Azərbaycanın qeyri-neft sektoru üzrə artım - ŞƏRH

Azərbaycanın qeyri-neft ixracında 13 faizlik artım qeydə alınması iqtisadiyyatın diversifikasiya siyasəti baxımından mühüm siqnaldır. Xüsusilə diqqətçəkən məqam odur ki, artım qeyri-monetar qızıl istisna edilməklə hesablanıb. Bu isə statistikanın süni qiymət artımları və ya qızıl bazarındakı dalğalanmalar hesabına deyil, real istehsal və ixrac aktivliyi əsasında formalaşdığını göstərir.

1,1 milyard dollarlıq göstərici hələlik enerji sektoru ilə müqayisədə böyük görünməsə də, strateji baxımdan daha dayanıqlı iqtisadi modelin formalaşması üçün vacib hesab olunur. Çünki neft gəlirləri qlobal qiymət dəyişikliklərindən asılıdır, qeyri-neft ixracı isə daha çox daxili istehsal gücünü, rəqabət qabiliyyətini və sahibkarlıq potensialını əks etdirir.

Artımın arxasında bir neçə əsas faktor dayanır:

sənaye parkları və istehsal zonalarının genişlənməsi;

aqrar və qida məhsullarının ixrac imkanlarının artması;

logistika və tranzit imkanlarının güclənməsi;

regional bazarlara çıxışın genişlənməsi;

dövlətin ixrac təşviqi mexanizmləri.

Xüsusilə son illərdə Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində artan rolu yerli məhsulların xarici bazarlara çıxışını asanlaşdırır. Bu baxımdan qeyri-neft ixracı artıq yalnız iqtisadi deyil, həm də geoiqtisadi məsələ kimi qiymətləndirilə bilər.

Bununla yanaşı, statistik artımın keyfiyyət tərəfi də vacibdir. Əsas sual budur: ixrac artımı daha çox hansı məhsullar hesabına baş verir? Əgər burada yüksək əlavə dəyər yaradan sənaye məhsullarının payı artırsa, bu, iqtisadiyyat üçün daha mühüm nəticə hesab oluna bilər. Əks halda yalnız xammal və aşağı emal səviyyəli məhsulların üstünlük təşkil etməsi uzunmüddətli rəqabət üstünlüyü yaratmaya bilər.

Digər vacib məqam isə qeyri-neft ixracının davamlılığının təmin edilməsidir. Bunun üçün:

istehsalın texnoloji modernləşdirilməsi,

beynəlxalq standartlara uyğunluğun artırılması,

brend məhsulların formalaşdırılması,

yeni bazarlara çıxış
həlledici rol oynayacaq.

Ümumilikdə, 13 faizlik artım Azərbaycanın neftdənkənar iqtisadi dayaqlarının tədricən gücləndiyini göstərən müsbət göstərici kimi qiymətləndirilə bilər. Bu dinamikanın qorunması isə artıq yalnız dövlət təşviqlərindən deyil, özəl sektorun rəqabət qabiliyyətindən və innovasiya potensialından asılı olacaq.

Nuray, AzNews.az