Qaz təsərrüfatında təhlükəsizlik və şəffaflıq güclənir - ŞƏRH

Azərbaycanda qaz təsərrüfatında təhlükəsizlik və nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi istiqamətində yeni normativ çərçivə formalaşdırılıb. Baş nazir Əli Əsədov tərəfindən təsdiqlənən qərara əsasən, qaz qurğuları, qaz xətləri, tüstü bacaları və havalandırma sistemlərinin müayinəsi qaydaları yenilənib və bu prosesin daha sistemli, planlı və vahid standartlar əsasında həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Müayinələrin əsas xüsusiyyəti onların ödənişsiz aparılması və ildə ən azı bir dəfə icrasının məcburi xarakter daşımasıdır.

Yeni qaydaların tətbiqi enerji təhlükəsizliyi və texniki risklərin idarə olunması baxımından institusional yanaşmanın gücləndirilməsini əks etdirir. Qaz təsərrüfatı yüksək riskli sahələrdən biri hesab olunduğundan, burada preventiv nəzarət mexanizmlərinin effektivliyi birbaşa insan təhlükəsizliyi və infrastrukturun dayanıqlılığı ilə bağlıdır. Müayinələrin əvvəlcədən bildiriş əsasında keçirilməsi və nəticələrin aktlaşdırılması prosesin şəffaflığını artırmaqla yanaşı, istehlakçıların hüquq və öhdəliklərini də daha dəqiq müəyyənləşdirir. Eyni zamanda, istehlakçının müayinəyə mane olması halında qazın verilməsinin dayandırılması kimi mexanizmlər nəzarətin icra qabiliyyətini gücləndirən alətlər kimi çıxış edir.

Bu yanaşma beynəlxalq praktikada tətbiq olunan texniki təhlükəsizlik modelləri ilə uyğunluq təşkil edir. Bir çox ölkələrdə qaz və enerji infrastrukturu üzrə müntəzəm texniki auditlər məcburi xarakter daşıyır və bu auditlər vasitəsilə potensial risklər erkən mərhələdə müəyyən edilərək aradan qaldırılır. Azərbaycanda da oxşar modelin tətbiqi xüsusilə şəhər mühitində, çoxmənzilli yaşayış binalarında və kommersiya obyektlərində təhlükəsizlik standartlarının yüksəldilməsinə xidmət edir.

Qaydada diqqət çəkən məqamlardan biri də rəqəmsallaşma elementlərinin prosesə inteqrasiyasıdır. Bildirişlərin elektron kommunikasiya vasitələri ilə göndərilməsi, müayinə aktlarının elektron formada təqdim olunması və ağıllı sayğaclar vasitəsilə qaz təchizatının məsafədən idarə olunması xidmətlərin operativliyini və idarəetmə effektivliyini artırır. Bu isə ümumilikdə kommunal xidmətlər sektorunda rəqəmsal transformasiyanın genişləndiyini göstərir.

İqtisadi baxımdan müayinələrin ödənişsiz həyata keçirilməsi sosial yükün azaldılması ilə yanaşı, daha geniş əhatəliliyin təmin olunmasına şərait yaradır. Bununla belə, təkrar müraciətlərin müəyyən hallarda ödənişli olması resursların səmərəli istifadəsinə yönəlib və sistemin sui-istifadə risklərini məhdudlaşdırır. Sahibkarlıq subyektlərinə münasibətdə isə yoxlamaların qanunvericilik çərçivəsində aparılması biznes mühitində balansın qorunmasına xidmət edir.

Bu qərar həm də qaz təchizatı sahəsində vahid nəzarət mexanizminin formalaşdırılması istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər. Müxtəlif texniki elementlərin eyni qaydalar çərçivəsində yoxlanılması fragmentasiyanın qarşısını alır və idarəetmədə koordinasiyanı gücləndirir. Nəticə etibarilə, risklərin azaldılması, qəza hallarının qarşısının alınması və xidmət keyfiyyətinin artırılması istiqamətində sistemli yanaşma formalaşır.

Mövcud dəyişikliklər göstərir ki, enerji sektorunda təhlükəsizlik yalnız texniki məsələ deyil, eyni zamanda iqtisadi və institusional dayanıqlığın əsas komponentlərindən biridir. Bu baxımdan, yeni qaydaların tətbiqi uzunmüddətli perspektivdə həm istehlakçı təhlükəsizliyinin təmin olunmasına, həm də qaz təsərrüfatının idarə olunmasında effektivliyin artırılmasına töhfə verəcək.

AzNews.az