Rahatlıq texnologiyaları dözümlülüyü zəiflədir? - ARAŞDIRMA

Rahatlıq texnologiyaları – ağıllı telefonlar, ev avtomatlaşdırma sistemləri, onlayn xidmətlər və digər “komfort” təmin edən alətlər – həyatımızı əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırsa da, insanın fiziki və psixoloji dözümlülüyünə təsir göstərə bilər. Müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, texnologiyaların davamlı və avtomatlaşdırılmış istifadəsi, gündəlik həyatın müəyyən stres və çətinliklərlə üzləşmə imkanını azaldır. Əvvəllər sadə gündəlik fəaliyyətlər zamanı inkişaf edən problemləri həll etmə bacarığı və dözümlülük indi texnologiya tərəfindən əvəz olunur, bu da adaptasiya və stressə qarşı müqavimətin zəifləməsinə gətirib çıxara bilər.

Psixoloji aspektdə, rahatlıq texnologiyaları insanı ani həllərə alışdırır və gecikmiş mükafat sistemini zəiflədir. Məsələn, bir kliklə ərzaq sifarişi və ya işlərin avtomatlaşdırılmış idarəsi, fərdin səbir, planlama və çətinliklərlə üzləşmə bacarıqlarını daha az sınağa çəkir. Uzunmüddətli istifadə isə stres qarşısında sinir sisteminin elastikliyini azalda, təzyiq və frustrasiya ilə başa çıxma qabiliyyətini zəiflədə bilər.

Fiziki dözümlülük baxımından da oxşar təsirlər müşahidə olunur. Avtomatlaşdırılmış ev alətləri, nəqliyyat sistemləri və ağıllı cihazlar gündəlik fiziki fəaliyyətin azalmasına səbəb olur. Bu isə metabolik və kardiyovaskulyar sağlamlıq göstəricilərinə təsir edir, enerji sərfini azaldır və bədən müqavimətini zəiflədir. Qlobal araşdırmalar göstərir ki, texnologiyaya yüksək asılılıq fiziki passivliklə birləşdikdə uzunmüddətli dözümlülük səviyyəsini aşağı salır.

Bununla yanaşı, rahatlıq texnologiyaları düzgün idarə olunduqda dözümlülüyü dəstəkləyə bilər. Məsələn, ağıllı məşq proqramları, meditasiya və yuxu monitorinqi kimi texnologiyalar, insanın öz bədən və psixoloji vəziyyətini izləməsinə və optimallaşdırmasına imkan verir. Əsas məsələ texnologiyanın passiv asılılıq yaratmaması, fərdin öz bacarıqlarını inkişaf etdirməyə stimul verməsidir.

Nəticə etibarilə, rahatlıq texnologiyaları həm faydalı, həm də riskli potensiala malikdir. Onlar gündəlik həyatı asanlaşdırır, lakin davamlı və kritik düşüncə, səbir və fiziki müqavimət tələb edən situasiyaları azaldaraq dözümlülüyün zəifləməsinə şərait yaradır. Bu balansın qorunması, texnologiyalardan məqsədli və məhdud istifadə, fiziki və psixoloji fəaliyyətlərlə kombinasiyada həyata keçirildikdə insanın dözümlülüyü daha dayanıqlı qalır.

AzNews.az