“Nağd pulun çoxluğu həm iqtisadi canlanmanın, həm də kölgə iqtisadiyyatı riskinin göstəricisidir” – Akif Nəsirli

"Azərbaycanda dövriyyədə olan nağd pul vəsaitlərinin artması iqtisadiyyatda həm müəyyən risklər, həm də bəzi imkanlar yaradır. Bir tərəfdən, nağd pulun çoxluğu iqtisadi aktivliyin və istehlak xərclərinin artdığını göstərə bilər. Əhalinin gəlirlərinin yüksəlməsi, ticarət dövriyyəsinin genişlənməsi və regionlarda iqtisadi canlanma nağd vəsaitə tələbi artıran əsas amillər sırasında göstərilir. Xüsusilə kiçik biznes və xidmət sektorunda nağd ödənişlər əməliyyatların daha sürətli və rahat həyata keçirilməsi baxımından üstün tutulur. Digər tərəfdən isə nağd pul dövriyyəsinin yüksək olması kölgə iqtisadiyyatının genişlənməsi riskini artırır. Nağd hesablaşmaların çoxluğu vergi nəzarətini çətinləşdirə, maliyyə şəffaflığını azalda və qeyri-rəsmi iqtisadi fəaliyyətin həcmini böyüdə bilər. Bundan əlavə, banklardan kənarda böyük həcmdə vəsaitin saxlanılması maliyyə resurslarının bank sektoruna cəlb olunmasını zəiflədə bilər".

Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda banklardan kənarda dövriyyədə olan nağd pul vəsaitlərinin həcmi artmaqda davam edir. Mərkəzi Bankın son statistik göstəriciləri göstərir ki, həm əhali, həm də biznes subyektləri arasında nağd hesablaşmalara maraq hələ də yüksək olaraq qalır. Xüsusilə regionlarda, kiçik ticarət və xidmət sektorunda nağd ödənişlərin geniş yayılması bu tendensiyanı gücləndirən əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. İqtisadçılar bildirirlər ki, dövriyyədəki nağd pul kütləsinin artmasına yalnız alış-veriş vərdişləri deyil, eyni zamanda inflyasiya, nominal əməkhaqlarının yüksəlməsi, istehlak xərclərinin artması və müəyyən hallarda vətəndaşların bank sisteminə etimad səviyyəsi də təsir edir.

A. Nəsirli qeyd edib ki, bu hal kreditləşmə imkanlarının azalmasına və ümumi maliyyə dövriyyəsinə mənfi təsir göstərən əsas amillərdən biri hesab olunur.

"İqtisadçılar hesab edirlər ki, inflyasiya şəraitində insanların gündəlik xərcləri artdığı üçün daha çox nağd pula ehtiyac yaranır. Eyni zamanda bəzi vətəndaşların bank sisteminə tam etibar etməməsi və ya regionlarda rəqəmsal xidmətlərə çıxış imkanlarının məhdud olması da nağd ödənişlərə üstünlük verilməsinə səbəb olur. Bu tendensiya rəqəmsal ödənişlərin inkişaf tempinə də təsirsiz ötüşmür. Son illərdə kart ödənişləri, mobil bankçılıq və elektron xidmətlər sürətlə yayılsa da, nağd ödənişlərin yüksək payı rəqəmsal maliyyə sisteminə keçid prosesini ləngidə bilər. Bununla yanaşı, dövlət və bank sektoru tərəfindən həyata keçirilən rəqəmsallaşma təşviqləri, POS-terminalların sayının artırılması və onlayn ödəniş imkanlarının genişləndirilməsi uzunmüddətli dövrdə nağdsız hesablaşmaların payının artmasına töhfə verə bilər. Ümumilikdə, nağd pul dövriyyəsinin artması iqtisadi aktivliyin göstəricilərindən biri sayılsa da, balansın qorunması və rəqəmsal maliyyə sisteminin inkişaf etdirilməsi iqtisadi şəffaflıq və dayanıqlılıq baxımından mühüm amillərdən hesab olunur".

Rəfiqə Namazəliyeva,

AzNews.az