Alüminium istehsalında artım: sənayedə yeni imkanlar formalaşır - ŞƏRH

2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda 11 min 771 ton alüminium məmulatları istehsal edilməsi və bunun illik müqayisədə 30,4 faiz artım göstərməsi sənaye sektorunda bərpa və aktivləşmə siqnallarını ortaya qoyur. Bununla yanaşı, 2025-ci ildə istehsalın 23 faiz azalması və hazır məhsul ehtiyatlarının 3 min 729 ton səviyyəsində qalması bazarın hələ də dəyişkən fazada olduğunu göstərir.

Alüminium sənayesi qlobal iqtisadiyyatın strateji sahələrindən biri hesab olunur və onun dinamikası birbaşa sənayeləşmə, tikinti, avtomobil və enerji sektorlarının inkişafı ilə bağlıdır. Beynəlxalq Alüminium İnstitutunun məlumatlarına görə, dünya üzrə alüminium istehsalı 2024-cü ildə 70 milyon tona yaxınlaşıb və xüsusilə Çin, Hindistan və Yaxın Şərq ölkələri bu bazarın əsas sürücüləri kimi çıxış edir. Bu metalın yüngül, davamlı və təkrar emal edilə bilən olması onu müasir sənaye üçün əvəzolunmaz resursa çevirir.

Azərbaycanda cari ilin əvvəlində qeydə alınan artım daxili və regional bazarda alüminium məmulatlarına tələbin yüksəldiyini göstərir. Tikinti sektorunda alüminium konstruksiyalara, pəncərə və fasad sistemlərinə artan tələbat, həmçinin qablaşdırma və yüngül sənaye sahələrində istifadə həcminin genişlənməsi bu artımın əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, qeyri-neft sənayesinin inkişafına yönəlmiş strategiyalar çərçivəsində emal sənayesində əlavə dəyərin artırılması da istehsal həcminin genişlənməsinə təsir göstərir.

2025-ci ildə istehsalın azalması isə qlobal bazarda baş verən proseslərlə paralel qiymətləndirilməlidir. Son illərdə enerji qiymətlərində artım, logistika xərclərinin yüksəlməsi və bəzi regionlarda tələbin zəifləməsi alüminium sənayesində dalğalanmaya səbəb olub. Alüminium istehsalı yüksək enerji tutumuna malik olduğuna görə xüsusilə elektrik enerjisinin qiyməti bu sahədə əsas müəyyənedici amillərdən biridir. Avropa bazarında bəzi istehsal güclərinin müvəqqəti dayanması və ya azaldılması bu təsirin real nəticəsi kimi qeydə alınıb.

Ehtiyatların formalaşması da bazarın struktur xüsusiyyətlərini əks etdirir. 3 min 729 ton hazır məhsul ehtiyatı istehsalçıların bazar tələbinə uyğunlaşmaq üçün elastik yanaşma tətbiq etdiyini göstərir. Bu, bir tərəfdən mövsümi dəyişikliklərlə, digər tərəfdən isə sifariş əsaslı istehsal modelinin genişlənməsi ilə əlaqələndirilə bilər. Xüsusilə tikinti və sənaye layihələrinin mərhələli icrası istehsal və satış dövrləri arasında zaman fərqi yaradır və bu da ehtiyatların müəyyən səviyyədə saxlanmasını zəruri edir.

Qlobal səviyyədə alüminiuma olan tələbatın artımında yaşıl iqtisadiyyat və enerji keçidi xüsusi rol oynayır. Elektrik nəqliyyatı, bərpa olunan enerji infrastrukturu və enerji səmərəli tikinti materialları alüminium istifadəsini genişləndirən əsas istiqamətlərdir. Beynəlxalq proqnozlara görə, 2030-cu ilə qədər elektrik avtomobillərinin istehsalında istifadə olunan alüminium həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artacaq və bu, ümumi bazar tələbinə müsbət təsir göstərəcək.

Azərbaycan üçün bu tendensiyalar əlavə imkanlar yaradır. Regional bazarlara yaxınlıq, logistika imkanları və sənaye parklarının inkişafı alüminium məmulatlarının ixrac potensialını artıran amillər kimi çıxış edir. Bu baxımdan istehsalın bərpa olunması yalnız daxili tələbin deyil, həm də xarici bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsi ilə əlaqələndirilə bilər.

Mövcud göstəricilər göstərir ki, sektorda müşahidə olunan dəyişikliklər qısamüddətli dalğalanmadan daha çox struktur uyğunlaşma prosesinin tərkib hissəsidir. Qlobal bazar tendensiyaları, enerji faktorları və daxili sənaye inkişafı nəzərə alındıqda, alüminium məmulatları istehsalının orta müddətli perspektivdə sabit artım trayektoriyasına daxil olması iqtisadi baxımdan əsaslandırılmış nəticə kimi çıxış edir.

AzNews.az