Bakıda pərakəndə ticarət artımı - ŞƏRH

2026-cı ilin yanvar ayında Bakıda pərakəndə ticarət dövriyyəsinin həcmi 3 milyard 221,4 milyon manat təşkil edib. Bakı şəhər Statistika İdarəsinin məlumatına görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,3 faiz artım deməkdir. Dövriyyənin 1 milyard 781,8 milyon manatı ərzaq məhsulları, içkilər və tütün məmulatlarının, 1 milyard 439,6 milyon manatı isə qeyri-ərzaq məhsullarının satışının payına düşüb. Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, real ifadədə müəssisələr üzrə ticarət 0,6 faiz azalsa da, fərdi sahibkarlar, bazar və yarmarkalarda satışlar 7 faiz artım göstərib. Paytaxtda istehlak məhsullarının 58 faizi fərdi sahibkarlara məxsus ticarət obyektləri vasitəsilə reallaşdırılıb.

Bu göstəricilər Bakıda istehlak bazarının struktur xüsusiyyətlərini və istehlak davranışının dəyişən dinamikasını göstərir. Qlobal iqtisadi təcrübədə pərakəndə ticarət sektoru iqtisadi aktivliyin əsas indikatorlarından biri hesab olunur. Dünya Bankı və OECD kimi beynəlxalq təşkilatların hesabatlarına görə, inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda daxili istehlakın artımı iqtisadi genişlənmənin mühüm hərəkətverici qüvvələrindən biridir. Bir çox ölkədə ÜDM artımının əhəmiyyətli hissəsi məhz istehlak xərclərinin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Bu baxımdan Bakıda pərakəndə ticarət dövriyyəsinin artımı paytaxt iqtisadiyyatında daxili tələb səviyyəsinin sabit qaldığını göstərən göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Statistikada diqqət çəkən əsas məqamlardan biri qeyri-ərzaq məhsullarının satış tempinin daha yüksək olmasıdır. Qeyri-ərzaq malları üzrə 2,8 faiz artım, eyni zamanda ölkə üzrə göstəricilərdə 6,6 faiz artım qeydə alınması istehlak strukturunun tədricən dəyişdiyini göstərir. Qlobal tendensiyalarda da oxşar dinamika müşahidə olunur. Beynəlxalq pərakəndə ticarət araşdırmalarına görə, gəlir səviyyəsi yüksəldikcə istehlak xərclərində qeyri-ərzaq məhsullarının payı artır. Elektronika, geyim, məişət texnikası və digər istehlak mallarına tələbat urbanizasiya və həyat standartlarının yüksəlməsi ilə paralel şəkildə genişlənir.

Bakıda fərdi sahibkarlıq sektorunun pərakəndə ticarətdə dominant mövqedə qalması da diqqət çəkən göstəricidir. Statistikaya əsasən, satışların 58 faizi fərdi sahibkarlara məxsus ticarət obyektləri vasitəsilə həyata keçirilib. Bu model bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə də müşahidə olunur. Asiya və Şərqi Avropa şəhərlərində pərakəndə ticarətin əhəmiyyətli hissəsi kiçik və orta biznes subyektlərinin fəaliyyəti ilə formalaşır. Bu, həm məşğulluğun genişlənməsi, həm də bazarın çevikliyinin qorunması baxımından vacib faktor hesab olunur. Kiçik ticarət subyektləri bazar tələbinə daha operativ uyğunlaşa bildiyi üçün istehlakçı davranışındakı dəyişikliklərə tez reaksiya verə bilir.

Müəssisələr üzrə real satışların cüzi azalması isə pərakəndə bazarda struktur transformasiyasını göstərən amillərdən biri kimi izah edilə bilər. Qlobal pərakəndə sektorunda son illər böyük ticarət şəbəkələri ilə yanaşı, alternativ satış kanalları, kiçik mağazalar və lokal bazarların rolunun yenidən artdığı müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri istehlakçıların daha yaxın və çevik ticarət formatlarına üstünlük verməsi ilə bağlıdır. Eyni zamanda rəqəmsal ticarətin inkişafı da ənənəvi ticarət strukturlarında müəyyən dəyişikliklər yaradır.

İstehlak bazarının dinamikasına makroiqtisadi faktorlar da təsir göstərir. Əhalinin gəlir səviyyəsi, əmək bazarındakı aktivlik, urbanizasiya və xidmət sektorunun genişlənməsi pərakəndə ticarətin artım tempinə birbaşa təsir edən əsas amillər hesab olunur. Paytaxt şəhərlərində bu proseslər adətən daha sürətli baş verir. Bakı iqtisadiyyatının xidmət sektoruna əsaslanan strukturu da ticarət dövriyyəsinin stabil qalmasına şərait yaradır.

Beynəlxalq təcrübədə böyük şəhərlərdə pərakəndə ticarət yalnız iqtisadi sektor deyil, həm də şəhər iqtisadiyyatının sosial komponentidir. Ticarət obyektləri ətrafında logistika, nəqliyyat, xidmət və turizm fəaliyyətləri formalaşır. Bu baxımdan paytaxtın ticarət dövriyyəsinin artımı iqtisadi fəaliyyətin müxtəlif sahələrinə multiplikativ təsir göstərən faktor kimi qiymətləndirilə bilər.

Ümumilikdə təqdim olunan statistika Bakıda istehlak bazarının aktivliyini və pərakəndə ticarətin iqtisadi sistemdə mühüm rol oynadığını göstərir. Qlobal iqtisadi tendensiyalarla müqayisədə daxili istehlakın sabit artımı urban iqtisadiyyatın inkişafı və xidmət sektorunun genişlənməsi ilə paralel şəkildə davam edir. Bu dinamika paytaxtın iqtisadi strukturunda ticarət sektorunun strateji əhəmiyyətini qoruduğunu və istehlak bazarının uzunmüddətli inkişaf potensialını göstərən göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

AzNews.az