ADUA sahəsində yüksək dəqiqlikli seysmik tədqiqat və Xəzər enerji strategiyasının yeni mərhələsi

Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Əşrəfi Dan Ulduzu Aypara” müqavilə sahəsində yüksək dəqiqlikli iki ölçülü seysmik tədqiqatın planlaşdırılması regionun enerji gündəliyində yeni mərhələnin başlandığını göstərir. BP tərəfindən 2026-cı ilin mart aprel ayları üçün nəzərdə tutulan bu qısamüddətli tədqiqat proqramı gələcək kəşfiyyat qərarlarının daha əsaslandırılmış şəkildə verilməsi məqsədi daşıyır və mövcud geoloji qeyri müəyyənliklərin azaldılmasına yönəlib.

Məsələnin iqtisadi və strateji tərəfi ondan ibarətdir ki, söhbət artıq kəşf edilmiş və perspektiv strukturları əhatə edən ADUA sahəsindən gedir. Bu ərazi üzrə SOCAR-ın hazırda yüz faiz iştirak payına malik olması və BP ilə imzalanmış Anlaşma Memorandumu çərçivəsində aparılan texniki hazırlıqlar tərəfdaşlıq modelinin risklərin paylaşılması və texnoloji üstünlüklərin cəlb edilməsi baxımından əhəmiyyətini artırır. Qlobal enerji sektorunda son illər müşahidə olunan tendensiyalar göstərir ki, iri beynəlxalq şirkətlər daha çox dəqiq seysmik məlumatlara əsaslanan selektiv investisiya yanaşmasına üstünlük verirlər. Xüsusilə dayaz dəniz sahələrində aparılan yüksək dəqiqlikli seysmik tədqiqatlar qazma risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və layihələrin iqtisadi səmərəliliyini yüksəldir.

Planlaşdırılan tədqiqatın texniki parametrləri də bu yanaşmanı təsdiqləyir. Təxminən 1500 metr dərinliyədək geoloji qatların öyrənilməsi, yeraltı qırılmaların və dayaz qaz yığımlarının müəyyənləşdirilməsi gələcək kəşfiyyat quyularının yerləşdirilməsində mühüm rol oynayır. Beynəlxalq təcrübədə göstərilir ki, seysmik məlumatların keyfiyyətinin yüksəldilməsi quyu uğursuzluğu riskini onlarla faiz azalda bilir. Məsələn, Şimal dənizi hövzəsində HR seysmik tədqiqatlardan sonra qazma əməliyyatlarında texniki fasilələrin və əlavə xərclərin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığı qeydə alınıb. Bu baxımdan ADUA sahəsində planlaşdırılan işlər yalnız geoloji deyil, eyni zamanda maliyyə risklərinin idarə olunması aləti kimi də dəyərləndirilə bilər.

Digər mühüm məqam layihənin həyata keçirildiyi dövrdə qlobal enerji bazarlarında müşahidə olunan struktur dəyişikliklərdir. Enerji keçidi müzakirələrinin fonunda neft və qaz layihələrinə yanaşma dəyişsə də, mövcud ehtiyatların daha səmərəli və təhlükəsiz şəkildə işlənməsi hələ də bir çox ölkələr üçün prioritet olaraq qalır. Azərbaycan üçün bu, xüsusilə vacibdir, çünki Xəzər hövzəsində yeni kəşflər və mövcud strukturların dəqiqləşdirilməsi uzunmüddətli hasilat sabitliyini təmin edə bilər. ADUA kimi sahələrdə aparılan əlavə seysmik tədqiqatlar hasilatın mərhələli şəkildə planlaşdırılmasına və infrastrukturdan daha effektiv istifadəyə şərait yaradır.

Ətraf mühit və texniki təhlükəsizlik məsələləri də diqqət mərkəzində saxlanılır. Tədqiqatın qısa müddətli olması, yalnız bir gəmidən istifadə edilməsi və müasir avadanlıqların tətbiqi Xəzər dənizində əməliyyat yükünün məhdudlaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Qlobal praktikada seysmik tədqiqatların sosial və ekoloji təsirlərinin minimuma endirilməsi üçün məhz bu cür lokal və dəqiq proqramlara üstünlük verilir. Bu yanaşma həm layihənin ictimai qəbulunu artırır, həm də uzunmüddətli əməliyyatlar üçün institusional etimadı möhkəmləndirir.

Ümumilikdə ADUA sahəsində planlaşdırılan yüksək dəqiqlikli seysmik tədqiqat Azərbaycan enerji sektorunda texnoloji əsaslı qərarvermə modelinin davam etdiyini göstərir. Bu cür layihələr təkcə konkret yataq üzrə deyil, bütövlükdə Xəzər hövzəsində kəşfiyyat strategiyasının optimallaşdırılmasına xidmət edir. Qlobal enerji bazarlarında rəqabətin və qeyri müəyyənliyin artdığı bir dövrdə risklərin əvvəlcədən qiymətləndirilməsi və elmi əsaslara söykənən qərarlar iqtisadi dayanıqlığın əsas şərtlərindən biri olaraq qalır.

Aznews.az