Sənədsiz evlər məsələsi - sosial problemə hüquqi həll axtarışı - ŞƏRH

Sənədsiz evlər üçün amnistiya elan edilməsi təklif olunub.

Aznews.az xəbər verir ki, belə təkliflə Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında “Azərbaycan Respublikasının 2025-ci il dövlət büdcəsinin icrası haqqında” qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı deputat Kamal Cəfərov çıxış edib.

Deputat bildirib ki, hazırda Azərbaycanda 500 mindən çox sənədsiz ev mövcuddur: “Bu məsələnin həlli ilə bağlı müxtəlif vaxtlarda müəyyən tədbirlər həyata keçirilsə də, sistemli və kompleks islahatlara ehtiyac var. Mülkiyyət hüququnun tanınması çox fundamental məsələdir. Bu gün sənədsiz evlərdə yaşayan şəxslər qeydiyyata düşə bilmirlər. Qeydiyyata düşə bilmədikləri üçün yaşadıqları ərazi üzrə dövlət xidmətlərindən tam şəkildə yararlana bilmir, evlərinə qaz çəkdirə bilmirlər. Ailə başçısı vəfat etdikdə vərəsəlik hüququnun rəsmiləşdirilməsi çətinləşir, əmlakın övladlara qanuni qaydada ötürülməsində problemlər yaranır.

Azərbaycanda yüz minlərlə vətəndaşın qarşılaşdığı sənədsiz ev problemi təkcə daşınmaz əmlak məsələsi deyil, həm də sosial və iqtisadi idarəetmə problemidir. Sənədsiz yaşayış fonduna “amnistiya” tətbiq olunması ilə bağlı təklif bu problemin uzun illərdir davam edən nəticələrinin aradan qaldırılması üçün yeni yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər.

Sənədin olmaması həmin evlərdə yaşayan insanların mülkiyyət hüquqlarının tam tanınmaması ilə nəticələnir. Bu isə vətəndaşların qeydiyyat, kommunal xidmətlər, vərəsəlik və əmlak üzərində sərəncam imkanlarını məhdudlaşdırır. Əslində, fiziki olaraq mövcud olan, insanların illərlə yaşadığı və istifadə etdiyi evlərin hüquqi statusunun qeyri-müəyyən qalması həm vətəndaş, həm də dövlət üçün əlavə çətinlik yaradır.

500 mindən çox sənədsiz evin mövcudluğu göstərir ki, məsələ ayrı-ayrı halların həlli ilə deyil, sistemli mexanizmlə aradan qaldırılmalıdır. Burada əsas məqsəd qanunsuz tikililəri stimullaşdırmaq deyil, artıq formalaşmış yaşayış massivlərinin hüquqi çərçivəyə salınması olmalıdır.

Belə bir mexanizmin tətbiqi bir neçə istiqamətdə iqtisadi fayda yarada bilər. Əvvəla, rəsmiləşdirilən əmlaklar daşınmaz əmlak bazarının şəffaflığını artırar. İkincisi, vətəndaşların əmlakı girov qoyaraq maliyyə imkanlarından istifadə etməsi asanlaşar. Üçüncüsü, dövlət üçün torpaq və əmlak uçotunun dəqiqləşdirilməsi vergi və şəhərsalma siyasətinin daha effektiv qurulmasına imkan verər.

Lakin proses zamanı əsas məsələ təhlükəsizlik və şəhərsalma tələblərinin qorunmasıdır. Sənədləşdirmə aparılarkən tikilinin yerləşdiyi ərazinin statusu, kommunikasiya imkanları, ekoloji və seysmik risklər nəzərə alınmalıdır. Əks halda hüquqi problemin həlli gələcəkdə infrastruktur və şəhər planlaşdırılması problemlərinə səbəb ola bilər.

Ümumilikdə, sənədsiz evlər üçün nəzərdə tutulan mümkün amnistiya sosial ədalət, mülkiyyət hüquqlarının qorunması və iqtisadi dövriyyənin genişlənməsi baxımından əhəmiyyətli addım ola bilər. Amma bu, birdəfəlik güzəşt deyil, daşınmaz əmlak idarəçiliyində daha geniş islahatların bir hissəsi kimi həyata keçirilməlidir.

Nuray

Aznews.az