Yer təki islahatları - resursların dövriyyəsi və şəffaflıq necə dəyişir? - ŞƏRH

Milli Məclisdə qəbul edilən və təsdiqlənən dəyişikliklərə əsasən, yerin təki ilə bağlı qanunvericilik bazası genişləndirilib və yeni fəaliyyət istiqamətləri hüquqi çərçivəyə daxil edilib. Yenilənmiş yanaşma su anbarlarında toplanan çöküntülərin, tunel tikintisi zamanı çıxarılan süxurların istifadəsini qanuniləşdirir, həmçinin birbaşa danışıqlar mexanizmi və rekultivasiya qaydaları üzrə hüquqi əsasları daha da dəqiqləşdirir. Bu dəyişikliklər təbii resursların iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunmasını sistemli şəkildə tənzimləməyi hədəfləyir.

Yeni hüquqi çərçivə resursların istifadəsində effektivliyin artırılması baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər. Su anbarlarının təmizlənməsi zamanı çıxarılan milyonlarla kubmetr qum, çınqıl və gil kimi materialların iqtisadi dövriyyəyə daxil edilməsi həm tikinti sektorunun xammal təminatını genişləndirir, həm də əlavə dəyər yaradan fəaliyyət sahəsi formalaşdırır. Qlobal təcrübədə bu tip materialların ikinci dərəcəli resurs kimi istifadəsi geniş yayılıb və bu yanaşma resurs səmərəliliyinin artırılması ilə yanaşı, tullantıların azaldılmasına da xidmət edir.

Tunel və infrastruktur layihələri zamanı çıxarılan süxurların istifadəsinin hüquqi status alması isə iri tikinti layihələrinin iqtisadi effektivliyini yüksəldir. Əksər ölkələrdə bu tip materiallar yol tikintisi və digər mühəndis işlərində təkrar istifadə olunur. Azərbaycanda bu sahənin hüquqi tənzimlənməsi logistika xərclərinin azaldılması və resursların daha optimal bölüşdürülməsi baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.

Birbaşa danışıqlar mexanizminin hüquqi əsasının müəyyənləşdirilməsi də bazar münasibətlərinin institusional çərçivəsinin genişləndirilməsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu mexanizm beynəlxalq təcrübədə strateji və ya spesifik layihələr üçün tətbiq olunur və düzgün tənzimləndiyi halda investisiya mühitinin çevikliyini artırır. Qaydaların dəqiqləşdirilməsi isə bu sahədə hüquqi müəyyənliyin və hesabatlılığın gücləndirilməsinə xidmət edir.

Rekultivasiya ilə bağlı tələblərin sistemləşdirilməsi dəyişikliklərin ekoloji aspektini ön plana çıxarır. Yer təki istifadəçiləri üçün torpaqların bərpası ilə bağlı konkret planların hazırlanması və dövlət ekoloji ekspertizasından keçirilməsi təbii ehtiyatların istismarı ilə ətraf mühitin qorunması arasında balansın təmin edilməsinə yönəlib. Bu yanaşma beynəlxalq ekoloji standartlara uyğun olaraq torpaqların əvvəlki və ya alternativ faydalı vəziyyətə qaytarılmasını nəzərdə tutur.

Statistik və qlobal kontekst göstərir ki, qeyri-neft sektorunun inkişafında xammal bazasının səmərəli istifadəsi mühüm rol oynayır. Azərbaycanda faydalı qazıntı yataqlarının əhəmiyyətli hissəsinin kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqlarda yerləşməsi bu balansın qorunmasını daha da aktuallaşdırır. Yeni qaydalar həm sənaye inkişafını dəstəkləyir, həm də torpaq resurslarının uzunmüddətli qorunmasını təmin etməyə yönəlib.

Ümumilikdə qəbul edilən dəyişikliklər yerin təki sahəsində hüquqi tənzimləmənin daha sistemli və müasir modelə keçdiyini göstərir. Resursların dövriyyəyə cəlb olunması, tullantıların iqtisadi dəyərə çevrilməsi və ekoloji nəzarətin gücləndirilməsi paralel şəkildə həyata keçirilir. Bu isə həm iqtisadi səmərəliliyin, həm də ekoloji təhlükəsizliyin eyni çərçivədə təmin olunmasına imkan yaradır.

Mövcud tendensiyalar onu göstərir ki, yer təki siyasətində bu yanaşma uzunmüddətli perspektivdə sənaye inkişafı, tikinti sektorunun genişlənməsi və resurs idarəçiliyinin optimallaşdırılması baxımından mühüm nəticələr verə bilər. Hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi isə bu proseslərin daha şəffaf və dayanıqlı şəkildə həyata keçirilməsini təmin edən əsas mexanizm kimi çıxış edir.

AzNews.az