Aqrar ticarətin rəqəmsallaşır - ŞƏRH

Azərbaycanın aqrar sektorunda rəqəmsallaşmanın genişləndirilməsi istiqamətində yeni institusional addım atılır. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı fərmana əsasən “Elektron kənd təsərrüfatı” informasiya sistemi çərçivəsində “aqrar ticarət (tapaqro)” altsistemi yaradılacaq. Yeni platforma vasitəsilə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçıları, emal müəssisələri və aqrar xidmətlər arasında məlumat mübadiləsi təmin olunacaq, texnika və digər istehsal vasitələrinin alınması, aqrotexniki xidmətlərin sifarişi, eləcə də subsidiya və güzəştlərin istifadəsinə nəzarət rəqəmsal mühitdə həyata keçiriləcək. Eyni zamanda sistem İqtisadiyyat Nazirliyinin informasiya bazaları ilə inteqrasiya ediləcək və aqrar kreditlərin təyinatı üzrə xərclənməsinə nəzarət gücləndiriləcək.

Son illərdə dünya üzrə kənd təsərrüfatı sektorunda rəqəmsal platformaların rolu sürətlə artır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatlarına görə, aqrar istehsalda rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi məhsuldarlığın orta hesabla 15-20 faiz artmasına imkan verir. Bu texnologiyalar yalnız istehsal prosesini deyil, həm də məhsulların bazara çıxarılması, tədarük zəncirinin idarə olunması və maliyyə mexanizmlərinin şəffaflığını optimallaşdırır. Bir çox ölkələrdə aqrar rəqəmsal platformalar fermerlərlə emal sənayesi arasında əlaqələri sadələşdirən əsas iqtisadi alətlərdən birinə çevrilib.

Azərbaycan üçün belə sistemlərin yaradılması aqrar iqtisadiyyatın strukturunun daha effektiv idarə olunması baxımından mühüm mərhələ hesab olunur. Kənd təsərrüfatı ölkənin qeyri-neft iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biridir və məşğulluq baxımından geniş sosial bazaya malikdir. Rəsmi statistikaya görə, ölkədə məşğul əhalinin təxminən üçdə biri aqrar sektorda fəaliyyət göstərir. Bu kontekstdə istehsalçı ilə bazar arasında məlumat axınının rəqəmsal platformada formalaşdırılması məhsulun realizasiyasını sürətləndirə və istehsal qərarlarının daha rasional planlaşdırılmasına imkan yarada bilər.

“Aqrar ticarət (tapaqro)” altsisteminin mühüm xüsusiyyətlərindən biri istehsalçıların məhsulları və emal müəssisələrinin xammal tələbatı haqqında məlumatların eyni platformada cəmləşdirilməsidir. Qlobal praktikada bu yanaşma kənd təsərrüfatı bazarlarında təklif və tələbin daha balanslı formalaşmasına xidmət edir. Məsələn, Avropa İttifaqında aqrar rəqəmsal bazar platformaları fermerlərin məhsullarını birbaşa emal müəssisələri və distribyutorlarla əlaqələndirərək vasitəçi xərclərini azaltmağa imkan verir. Bu model həm qiymət sabitliyinə, həm də məhsulun logistikasının optimallaşdırılmasına müsbət təsir göstərir.

Rəqəmsal nəzarət mexanizmləri dövlət dəstəyinin səmərəliliyinin artırılmasında da mühüm rol oynayır. Fərmana əsasən aqrar kreditlərin təyinatı üzrə istifadəsinə nəzarət də məhz bu sistem vasitəsilə həyata keçiriləcək. Bu yanaşma beynəlxalq təcrübədə də geniş tətbiq olunur. Rəqəmsal monitorinq platformaları subsidiyaların və maliyyə dəstəyinin şəffaf idarə olunmasına imkan verir, maliyyə resurslarının məqsədli istifadəsini təmin edir və dövlət proqramlarının real iqtisadi təsirini ölçmək üçün daha dəqiq məlumat bazası yaradır.

Kənd təsərrüfatında texnika və istehsal vasitələrinin rəqəmsal platforma üzərindən satın alınması da sektorun modernləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Müasir aqrar iqtisadiyyatda texnoloji avadanlıqların və innovativ suvarma sistemlərinin tətbiqi məhsuldarlığın artırılmasında əsas faktor hesab olunur. Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə görə, aqrar texnologiyalara investisiyanın artması kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsal həcmini qısa müddətdə nəzərəçarpacaq səviyyədə yüksəldə bilər.

Bu baxımdan “aqrar ticarət (tapaqro)” altsisteminin yaradılması yalnız elektron xidmətin genişləndirilməsi deyil, həm də aqrar iqtisadiyyatın idarəetmə modelinin rəqəmsal platforma üzərində qurulmasına doğru addım kimi qiymətləndirilə bilər. İstehsal, maliyyə və bazar məlumatlarının vahid informasiya mühitində birləşdirilməsi kənd təsərrüfatı sektorunda qərarvermə prosesinin daha çevik və məlumat əsaslı olmasına imkan yaradır. Rəqəmsal aqrar platformaların genişlənməsi qlobal tendensiyalar fonunda aqrar iqtisadiyyatın dayanıqlı inkişafı üçün mühüm alətlərdən biri kimi formalaşır.

AzNews.az