Bu il daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər necə olacaq? - ŞƏRH

Son illər Azərbaycanda, xüsusilə Bakı və iri şəhərlərdə daşınmaz əmlak qiymətlərində müşahidə olunan artım artıq epizodik bazar reaksiyası deyil, struktur xarakterli tendensiya kimi formalaşır. Mənzil və torpaq sahələrinin bahalaşması həm şəhərsalma layihələrinin genişlənməsi, həm də investisiya yönümlü tələbin güclənməsi ilə izah olunur. Mövcud məlumatlar göstərir ki, qiymət artımı 2025-ci ilin sonuna doğru daha aydın şəkildə hiss olunub və bu dinamikanın 2026-cı ildə də davam etməsi üçün bazar daxilində kifayət qədər obyektiv əsaslar mövcuddur.

Daşınmaz əmlak bazarındakı qiymət dinamikasının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri tikinti xərclərinin ardıcıl yüksəlməsidir. Əməkhaqlarının artımı, yanacaq və logistika xərclərinin bahalaşması, idxal olunan tikinti materiallarının maya dəyərindəki dəyişikliklər yeni layihələrin qiymət strukturuna birbaşa təsir edir. Qlobal təcrübədə də oxşar mənzərə müşahidə olunur. Beynəlxalq məsləhətçi şirkətlərin hesabatlarına görə, 2023–2025-ci illərdə bir çox ölkələrdə tikinti xərcləri orta hesabla illik 8–12 faiz intervalında artıb. Azərbaycan bazarında bu təsir xüsusilə yeni tikililərdə daha qabarıq şəkildə özünü göstərir.

Tələb tərəfdən baxıldıqda, daşınmaz əmlakın alternativ investisiya alətlərinin məhdud olduğu şəraitdə ön plana çıxması diqqət çəkir. Yerli maliyyə bazarlarında səhm və kapital alətlərinin kifayət qədər dərin olmaması, fond bazarının məhdud likvidliyi və əhalinin riskə meyllilik səviyyəsi daşınmaz əmlakı daha təhlükəsiz yatırım vasitəsi kimi önə çıxarır. Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri Vüqar Orucun da qeyd etdiyi kimi, həm biznes subyektləri, həm də fərdi investorlar daşınmaz əmlakı dəyərini qoruyan və gəlir potensialı olan aktiv kimi qiymətləndirirlər. Bu davranış modeli bazarda spekulyativ deyil, daha çox qoruyucu investisiya xarakteri daşıyır.

Torpaq bazarında müşahidə olunan proseslər də ümumi qiymət artımını dəstəkləyən amillər sırasındadır. Şəhər ərazilərində torpaq sahələrinin fiziki olaraq məhdudlaşması, əhali sıxlığının artması və mövcud torpaqlar üzərində yeni tikililərin aparılması torpaq resursunun nisbi çatışmazlığını dərinləşdirir. Xüsusilə paytaxt və ətraf zonalarda torpaq qiymətlərinin artımı daha sürətli baş verir. Bu, beynəlxalq şəhərsalma təcrübəsində də geniş yayılmış tendensiyadır və torpaq təklifinin elastik olmaması ilə izah olunur.

Bakı şəhərinin 2040-cı ilə qədər nəzərdə tutulan Baş Planı çərçivəsində köhnə tikililərin sökülməsi, yeni parkların və müasir yaşayış məkanlarının salınması mənzil bazarına əlavə təzyiq yaradır. Bu proses bir tərəfdən şəhər mühitinin keyfiyyətini artırsa da, digər tərəfdən yeni mənzillərin maya dəyərini yüksəldir. Köhnə mənzil fondunda qiymət artımı daha yavaş və fasiləli xarakter daşısa da, ümumi bazar dinamikası fonunda bu seqment də bahalaşmadan kənarda qalmır.

Qeyri-yaşayış obyektləri və icarə bazarı isə daha balanslı mənzərə nümayiş etdirir. İcarə tələbinin müəyyən dövrlərdə zəifləməsi bu seqmentdə qiymət artımını məhdudlaşdıra bilər. Lakin satış bazarında kəskin ucuzlaşma üçün fundamental əsaslar hələlik formalaşmayıb. Qlobal daşınmaz əmlak bazarlarında da oxşar tendensiya müşahidə olunur. Bir çox ölkələrdə kommersiya daşınmaz əmlakı qiymət baxımından stabilləşsə də, yaşayış sektoru artım trayektoriyasını qoruyur.

Makroiqtisadi mühit daşınmaz əmlak qiymətlərinin formalaşmasında həlledici rol oynayır. Neft qiymətlərindəki dəyişikliklər, iqtisadi artım tempi, bank sektorunun kredit imkanları və əhalinin real gəlirləri bazarın gələcək dinamikasını müəyyən edən əsas faktorlar sırasındadır. Məhz bu səbəbdən qiymət artımını konkret faizlə ifadə etmək çətindir. Lakin mövcud iqtisadi göstəricilər və investisiya davranışları fonunda kəskin ucuzlaşma ssenarisi real görünmür.

Nəticə etibarilə, Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymət artımı təkcə qısa müddətli tələb dalğalanmasının deyil, struktur və institusional amillərin məcmusudur. Tikinti xərclərinin artması, torpaq resurslarının məhdudluğu və alternativ investisiya alətlərinin zəifliyi bu bazarı yaxın perspektivdə də cazibədar saxlayır. Qlobal tendensiyalarla müqayisədə Azərbaycan bazarında müşahidə olunan proseslər rasional iqtisadi məntiqə əsaslanır və bu, daşınmaz əmlakın ölkə iqtisadiyyatında mühüm aktiv olaraq qalacağını göstərir.

Aznews.az