- İşin içi
- 29 Sentyabr 23:58
- 1 303
Şahbulaq qalası Qarabağda yeni turizm mərkəzinə çevrilə bilər - ŞƏRH
Şahbulaq qalası ətrafında turizm infrastrukturunun yaradılmasının başa çatdırılması Ağdamın bərpa prosesində mədəni irsin iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunması baxımından əhəmiyyətli mərhələdir. Dövlət Turizm Agentliyinin məlumatına görə, Ağdamla yanaşı, Lahıc, Basqal, Şəkinin “Yuxarı Baş” qoruğu və Tuğda da yeni turizm məhsullarının hazırlanması və infrastrukturun qurulması davam etdirilir. Bu yanaşma turizmi yalnız tarixi məkanların ziyarəti kimi deyil, nəqliyyat, ictimai iaşə, yerləşmə, sənətkarlıq, bələdçilik və digər xidmətləri birləşdirən regional iqtisadi fəaliyyət kimi formalaşdırmağa imkan verir.
Şahbulaq qalasının Ağdamda yerləşməsi isə layihəyə əlavə iqtisadi və strateji əhəmiyyət qazandırır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə qurulan yeni yol, nəqliyyat, yaşayış və xidmət infrastrukturu turizm obyektlərinin əlçatanlığını artırdıqca tarixi məkanların ayrıca deyil, vahid turizm marşrutlarının tərkibində təqdim edilməsi mümkün olur. Bu modeldə Şahbulaq qalası Ağdam şəhəri, digər tarixi-mədəni məkanlar və Qarabağın müxtəlif istiqamətləri ilə əlaqələndirilə bilər. Beləliklə, turistin bir obyektdə keçirdiyi vaxtın artırılması və səfərin bir neçə günə yayılması üçün iqtisadi əsas yaranır.
Azərbaycan turizm bazarının hazırkı dinamikası bu istiqamətin potensialını göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında ölkəyə 191 ölkədən 1 milyon 586 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib. Ümumi göstərici illik ifadədə 7,8 faiz azalsa da, Avropa İttifaqı ölkələrindən gələnlərin sayı 6,6 faiz, MDB ölkələrindən gələnlərin sayı isə 3,1 faiz artıb. Bu rəqəmlər Azərbaycan turizmi üçün əsas məsələlərdən birinin yalnız turist sayını artırmaq deyil, müxtəlif bazarlardan gələn turistlərin ölkə daxilində daha çox istiqamətə yönəldilməsi olduğunu göstərir.
Məhz bu mərhələdə yeni turizm məhsullarının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Turistin qədim qala, muzey və ya qoruğu ziyarət etməsi ilə həmin məkanda hazırlanmış peşəkar turizm məhsulundan istifadə etməsi arasında ciddi iqtisadi fərq var. Məsələn, tarixi obyekt ətrafında bələdçi xidməti, yerli sənətkarlıq nümunələrinin satışı, milli mətbəx təqdimatları, tematik ekskursiyalar, rəqəmsal audio-bələdçi və təbiət marşrutları formalaşdırıldıqda bir ziyarətçinin yaratdığı əlavə dəyər yüksəlir. Bunun nəticəsində turizm gəliri yalnız giriş haqqından deyil, daha geniş xidmət zəncirindən formalaşır.
Şəkidə “Yuxarı Baş” qoruğu ərazisində Şəbəkə emalatxanası və Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin turistlərin istifadəsinə verilməsi də bu modelin praktik nümunəsidir. Burada mədəni irs obyektinin qorunması ilə yanaşı, sənətkarlığın nümayişi və turist üçün istehlak edilə bilən məhsulun yaradılması bir-birini tamamlayır. Eyni yanaşmanın Qarabağdakı tarixi məkanlarda tətbiqi yerli iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsinə, kiçik və orta sahibkarlığın turizm zəncirinə qoşulmasına şərait yarada bilər.
Bu prosesin daha geniş dövlət siyasəti ilə uzlaşdırılması da diqqət çəkir. 20 avqust 2026-cı ildə təsdiqlənmiş 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramında rəqabətqabiliyyətli turizm məhsullarının yaradılması, regionlarda turizmin inkişafının təşviqi, brendinq və marketinq fəaliyyətinin gücləndirilməsi əsas istiqamətlər sırasında müəyyənləşdirilib. Sənəddə turizm layihələri üçün investisiya təşviqi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi də nəzərdə tutulur.
Ağdamın turizm potensialının inkişafında ən mühüm məsələlərdən biri isə Qarabağın vahid destinasiya kimi təqdim edilməsidir. Ayrı-ayrı qala, muzey və qoruqların ziyarəti ilə məhdudlaşan turizm modelindən fərqli olaraq, Şahbulaq, Tuğ, Xankəndi, Şuşa və digər istiqamətləri birləşdirən marşrutlar turist üçün daha dolğun səyahət təcrübəsi yarada bilər. Bunun üçün nəqliyyat bağlantıları ilə yanaşı, vahid elektron rezervasiya, marşrutlaşdırma, bələdçi xidmətləri və müxtəlif qiymət kateqoriyalarında yerləşmə imkanlarının paralel inkişafı vacibdir.
Bazarların coğrafiyası da bu istiqamətdə imkanların olduğunu göstərir. Dövlət Turizm Agentliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında Qazaxıstandan Azərbaycana gələnlərin sayı illik müqayisədə 5,5 faiz artaraq 62 079 nəfərə, Özbəkistandan gələnlərin sayı isə 40,2 faiz artaraq 42 288 nəfərə çatıb. Agentlik bu ölkələrdə Azərbaycanının mədəni irs, qastronomiya, təbiət və digər turizm məhsullarını ayrıca təqdim edir. Qarabağdakı yeni obyektlərin bu marketinq xəttinə daxil edilməsi həmin artan bazarlardan turist axınının regionlara yönəldilməsi baxımından əhəmiyyətli ola bilər.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə turizmin inkişafı eyni zamanda Böyük Qayıdış prosesinin iqtisadi komponentlərindən birinə çevrilə bilər. Yeni turizm obyektləri fəaliyyətə başladıqca burada nəqliyyat, ictimai iaşə, ticarət, yerləşmə, bələdçilik, mədəniyyət və xidmət sektorlarında əlavə tələbat yaranır. Bu isə regionun yalnız turist qəbul edən ərazi kimi deyil, xidmət və sahibkarlıq fəaliyyətinin formalaşdığı iqtisadi məkan kimi inkişafına şərait yaradır. Böyük Qayıdış üzrə dövlət siyasətində də xidmət, ticarət, nəqliyyat və digər iqtisadi fəaliyyət sahələrinin yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Növbəti mərhələdə əsas məsələ yaradılan infrastrukturun davamlı iqtisadi fəaliyyətlə təmin olunmasıdır. Tarixi abidənin bərpası və ətrafında infrastrukturun qurulması başlanğıc mərhələsidir; uzunmüddətli nəticəni isə turist axınının sabitləşdirilməsi, özəl sektorun cəlbi, xidmət keyfiyyətinin qorunması və obyektlərin ilboyu fəaliyyət göstərməsi müəyyən edəcək. Şahbulaq qalası bu baxımdan Qarabağın mədəni irsinin qorunması ilə regional turizmin inkişafını birləşdirən nümunələrdən birinə çevrilə bilər. 2026–2030-cu illər üçün dövlət proqramının yeni turizm məhsullarına verdiyi prioritet də bu prosesin ayrı-ayrı layihələrdən sistemli regional turizm modelinə keçməsinə imkan yaradır.
Nuray,
AzNews.az
