Sənaye zonalarında istehsalın ümumi dəyərində artım - ŞƏRH

Sənaye zonalarında istehsalın 12,2 faiz artaraq 883 milyon manata çatması Azərbaycanda dövlətin sənayeləşmə siyasətinin artıq statistik nəticələr verməyə başladığını göstərən göstəricilərdən biridir. Burada əsas məqam təkcə istehsal həcminin artması deyil, dövlətin yaratdığı xüsusi iqtisadi mühitin real iqtisadi aktivliyə çevrilməsidir.

Sənaye parkları və sənaye məhəllələri son illərdə Azərbaycanın iqtisadi diversifikasiya modelinin əsas alətlərindən birinə çevrilib. Neft gəlirlərindən formalaşan maliyyə imkanlarının qeyri-neft sənayesinə yönləndirilməsi məhz bu zonalar vasitəsilə həyata keçirilir. Dövlət burada klassik “sadəcə güzəşt verən” modeldən daha çox, infrastruktur hazırlayan və investor riskini azaldan tərəf kimi çıxış edir.

Rezidentlərə təqdim edilən:

mənfəət vergisi güzəştləri,

əmlak və torpaq vergisindən azadolmalar,

avadanlıq idxalında ƏDV və gömrük güzəştləri
investisiya mühitini daha cəlbedici edir. Xüsusilə istehsal avadanlıqlarının idxalı üzrə güzəştlər yeni müəssisələrin ilkin kapital yükünü azaltmaq baxımından mühüm rol oynayır.

Bu modelin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, sənaye zonaları yalnız istehsal sahəsi deyil, həm də iqtisadi klaster funksiyası daşıyır. Yəni eyni ərazidə:

logistika,

xidmət,

istehsal,

emal,

texnologiya
zəncirləri formalaşır. Bu isə məhsuldarlığın və rəqabət qabiliyyətinin artmasına təsir edir.

Digər mühüm məqam isə qeyri-neft ixracına təsirdir. Sənaye zonalarında istehsal olunan məhsulların bir hissəsi artıq xarici bazarlara yönəlir və bu, ölkənin ixrac strukturunun dəyişməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Əgər bu müəssisələr daxili bazarı əvəzləməklə yanaşı ixracyönümlü istehsalı da genişləndirərsə, sənaye parklarının iqtisadi effektləri daha dərindən hiss olunacaq.

Bununla belə, əsas məsələ yalnız istehsal həcmi deyil, istehsalın keyfiyyəti və texnoloji səviyyəsidir. Əgər sənaye zonalarında:

yüksək əlavə dəyərli məhsullar,

texnoloji istehsal,

innovativ sənaye həlləri
üstünlük təşkil edərsə, bu, Azərbaycan iqtisadiyyatının uzunmüddətli rəqabət qabiliyyətini gücləndirə bilər.

Ümumilikdə isə I rüb göstəriciləri göstərir ki, sənaye zonaları artıq formal layihədən real iqtisadi mexanizm mərhələsinə keçir. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələ bu zonaların yalnız daxili istehsal mərkəzi deyil, regional sənaye və ixrac platformasına çevrilməsidir.

Nuray, AzNews.az