Azərbaycanda əncir idxalında struktur dəyişiklikləri - ŞƏRH

Ötən ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycana əncir idxalında həm həcmi, həm də coğrafiyası üzrə diqqətçəkən dəyişikliklər müşahidə olunub. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatları əsasında aparılan hesablamalara görə, bu dövrdə ölkəyə 113,3 ton təzə və ya qurudulmuş əncir idxal edilib və idxalın dəyəri 546 min ABŞ dolları təşkil edib. İllik müqayisədə idxalın dəyər ifadəsində 17 faiz, fiziki həcmdə isə 53 faiz artması əncirə olan daxili tələbatın əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha sürətlə genişləndiyini göstərir.

İdxal strukturunun dəyişməsi bu artımın əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Əvvəlki illərdə Azərbaycanın əncir idxalında əsas paya malik olan Türkiyədən tədarük kəskin şəkildə azalıb. Hesabat dövründə Türkiyədən idxal edilən əncirin dəyəri 60 faiz, həcmi isə 62 faiz azalaraq 25 tonla məhdudlaşıb. Bunun əvəzində idxal coğrafiyası genişlənib və bir sıra yeni və ya uzun müddət fasilə vermiş tədarük mənbələri aktivləşib. Xüsusilə Özbəkistandan 32,4 ton, Səudiyyə Ərəbistanından isə 44,8 ton əncir alınması idxal balansında yeni istiqamətlərin formalaşdığını göstərir.

Bu kontekstdə Səudiyyə Ərəbistanından idxalın xüsusi əhəmiyyəti var. Son 14 ildə ilk dəfə olaraq bu ölkədən əncir tədarükünün həyata keçirilməsi Azərbaycanın aqrar idxalında alternativ bazarlara yönəlmə meylini əks etdirir. Qlobal miqyasda əncir istehsalı əsasən Aralıq dənizi və Yaxın Şərq regionlarında cəmləşir və iqlim dəyişiklikləri, məhsuldarlıq dalğalanmaları tədarük zəncirlərinin diversifikasiyasını zəruri edir. Azərbaycanın idxal coğrafiyasını genişləndirməsi bu baxımdan risklərin bölüşdürülməsi və qiymət sabitliyinin qorunması baxımından rasional yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər.

İrandan idxalın həm dəyər, həm də həcm baxımından artması da diqqətəlayiqdir. Bu ölkədən tədarük edilən əncirin dəyərinin 76 faiz artması regional bazarlarda qiymət və keyfiyyət balansının Azərbaycanın idxal strukturunda rolunu saxladığını göstərir. Eyni zamanda, Əfqanıstandan idxalın bərpası, hərçənd həcmi cüzi olsa da, Mərkəzi Asiya və Yaxın Şərq ölkələrinin bu məhsul üzrə potensial təchizatçı kimi nəzərdən keçirildiyini göstərir.

Qlobal ərzaq bazarlarında son illər müşahidə olunan tendensiyalar göstərir ki, quru meyvələrə, xüsusilə də əncir kimi yüksək qida dəyərinə malik məhsullara tələbat artır. Sağlam qidalanma meylləri, şəkərsiz və təbii məhsullara üstünlük verilməsi bu seqmentdə idxal həcmlərinin artmasını stimullaşdırır. Azərbaycanda idxalın fiziki həcm üzrə daha sürətli artması da məhz bu tendensiyanın daxili bazarda əks olunduğunu göstərir.

Mövcud göstəricilər Azərbaycanda əncir idxalının təkcə kəmiyyət baxımından deyil, struktur baxımından da dəyişdiyini ortaya qoyur. Ənənəvi tədarük mənbələrindən asılılığın azalması, yeni ölkələrin idxal xəritəsinə daxil olması və ümumi həcmin artması bu məhsul üzrə bazarın daha çevik və diversifikasiya olunmuş mərhələyə keçdiyini göstərir. Bu yanaşma həm təchizat təhlükəsizliyi, həm də qiymət sabitliyi baxımından daha dayanıqlı modelin formalaşmasına xidmət edir.

Aznews.az