Azərbaycanda vergi ödəyiciləri artır: iqtisadi aktivlik nəyi göstərir? - ŞƏRH

Aprelin 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda aktiv vergi ödəyicilərinin sayı ilin əvvəli ilə müqayisədə 1,4 faiz artaraq 871 mindən çox olub. Eyni dövrdə aktiv ƏDV ödəyiciləri 2,6 faiz artımla təxminən 60 minə çatıb, aktiv təsərrüfat subyektlərinin sayı isə 2,2 faiz yüksələrək 237 mindən çox təşkil edib. Bu göstəricilər iqtisadi aktivliyin və qeydiyyatdan keçmiş biznes strukturlarının genişlənməsini əks etdirir.

Vergi ödəyicilərinin sayında artım adətən iqtisadiyyatın formal sektorunun böyüməsi ilə əlaqələndirilir. Son illərdə aparılan rəqəmsallaşma tədbirləri, vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və qeydiyyat prosedurlarının sadələşdirilməsi biznes subyektlərinin daha geniş şəkildə rəsmi iqtisadi dövriyyəyə daxil olmasını stimullaşdırıb. Bu tendensiya xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinin aktivliyində özünü daha qabarıq göstərir.

ƏDV ödəyicilərinin sayında daha yüksək artım tempi diqqət çəkir. ƏDV sisteminə qoşulan subyektlərin çoxalması dövriyyələrin şəffaflaşdığını və iqtisadi əməliyyatların daha geniş şəkildə uçota alındığını göstərir. Qlobal təcrübədə də ƏDV ödəyicilərinin sayının artması vergi bazasının genişlənməsi və büdcə gəlirlərinin daha sabit formalaşması ilə birbaşa əlaqələndirilir. Bu isə fiskal dayanıqlılığın mühüm elementlərindən biri hesab olunur.

Aktiv təsərrüfat subyektlərinin sayındakı artım isə real sektorda fəaliyyətin genişlənməsinə işarə edir. Yeni obyektlərin açılması və mövcud subyektlərin fəaliyyətinin davamlılığı iqtisadi mühitin ümumi dinamizmini göstərən əsas indikatorlardan biridir. Bu artımın paralel olaraq vergi ödəyicilərinin sayında da özünü göstərməsi iqtisadi aktivliyin statistik olaraq daha geniş əhatə olunduğunu təsdiqləyir.

Beynəlxalq kontekstdə oxşar tendensiyalar iqtisadiyyatın institusional inkişaf səviyyəsi ilə bağlıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə vergi ödəyicilərinin sayının artması kölgə iqtisadiyyatının payının azalması və fiskal idarəetmənin güclənməsi ilə müşayiət olunur. Azərbaycanda da bu istiqamətdə müşahidə olunan dinamika iqtisadi münasibətlərin daha şəffaf və sistemli çərçivədə formalaşdığını göstərir.

Vergi bazasının genişlənməsi dövlət büdcəsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Daha çox subyektin rəsmi iqtisadiyyata daxil olması gəlir mənbələrinin şaxələnməsinə və fiskal siyasətin daha çevik həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda bu, dövlət xidmətlərinin maliyyələşdirilməsi və iqtisadi layihələrin reallaşdırılması üçün dayanıqlı əsas formalaşdırır.

Mövcud statistika göstərir ki, iqtisadi sistemdə iştirak edən subyektlərin sayı tədricən artır və bu proses struktur xarakter daşıyır. Aktiv ƏDV ödəyicilərinin və təsərrüfat subyektlərinin artım tempi ümumi vergi ödəyicilərinin artımını üstələyir ki, bu da daha yüksək dövriyyəyə malik və aktiv fəaliyyət göstərən bizneslərin payının yüksəldiyini göstərir.

Nəticə etibarilə, aktiv vergi ödəyicilərinin sayındakı artım yalnız statistik göstərici deyil, həm də iqtisadiyyatın formal sektorunun genişlənməsi, şəffaflığın artması və biznes mühitinin institusional inkişafı ilə bağlı kompleks proseslərin göstəricisidir. Bu dinamika uzunmüddətli perspektivdə iqtisadi sabitliyin və fiskal dayanıqlılığın möhkəmlənməsinə töhfə verən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.

AzNews.az