Bibər idxalında balans mərhələsi: bazarda mənbələr və tendensiyalar necə dəyişir? - ŞƏRH

2025-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanın bibər idxalı həm həcm, həm də dəyər baxımından cüzi azalma nümayiş etdirib. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkəyə 5,5 milyon ABŞ dolları dəyərində 7 min 753 ton bibər gətirilib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 2 faiz, fiziki həcmdə isə 3 faiz azalma deməkdir. Rəqəmlər bazarda kəskin dəyişiklikdən deyil, daha çox struktur və mənbə diversifikasiyası fonunda formalaşan balanslaşma prosesindən xəbər verir.

İdxal strukturuna baxdıqda, İranın hələ də əsas tədarükçü mövqeyini qoruduğu görünür. Ümumi həcmin böyük hissəsi bu ölkənin payına düşsə də, həm dəyər, həm də kəmiyyət üzrə azalma müşahidə olunur. Bu dinamika regional kənd təsərrüfatı bazarlarında mövsümi dəyişkənlik, logistika xərcləri və ixrac siyasətindəki korrektələrlə izah edilə bilər. Qlobal miqyasda isə son illərdə tərəvəz bazarında iqlim amilləri və su resurslarının məhdudlaşması məhsuldarlığa birbaşa təsir göstərir ki, bu da tədarük həcmlərində dalğalanmalar yaradır.

Türkiyədən idxal olunan bibərin artması diqqət çəkən məqamlardandır. Həm dəyər, həm də fiziki həcm üzrə yüksəliş Türkiyənin istixana texnologiyalarına və ixrac yönümlü aqrar istehsala verdiyi üstünlüklə əlaqələndirilir. Qlobal statistika göstərir ki, Aralıq dənizi hövzəsində müasir istixana təsərrüfatları məhsulun sabit keyfiyyətini və ilboyu tədarük imkanlarını genişləndirir. Bu amil Azərbaycanın idxal strukturunda Türkiyənin payının mərhələli şəkildə artmasını məntiqi edir.

Niderland, Tailand və Argentinadan idxal edilən bibərin həcmi çox kiçik olsa da, bu tədarüklər bazarın keyfiyyət və çeşid baxımından genişləndirilməsi tendensiyasını göstərir. Xüsusilə son 14 ildə ilk dəfə Yaponiya və Argentinadan bibər idxalının qeydə alınması simvolik xarakter daşıyır. Bu, bir tərəfdən logistika və ticarət kanallarının genişləndiyini, digər tərəfdən isə daxili bazarda spesifik məhsullara marağın formalaşdığını göstərir. Dünya ticarətində aqrar məhsullar üzrə belə kiçik həcmli, lakin yeni istiqamətlər adətən premium seqmentə yönəlmiş sınaq tədarükləri kimi qiymətləndirilir.

Ümumi mənzərədə bibər idxalında azalmanın kəskin olmaması daxili istehsal imkanlarının mərhələli şəkildə artması ilə də əlaqələndirilə bilər. Son illər regionlarda istixana təsərrüfatlarının genişlənməsi və yerli bazarın mövsümi təminatının yaxşılaşması idxala olan təzyiqi qismən azaldır. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, ölkələr əsas tərəvəz məhsulları üzrə idxaldan tam imtina etməsələr də, daxili istehsal payını artırmaqla qiymət sabitliyini qorumağa çalışırlar.

Mövcud göstəricilər onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycanın bibər idxalı bazarı hazırda kəskin risklərdən uzaqdır və daha çox çevik tənzimlənən model üzrə inkişaf edir. Əsas tədarükçülərlə yanaşı, yeni ölkələrin bazara daxil olması gələcəkdə qiymət və keyfiyyət balansının daha sağlam formalaşmasına zəmin yarada bilər. Bu proses həm istehlakçı seçimlərinin genişlənməsi, həm də ərzaq təhlükəsizliyi baxımından müsbət tendensiya kimi dəyərləndirilir.

Aznews.az