Stolüstü oyunlar psixologiyaya necə təsir edir?

Stolüstü oyunlar sadəcə əyləncə vasitəsi deyil, insan psixologiyasına çoxşaxəli təsir göstərən sosial və koqnitiv alətlərdir. Onlar həm yaddaş və diqqəti gücləndirir, həm də sosial bağları möhkəmləndirərək emosional rifahı artırır.

Beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, bu oyunlar insan beynində müxtəlif koqnitiv mexanizmləri aktivləşdirir. Məsələn, strateji oyunlar məntiqi düşünmə və problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirir, yaddaş oyunları isə qısa müddətli yaddaşın güclənməsinə kömək edir. 2019-cu ildə aparılan sistemli araşdırmada 71 elmi işdən 27-si seçilərək təhlil olunmuş və nəticədə stolüstü oyunların stresin azaldılması, sosial ünsiyyətin artırılması və emosional balansın qorunmasında effektiv olduğu təsdiqlənmişdir.

Sosial müstəvidə stolüstü oyunların təsiri xüsusilə nəzərəçarpandır. Oyun zamanı insanlar bir masa ətrafında toplaşaraq ünsiyyət qurur, əməkdaşlıq və rəqabət balansını yaşayır. Bu, həm ailə daxilində, həm də dostlar arasında münasibətlərin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, oyunların yaratdığı sosial bağlar insanlarda aidiyyət hissini gücləndirir və təcrid olunma riskini azaldır.

Emosional baxımdan stolüstü oyunlar insanlara gündəlik həyatın gərginliyindən uzaqlaşmaq imkanı verir. Oyun zamanı yaranan müsbət emosiyalar dopamin ifrazını artırır, bu isə motivasiya və xoşbəxtlik hissini gücləndirir. Məsələn, sadə bir “Monopoly” oyunu həm maliyyə qərarlarının simulyasiyası ilə düşünmə bacarıqlarını inkişaf etdirir, həm də kollektiv gülüş və emosional paylaşım vasitəsilə stresi azaldır.

Stolüstü oyunlar diqqət, konsentrasiya və sürətli qərarvermə bacarıqlarını inkişaf etdirir. Bu xüsusiyyətlər yaşlı insanlarda koqnitiv zəifləmənin qarşısını almaq üçün terapevtik vasitə kimi istifadə olunur. Araşdırmalar göstərir ki, mütəmadi stolüstü oyun oynayan yaşlılarda demans riskinin azalması müşahidə olunur.

Bununla yanaşı, stolüstü oyunların psixoloji təsiri yalnız fərdi deyil, həm də kollektiv səviyyədədir. Oyunlar mədəniyyətlərarası ünsiyyətin formalaşmasına, müxtəlif yaş qruplarının bir araya gəlməsinə və sosial inklüzivliyin güclənməsinə xidmət edir. Bu baxımdan, stolüstü oyunlar müasir psixoloji və sosial həyatın mühüm komponentlərindən biri hesab olunur.

Nəticə etibarilə, stolüstü oyunlar insan psixologiyasına həm koqnitiv, həm emosional, həm də sosial müstəvidə müsbət təsir göstərir. Onlar yalnız əyləncə deyil, həm də psixoloji sağlamlığın qorunması, sosial bağların möhkəmlənməsi və intellektual inkişaf üçün praktik vasitədir. Müasir həyatın sürətli ritmində stolüstü oyunların rolu, insanın həm özünü, həm də başqalarını daha yaxşı anlamaq üçün mühüm bir körpü kimi dəyərləndirilə bilər.

Aznews.az