Xəzərin logistik potensialı və yeni inkişaf mərhələsi - ŞƏRH

Xəzər dənizinin tamhüquqlu nəqliyyat körpüsünə çevrilməsi üçün liman və gəmiçilik infrastrukturunun əməliyyat səmərəliliyinin artırılmasına yönəlmiş məqsədyönlü işlərin aparılması tələb olunur.

Aznews.az xəbər verir ki, bunu "Caspian Integrated Maritime Solutions" gəmiçilik şirkətinin baş direktoru Şerxan Suqurbekov Avrasiya İnkişaf Bankının (EDB) illik toplantısı və biznes forumunda keçirilən "Sərhədsiz Avrasiya: qitələrin kəsişməsində logistika habı" adlı sessiyada bildirib.

O vurğulayıb ki, Xəzər regionu nəqliyyat və logistika baxımından olduqca həssas olaraq qalır: "Əsas vəzifəmiz Xəzərdən keçən quru nəqliyyat sistemlərinin, o cümlədən dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı sistemlərinin maksimum dərəcədə səmərəli inteqrasiyasını təmin etməkdir. Son dövrdə bütün səylərimizi Xəzər dənizinin "dar boğaz" olmaqdan çıxmasına yönəldirik. Əminik ki, o, artıq körpüyə çevrilir və Orta Dəhliz, Şimal-Cənub dəhlizi kimi irimiqyaslı beynəlxalq marşrutların ayrılmaz halqası olur. Limanların, gəmiçiliyin inkişafı davam edir. Bütövlükdə mövcud infrastruktur artıq nəqliyyat sisteminin ehtiyaclarını tam şəkildə ödəməyə imkan verir. Bununla belə, həmkarlarımın vurğuladığı kimi, nəqliyyatçılar da oxşar məsələlər və çağırışlarla üzləşir".

Ş.Suqurbekov qeyd edib ki, ilk növbədə söhbət dəniz nəqliyyatı sistemləri üçün də aktual olan sinxronlaşdırma və koordinasiyanın zəruriliyindən gedir: "Xəzər marşrutunun etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən bir körpü olması üçün yaxın dövrdə bütün logistika zəncirinin sabitliyinin təmin edilməsinə diqqət yetirməliyik. Limanların və gəmilərin əməliyyat səmərəliliyi əhəmiyyətli dərəcədə artırılmalıdır. Sözsüz ki, bütün bunlar hazırda fəal şəkildə hazırladığımız vahid rəqəmsal həllər və platformalarla birləşdirilməlidir. Əminik ki, bu gün atılan addımlar öz nəticəsini verəcək və Xəzər dənizi tamamilə etibarlı nəqliyyat körpüsünə çevriləcək".

Bu açıqlama göstərir ki, Xəzər dənizi ətrafında yerləşən ölkələr artıq onu sadəcə coğrafi maneə kimi deyil, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən strateji nəqliyyat dəhlizi kimi görürlər.

Məqalədə diqqət çəkən əsas məqam odur ki, problem artıq yalnız yeni limanların və ya gəmilərin tikilməsi deyil. Şerxan Suqurbekov vurğulayır ki, mövcud infrastruktur böyük ölçüdə formalaşıb, lakin onun daha səmərəli işləməsi üçün koordinasiya və rəqəmsallaşma lazımdır. Bu, əslində logistika sahəsində ən vacib məsələlərdən biridir: yükün bir ölkədən digərinə keçərkən liman, dəmir yolu və gömrük sistemləri arasında vaxt itkisi minimum olmalıdır.

Xüsusilə son illərdə Orta Dəhliz marşrutuna marağın artması bu məsələnin aktuallığını yüksəldib. Qlobal ticarətdə alternativ marşrutlara tələbat artdıqca, Azərbaycan, Qazaxıstan və digər Xəzəryanı ölkələr üçün tranzit gəlirlərini artırmaq imkanı yaranır. Bu baxımdan Xəzərin "dar boğaz"dan "körpü"yə çevrilməsi ifadəsi simvolik deyil, iqtisadi məna daşıyır.

Azərbaycan üçün də bunun əhəmiyyəti böyükdür. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və ölkənin dəmir yolu şəbəkəsi Orta Dəhlizin əsas elementlərindəndir. Əgər Xəzərdə yükdaşımaların sürəti və etibarlılığı yüksələrsə, Azərbaycan regionun logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirə bilər.

Bununla yanaşı, müəyyən çətinliklər də qalır:

Xəzərdə bərə və yük gəmilərinin sayının artırılması;
limanlar arasında vahid rəqəmsal məlumat mübadiləsinin qurulması;
gömrük və sərhəd prosedurlarının sürətləndirilməsi;
hava şəraiti və dəniz səviyyəsindəki dəyişikliklərin yaratdığı risklərin idarə olunması.
Nəticə etibarilə, bu çıxış optimist mövqe nümayiş etdirir və Xəzərin beynəlxalq logistika sistemində rolunun artdığını göstərir. Lakin bu məqsədin tam reallaşması üçün ölkələr arasında koordinasiyanın, rəqəmsal inteqrasiyanın və əməliyyat səmərəliliyinin daha da yüksəldilməsi həlledici olacaq.