletmə imkanı verir ki, bu da uzunmüddətli inkişaf strategiyasının vacib hissəsidir.

19 və 20-nin təhlili göstərir ki, bələdiyyələr yalnız icraedici funksiyanı deyil, həm də strateji idarəetmə funksiyasını yerinə yetirir. Onlar həm su ehtiyatlarının qoruyucusu, həm də istifadəçisidir. Bu yanaşma su təhlükəsizliyinin təmin edilməsində yerli səviyyədə qərarların əhəmiyyətini artırır, əhalinin suya çıxış hüququnu qoruyur və ekoloji tarazlığın saxlanmasına xidmət edir.

Hüquqi baxımdan bu maddələr bələdiyyələrə həm məsuliyyət, həm də geniş səlahiyyət verir. Əsas çağırış - bu səlahiyyətlərin şəffaf, hesabatlı və səmərəli icrasıdır.

Məqalə “Pragma” Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Laçın rayonunda su təhlükəsizliyi” adlı sosial-ekoloji layihə çərivəsində hazırlanıb. Fikir və mülahizələr müəllifə aiddir, Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.