- Mahal
- 17:06
- 863
Naxçıvan iqtisadiyyatı 3,5% böyüyüb: artımın davamlılığı nədən asılıdır? - ŞƏRH
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasında 1 milyard 341,15 milyon manatlıq ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal olunub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,5% artım deməkdir. Adambaşına düşən ÜDM-in 3,2% yüksələrək 2 835 manata çatması da iqtisadi aktivliyin müsbət istiqamətdə dəyişdiyini göstərir. Lakin bu rəqəmlərin iqtisadi mənasını qiymətləndirərkən yalnız artım tempinə deyil, onun hansı sahələr hesabına formalaşmasına və əhalinin gəlirlərinə necə təsir etməsinə də diqqət yetirmək lazımdır.
Naxçıvanda qeydə alınan 3,5%-lik artım ölkə iqtisadiyyatının ümumi dinamikası ilə müqayisədə daha yüksəkdir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, Azərbaycanda 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında ÜDM real ifadədə 1,5% artıb. Bu dövrdə qeyri-neft-qaz sektorunda artım 2,6% olduğu halda, neft-qaz sektorunda 1,2% azalma qeydə alınıb. Rəsmi statistik göstəricilər ölkə iqtisadiyyatında qeyri-neft sahələrinin artımı dəstəklədiyini göstərir. Naxçıvanın nəticəsi də regionlarda iqtisadi fəallığın genişlənməsi baxımından əhəmiyyətlidir, amma artımın dayanıqlılığını müəyyən etmək üçün sektorlar üzrə göstəricilər ayrıca təhlil edilməlidir.
Muxtar respublikanın iqtisadi inkişafında sənaye istehsalının genişləndirilməsi, kənd təsərrüfatının məhsuldarlığının artırılması, ticarət və xidmət sahələrinin inkişafı xüsusi rol oynaya bilər. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi də nəqliyyat və logistika imkanları baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla belə, bu potensialın iqtisadi nəticəyə çevrilməsi üçün nəqliyyat əlaqələrinin səmərəliliyi, istehsal müəssisələrinin bazarlara çıxışı, enerji və digər istehsal xərcləri, eləcə də sahibkarların maliyyə resurslarına çıxış imkanları mühüm şərtlərdir.
Əvvəlki illərin göstəriciləri də iqtisadi fəallığın artım potensialına işarə edir. “Report”un 2026-cı ilin avqustunda dərc etdiyi təhlildə 2025-ci ildə Naxçıvanda ÜDM-in 2023-cü illə müqayisədə real ifadədə 7,6%, nəqliyyat və anbar təsərrüfatının isə 25,7% artdığı bildirilirdi. Eyni dövrdə əsas kapitala investisiyaların da əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldiyi qeyd olunurdu. Naxçıvanın iqtisadi inkişafı ilə bağlı təhlil göstərir ki, investisiya və infrastruktur layihələri regional iqtisadi aktivliyin genişlənməsində rol oynaya bilər. Ancaq investisiyaların uzunmüddətli səmərəsi onların yeni istehsal gücü, məhsuldarlıq və davamlı məşğulluq yaradıb-yaratmaması ilə ölçülür.
Adambaşına düşən ÜDM-in 3,2% artması da diqqətəlayiq göstəricidir. Bununla belə, adambaşına düşən ÜDM orta iqtisadi göstəricidir və əhalinin faktiki gəlirlərini, əməkhaqlarının artımını və ya həyat səviyyəsindəki dəyişiklikləri birbaşa əks etdirmir. Bu səbəbdən iqtisadi artımın əhali üçün real nəticələrini qiymətləndirmək üçün orta əməkhaqqı, məşğulluq, sahibkarlıq gəlirləri, pərakəndə ticarət və qiymət dəyişiklikləri kimi göstəricilərə də baxmaq lazımdır.
Naxçıvan üçün növbəti mərhələdə əsas məsələlərdən biri iqtisadi artımın daha geniş istehsal və xidmət bazasına söykənməsidir. Yerli müəssisələrin rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalının genişləndirilməsi, turizm və xidmət sahələrində özəl təşəbbüslərin dəstəklənməsi əlavə iqtisadi dəyərin region daxilində formalaşmasına kömək edə bilər. Eyni zamanda, yeni investisiyaların yalnız tikinti və infrastrukturla məhdudlaşmaması, məhsuldar fəaliyyətə və daimi iş yerlərinə çevrilməsi vacibdir.
Beləliklə, Naxçıvanda ÜDM-in 3,5% artması müsbət iqtisadi dinamikanı göstərir. Bu nəticənin daha dayanıqlı inkişaf modelinə çevrilməsi isə artımın sektorlar üzrə balansından, özəl investisiyaların səmərəsindən və iqtisadi fəallığın əhalinin gəlirlərinə təsirindən asılı olacaq. Əsas göstərici yalnız daha çox iqtisadi dəyərin yaradılması deyil, həmin dəyərin məhsuldarlığı, məşğulluğu və regionun uzunmüddətli iqtisadi imkanlarını nə dərəcədə artırmasıdır.
Nuray,
AzNews.az
