- İşin içi
- 18:37
- 837
Azərbaycanın pambıq ixracı artıb
2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycandan xarici bazarlara 187 milyon 931,17 min ABŞ dolları dəyərində pambıq ixrac edilib. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 23,3% çoxdur. Eyni zamanda, hesabat dövründə ölkəyə 7 milyon 143,15 min dollar dəyərində pambıq idxal olunub ki, bu da illik müqayisədə 13,9% artım deməkdir. Pambıq ixracının Azərbaycanın ümumi ixracında payı 0,86%, idxalın ümumi idxalda payı isə 0,06% təşkil edib. Göstəricilər pambığın ölkənin xarici ticarətində məhdud paya malik olsa da, aqrar sektorun ixrac gəlirlərinə töhfə verən məhsullardan biri olaraq qaldığını göstərir.
Pambıq ixracının dəyər ifadəsində 23,3% artması Azərbaycan istehsalçılarının xarici bazarlara satış imkanlarının genişləndiyini göstərən müsbət göstəricidir. Bununla belə, ixrac gəlirlərindəki artımı yalnız istehsal həcminin yüksəlməsi ilə əlaqələndirmək olmaz. Məhsulun beynəlxalq bazar qiymətləri, ixrac olunan pambığın keyfiyyəti, çeşidi və müqavilə şərtləri də ümumi gəlirə təsir edə bilər. Buna görə də ixracın real inkişaf dinamikasını qiymətləndirmək üçün dəyər göstəriciləri ilə yanaşı, fiziki həcm və orta ixrac qiymətləri də nəzərə alınmalıdır.
Pambıq Azərbaycanın ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrindən biridir və onun iqtisadi əhəmiyyəti yalnız xam məhsulun ixracı ilə məhdudlaşmır. Pambıqçılıq fermerlərin gəlirlərinə, kənd yerlərində məşğulluğa, emal müəssisələrinin xammalla təminatına və əlaqəli xidmətlərin inkişafına təsir göstərir. Bu baxımdan, ixracın artması sahənin iqtisadi fəallığının gücləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yarada bilər. Lakin uzunmüddətli fayda əldə etmək üçün məhsuldarlığın yüksəldilməsi, su və digər istehsal resurslarından səmərəli istifadə, yığım və daşınma itkilərinin azaldılması vacibdir.
Pambıq ixracının dəyərinin təxminən 188 milyon dollara çatması ölkə üçün valyuta daxilolmaları baxımından da əhəmiyyətlidir. Bununla belə, pambığın ümumi ixracda 0,86% paya malik olması bu məhsulun hazırda Azərbaycanın ixrac strukturunda aparıcı mövqe tutmadığını göstərir. İxrac gəlirlərinin daha geniş artımı üçün təkcə xam pambığın satışına deyil, onun emalından əldə olunan məhsulların istehsalına da diqqət yetirilməlidir. Pambıq lifindən iplik, parça və hazır tekstil məhsullarının istehsalı əlavə dəyərin ölkə daxilində formalaşmasına və ixrac gəlirlərinin artırılmasına şərait yarada bilər.
Bu istiqamətdə yerli emal müəssisələrinin imkanlarının genişləndirilməsi, müasir texnologiyaların tətbiqi və istehsal zəncirinin müxtəlif mərhələləri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xammalın birbaşa ixracı ilə müqayisədə emal olunmuş məhsulların satışından daha yüksək əlavə dəyər əldə etmək mümkündür. Eyni zamanda, hazır məhsulların xarici bazarlara çıxarılması daha ciddi keyfiyyət standartlarına, sabit təchizata və rəqabətqabiliyyətli qiymətlərə uyğunlaşmağı tələb edir. Buna görə də pambıqçılığın inkişafı kənd təsərrüfatı istehsalı ilə sənaye emalının paralel gücləndirilməsini nəzərdə tutmalıdır.
Pambıq idxalının 13,9% artaraq 7,14 milyon dollara çatması da ayrıca qiymətləndirilməlidir. İdxalın artması yerli istehsalın daxili tələbatı tam ödəmədiyini avtomatik olaraq sübut etmir. İdxal olunan pambığın növü, keyfiyyəti və istifadə məqsədi ixrac edilən məhsuldan fərqlənə bilər. Bu səbəbdən idxal və ixrac göstəricilərinin müqayisəsi zamanı məhsulun emal səviyyəsi və çeşidi də nəzərə alınmalıdır. İdxalın ümumi idxalda cəmi 0,06% paya malik olması isə pambığın ölkənin idxal strukturunda kiçik yer tutduğunu göstərir.
Beləliklə, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında pambıq ixracının 23,3% artması Azərbaycanın aqrar ixracı baxımından müsbət dinamika kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla yanaşı, əsas hədəf ixracın yalnız dəyərini artırmaq deyil, pambıqçılığın məhsuldarlığını yüksəltmək, emal imkanlarını genişləndirmək və daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsulların xarici bazarlara çıxışını gücləndirmək olmalıdır. Bu yanaşma pambığın ölkə iqtisadiyyatına töhfəsini artırmaqla yanaşı, aqrar sektorla sənaye arasında daha sıx iqtisadi əlaqələrin qurulmasına da imkan verə bilər.
Nuray,
AzNews.az
DİGƏR XƏBƏRLƏR
