100 illik enerji iddiası texnologiyada yeni mərhələ yarada bilərmi? - ŞƏRH

ABŞ-da fəaliyyət göstərən NRD MMC-nin təqdim etdiyi “NBV seriyası” nüvə batareyası konsepti, enerji saxlama texnologiyalarında uzunmüddətli dayanıqlıq və ultra aşağı güc tətbiqləri baxımından yeni bir istiqamət kimi qiymətləndirilir. Nikel-63 izotopunun betavoltaik parçalanmasına əsaslanan bu sistem, kimyəvi reaksiyalı ənənəvi batareyalardan fərqli olaraq, birbaşa radioaktiv parçalanma nəticəsində yaranan enerjini elektrik cərəyanına çevirir. Bu yanaşma, xüsusilə enerji mənbəyinin dəyişdirilməsinin mümkün olmadığı və ya son dərəcə çətin olduğu mühitlər üçün nəzərdə tutulub.

Texnologiyanın əsas iddiası 100 ilə qədər fasiləsiz enerji təminatıdır ki, bu da Nikel-63-ün yarımparçalanma dövrü ilə nəzəri olaraq uyğunluq təşkil edir. Lakin real tətbiqdə bu göstəricinin davamlılığı enerji çevrilmə səmərəliliyi, radiasiya qorunması və sistem inteqrasiyası kimi mühəndislik faktorlarından ciddi şəkildə asılıdır. Buna görə də, təqdim olunan rəqəmlər hələlik nəzəri və laboratoriya səviyyəli potensial kimi dəyərləndirilir.

NBV seriyasının texniki parametrləri onun yüksək güc deyil, sabit və çox aşağı enerji istehlakı tələb edən sistemlər üçün optimallaşdırıldığını göstərir. Nanovatt səviyyəsində çıxış gücü bu batareyaları ənənəvi enerji mənbələri ilə müqayisədə tamamilə fərqli kateqoriyaya daxil edir. Bu, onları xüsusilə sensor şəbəkələri, uzaq ərazilərdə monitorinq sistemləri və minimal enerji ilə işləyən avtonom cihazlar üçün uyğun edir.

Qlobal texnologiya tendensiyalarında son illərdə “energy autonomy” və “maintenance-free systems” anlayışları daha çox ön plana çıxır. Xüsusilə kosmik tədqiqatlar, dərin dəniz monitorinqi və sənaye infrastrukturunun uzaqdan idarə edilməsi kimi sahələrdə enerji mənbələrinin dəyişdirilmədən uzun müddət işləməsi strateji üstünlük hesab olunur. Bu baxımdan betavoltaik batareyalar nəzəri olaraq yüksək potensiala malik olsa da, onların kommersiya miqyasında geniş tətbiqi hələ də ciddi texniki və tənzimləyici baryerlərlə məhdudlaşır.

Digər mühüm məqam təhlükəsizlik və radiasiya idarəetməsi məsələsidir. Nikel-63 nisbətən aşağı enerjili beta şüalanma yaratsa da, bu tip texnologiyaların geniş istifadəsi ciddi mühəndislik qoruma standartları tələb edir. Bu isə istehsal xərcləri və tətbiq sahələrinin məhdudluğu baxımından əlavə faktorlar yaradır.

Ümumilikdə NRD-nin təqdim etdiyi nüvə batareyası konsepti enerji texnologiyalarında tamamilə yeni bir istiqamətin mümkünlüyünü göstərir. Lakin onun real iqtisadi və sənaye təsiri, laboratoriya nəticələrinin müstəqil təsdiqi və geniş miqyaslı tətbiq testlərindən sonra daha dəqiq qiymətləndirilə bilər.

Aznews.az