Avropada qaz ucuzlaşır: enerji bazarında hansı mərhələ başlayır? - ŞƏRH

Avropada təbii qaz qiymətlərində müşahidə olunan son eniş tendensiyası enerji bazarında sabitləşmə siqnalları kimi qiymətləndirilir. Hərraclar zamanı TTF indeksi üzrə may fyuçerslərinin qiymətinin 1 000 kubmetr üçün 542 dollara qədər düşməsi əvvəlki göstərici ilə müqayisədə 2,8 faiz azalma deməkdir. Bu dəyişiklik qlobal qaz bazarında təklif və tələbin daha balanslı mərhələyə keçdiyini göstərir.

Son illərdə Avropa enerji bazarı ciddi dalğalanmalarla üzləşib və bu proses əsasən geosiyasi risklər, tədarük zəncirlərində dəyişikliklər və alternativ mənbələrə keçid siyasəti ilə əlaqələndirilir. Hazırkı eniş isə qış mövsümünün başa çatması, anbarların nisbətən yüksək doluluq səviyyəsi və maye qaz (LNG) təchizatının sabit qalması ilə izah olunur. Bu faktorlar qısamüddətli perspektivdə qiymətlərin aşağı təzyiq altında qalmasına şərait yaradır.

Avropanın ən likvid qaz ticarət platforması olan TTF indeksindəki dəyişikliklər qlobal enerji qiymətləri üçün əsas göstərici hesab olunur və bu bazardakı hər bir eniş və ya artım birbaşa beynəlxalq enerji siyasətinə təsir göstərir. Qiymətlərin 545 dollar həddindən aşağı düşməsi enerji bazarında panik artım dövrlərinin arxada qalmaqda olduğunu, lakin tam sabitlik mərhələsinin hələ formalaşmadığını göstərir.

Azərbaycan qazının 2020-ci ildən Trans-Adriatik boru kəməri (TAP) vasitəsilə Avropaya nəqlinə başlanması isə bu kontekstdə strateji əhəmiyyət daşıyır. TAP Avropanın enerji təchizatının diversifikasiyası siyasətində mühüm rol oynayır və Cənub Qaz Dəhlizinin əsas komponenti kimi çıxış edir. Bu marşrut vasitəsilə tədarük olunan qazın həcmi Avropa bazarında alternativ mənbələrin payını artırmaqla enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir.

Qlobal enerji bazarında qiymətlərin aşağı düşməsi ixracatçı ölkələr üçün gəlir proqnozlarında müəyyən təzyiq yaratsa da, uzunmüddətli müqavilələr və sabit tədarük mexanizmləri bu təsiri qismən balanslaşdırır. Eyni zamanda Avropanın enerji siyasətində qazın keçid yanacağı kimi rolunun davam etməsi, orta müddətdə tələb strukturu baxımından sabitlik yaradır.

Ümumilikdə TTF indeksindəki son eniş enerji bazarında normallaşma meylinin davam etdiyini göstərir. Lakin bu dinamika hələ tam dayanıqlı trend kimi qiymətləndirilmir, çünki bazar həm geosiyasi, həm də iqlim və logistik amillərə qarşı yüksək həssaslığını qoruyur.

AzNews.az