Azərbaycanın qaz nəqli artır - ŞƏRH

Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanın magistral qaz kəmərləri ilə 7,4 milyard kubmetrdən çox qaz nəql edilməsi və bunun ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,8 faiz artması ölkənin enerji nəqliyyat infrastrukturunun sabit genişlənmə dinamikasını göstərir. Nəql edilən qazın təxminən yarısının Bakı-Tbilisi-Ərzurum, yəni Cənubi Qafqaz boru kəməri vasitəsilə ötürülməsi bu marşrutun regional enerji sistemində əsas dayaqlardan biri kimi mövqeyini qoruduğunu təsdiqləyir.

Qlobal enerji bazarında son illərdə müşahidə olunan dəyişikliklər qaz nəqliyyatının strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Xüsusilə Avropada enerji təhlükəsizliyinin prioritetə çevrilməsi boru kəmərləri vasitəsilə sabit və uzunmüddətli qaz tədarükünə tələbi yüksəldib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, 2024-2025-ci illərdə Avropanın boru kəməri qazına olan tələbatı alternativ mənbələrin inkişafına baxmayaraq, hələ də yüksək səviyyədə qalır. Bu kontekstdə Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələr yalnız enerji təchizatı deyil, həm də geoiqtisadi balansın formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Azərbaycanın nəql etdiyi qaz həcmlərində artımın əsas səbəblərindən biri hasilat və ixrac infrastrukturu arasında koordinasiyanın gücləndirilməsidir. “Şahdəniz” yatağının ikinci mərhələsinin tam gücü ilə işləməsi və genişləndirilmiş boru kəməri şəbəkəsinin istismarı nəql imkanlarını artırır. Statistikada Cənubi Qafqaz boru kəməri üzrə 7,9 faizlik artımın qeydə alınması bu seqmentdə daha intensiv istifadəni göstərir. Bu, həm də TANAP vasitəsilə Türkiyə və daha geniş bazarlara çıxışın effektivliyinin artdığını əks etdirir.

Enerji nəqliyyatında artım yalnız ixrac gəlirlərinin yüksəlməsi ilə məhdudlaşmır. Boru kəmərlərinin yüklənmə səviyyəsinin artması tranzit ölkə kimi Azərbaycanın rolunu möhkəmləndirir və regionda enerji axınlarının sabitliyinə töhfə verir. Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə əsasən, enerji tranziti ilə bağlı infrastruktur layihələri iştirakçı ölkələr üçün uzunmüddətli iqtisadi sabitlik və investisiya cəlbediciliyi yaradır. Bu baxımdan qaz nəqlində artım ölkənin makroiqtisadi mövqeyinə dolayısı ilə müsbət təsir göstərir.

Bununla yanaşı, qlobal enerji transformasiyası fonunda qaz sektorunda artımın davamlılığı məsələsi də aktuallıq kəsb edir. Bərpa olunan enerji mənbələrinin payının artması uzunmüddətli perspektivdə qaz tələbatına təsir edə bilər. Lakin mövcud mərhələdə təbii qaz keçid yanacağı kimi qəbul olunur və sənaye, elektrik enerjisi istehsalı və istilik təminatında mühüm rolunu saxlayır. Bu səbəbdən, qaz nəqliyyatında müşahidə olunan artım qısa və orta müddətdə bazar reallıqları ilə uzlaşır.

Statistik göstəricilər göstərir ki, Azərbaycanın enerji strategiyası yalnız hasilatın artırılmasına deyil, həm də nəql və bazar çıxışlarının diversifikasiyasına əsaslanır. Bu yanaşma risklərin bölüşdürülməsi və gəlir sabitliyinin təmin edilməsi baxımından müasir enerji iqtisadiyyatının əsas prinsiplərinə uyğundur. Xüsusilə müxtəlif marşrutlar və tərəfdaş bazarlarla inteqrasiya ölkənin enerji sektorunda dayanıqlılıq səviyyəsini yüksəldir.

Beləliklə, ilin ilk aylarında qaz nəqlində qeydə alınan artım təkcə statistik göstərici deyil, həm də Azərbaycanın regional enerji sistemində rolunun möhkəmləndiyini göstərən mühüm siqnaldır. Mövcud dinamika qlobal enerji bazarındakı tendensiyalarla uyğunlaşaraq ölkənin strateji mövqeyinin qorunduğunu və inkişaf etdiyini nümayiş etdirir.

AzNews.az