- İşin içi
- 12:13
- 1 283
Azərbaycan nefti Gürcüstan bazarında mövqeyini gücləndirir - ŞƏRH
2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Gürcüstanın Azərbaycandan neft və neft yağları idxalının həm dəyər, həm də fiziki həcm baxımından əhəmiyyətli artması iki ölkə arasında enerji-ticarət əlaqələrinin genişləndiyini göstərir. Hesabat dövründə Azərbaycanın Gürcüstana 102 milyon ABŞ dolları dəyərində 101 min 43 ton neft və neft yağları ixrac etməsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyərdə ikiqat, həcmdə isə 38 faizlik artım deməkdir. Gürcüstanın ümumi neft və neft yağları idxalı da artaraq 1,165 milyard dollara və 1,217 milyon tona çatıb.
Bu rəqəmlər ilk növbədə Gürcüstanın enerji bazarında neft məhsullarına olan tələbin yüksəldiyini göstərir. Eyni zamanda Azərbaycanın bu artımdan daha böyük pay götürməsi regional enerji ticarətində mövcud nəqliyyat və logistika imkanlarının əhəmiyyətini artırır. Gürcüstanın neft və neft yağları idxalında Rusiya, Türkiyə, Rumıniya və Bolqarıstanın ön sıralarda qalması bazarın kifayət qədər şaxələndirilmiş olduğunu göstərsə də, Azərbaycanın beşinci əsas təchizatçı kimi mövqeyi Cənubi Qafqazdakı enerji əlaqələrinin praktik xarakter daşıdığını nümayiş etdirir.
Xüsusilə dəyər ifadəsində artımın fiziki həcm artımını əhəmiyyətli dərəcədə üstələməsi diqqət çəkir. Azərbaycandan idxal olunan məhsulların həcmi 38 faiz artdığı halda, dəyərin iki dəfəyə yüksəlməsi orta hesabla ton başına düşən idxal dəyərinin də artdığını göstərir. Bu fərq təkcə tədarük həcminin deyil, neft və neft məhsullarının beynəlxalq qiymət dinamikasının, məhsul strukturunun və konkret dövrdə bazar şərtlərinin də nəticəyə təsir etdiyini göstərir. Buna görə göstəriciləri yalnız fiziki ixrac artımı kimi deyil, həm də qiymət və məhsul tərkibi amilləri ilə birlikdə qiymətləndirmək daha düzgün yanaşmadır.
Gürcüstanın ümumi idxal strukturunda neft və neft yağlarının mühüm yer tutması da ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Geostat-ın məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Gürcüstanın ümumi idxalı 12,493 milyard dollar təşkil edib. Bu fonda neft və neft yağlarına 1,165 milyard dollar xərclənməsi enerji məhsullarının ölkənin idxal xərclərində əhəmiyyətli paya malik olduğunu göstərir.
Azərbaycan üçün bu istiqamətin əhəmiyyəti yalnız ixrac gəlirlərinin artması ilə məhdudlaşmır. Gürcüstan Azərbaycanın əsas regional ticarət tərəfdaşlarından biridir və iki ölkə arasındakı iqtisadi əlaqələr enerji, nəqliyyat, logistika və tranzit infrastrukturu ilə bir-birini tamamlayır. Gürcüstanın 2026-cı ilin əvvəlində də Azərbaycandan əhəmiyyətli həcmdə məhsul idxal etməsi ölkələr arasında ticarət dövriyyəsinin sabitliyini göstərən amillərdəndir. Geostat məlumatlarında Azərbaycan ilin ilk iki ayında Gürcüstanın əsas idxal tərəfdaşları sırasında 118 milyon dollarlıq göstərici ilə yer alıb.
Qlobal enerji bazarında son illərin əsas tendensiyalarından biri tədarük zəncirlərinin daha çevik və çoxşaxəli qurulmasıdır. Enerji daşıyıcılarının qiymətləri ilə yanaşı, marşrutların etibarlılığı, çatdırılma məsafəsi və logistika xərcləri də idxalçı ölkələrin seçimlərinə təsir edir. Azərbaycanla Gürcüstanın coğrafi yaxınlığı, mövcud nəqliyyat bağlantıları və uzunmüddətli enerji əməkdaşlığı bu baxımdan əlavə üstünlük yaradır. Belə şəraitdə Azərbaycan məhsullarının Gürcüstan bazarında mövcudluğunun artması regional enerji ticarətinin daha sıx inteqrasiyası ilə müşayiət oluna bilər.
Digər tərəfdən, Gürcüstanın neft idxalında Rusiyanın 301 milyon dollar və 403,5 min tonla birinci yerdə olması bazarda rəqabətin yüksək olduğunu göstərir. Türkiyə, Rumıniya və Bolqarıstanın da böyük həcmdə tədarük həyata keçirməsi Azərbaycanın bu bazardakı mövqeyinin genişlənməsi üçün əsas amilin yalnız qiymət deyil, məhsulun keyfiyyəti, çatdırılma çevikliyi və logistika səmərəliliyi olduğunu göstərir. Bu amillərin birlikdə optimallaşdırılması Azərbaycanın regional enerji bazarlarında ixrac imkanlarının qorunması baxımından mühüm rol oynayır.
2025-ci ilin yekununda Gürcüstanın Azərbaycandan 118 milyon dollar dəyərində 172 min ton neft və neft yağları idxal etməsi də göstərir ki, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında qeydə alınan 102 milyon dollarlıq göstərici artıq illik nəticənin əhəmiyyətli hissəsini formalaşdırıb. Cari dinamika ilin sonuna qədər Azərbaycanın Gürcüstanın neft məhsulları bazarındakı rolunun daha aydın görünməsinə imkan verə bilər. Burada əsas məsələ yalnız ixrac həcminin artması deyil, Azərbaycanın regional enerji təchizat zəncirində etibarlı və davamlı tərəfdaş kimi mövqeyinin möhkəmlənməsidir.
Beləliklə, Gürcüstanın Azərbaycandan neft və neft yağları idxalında müşahidə olunan artım iki ölkə arasındakı enerji-ticarət əlaqələrinin cari mərhələdə fəallaşdığını göstərən konkret göstəricilərdən biridir. Azərbaycanın regional enerji infrastrukturu, coğrafi mövqeyi və ixrac imkanları nəzərə alındıqda, Gürcüstan bazarı ölkənin enerji məhsullarının regional satış coğrafiyasında əhəmiyyətli istiqamətlərdən biri olaraq qalır.
Nuray,
AzNews.az
