Ət idxalında artım: qiymət təzyiqi və daxili tələbatın rolu - ŞƏRH

Cari ilin ilk rübündə Azərbaycanın ət idxalında artım müşahidə olunub. Rəsmi məlumatlara görə, ölkəyə 12 299 ton ət idxal edilib və bunun dəyəri 28,6 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu göstəricilər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həcm üzrə 3,4 faiz, dəyər üzrə isə 15,3 faiz artım deməkdir. İdxalın ümumi strukturunda ətin payı 0,7 faiz səviyyəsində qalsa da, dəyər artımının həcmdən daha sürətli olması qiymət faktorunun önə çıxdığını göstərir.

Ət idxalında dəyər artımının əsas səbəblərindən biri qlobal bazarda qiymətlərin yüksəlməsidir. Son illərdə yem xərclərinin artması, iqlim dəyişiklikləri və logistika problemləri heyvandarlıq sektorunda maya dəyərini artırıb. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatlarına əsasən, qırmızı ət və quş əti üzrə beynəlxalq qiymətlər dalğalı olsa da, ümumi səviyyə əvvəlki dövrlərlə müqayisədə yüksək olaraq qalır. Bu isə idxal edən ölkələr üçün xərclərin daha sürətli artmasına səbəb olur.

Daxili bazar kontekstində isə tələbat amili ön plana çıxır. Azərbaycanda əhalinin sayının artması və istehlak strukturunda heyvan mənşəli zülal məhsullarına tələbatın yüksəlməsi ət bazarını genişləndirir. Yerli istehsal müəyyən artım göstərsə də, xüsusilə sənaye emalı və iri şəhərlərdə sabit təchizatın təmin olunması üçün idxal əlavə mənbə kimi qalır. Bu, bazarda qiymət sabitliyinin qorunmasına da dolayı təsir göstərir.

Qlobal təchizat zəncirində baş verən dəyişikliklər də idxalın dəyərinə təsir edir. Əsas ixracatçı ölkələrdə istehsalın azalması və ya ixrac məhdudiyyətləri qiymətlərin artmasına səbəb olur. Eyni zamanda, enerji və nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi ətin son idxal qiymətinə birbaşa təsir edir. Nəticədə həcm baxımından nisbətən məhdud artım olsa da, maliyyə ifadəsində daha yüksək dinamika qeydə alınır.

Makroiqtisadi fon isə göstərir ki, ümumi idxalın 29,3 faiz azalmasına baxmayaraq ərzaq məhsullarında seçilmiş artım davam edir. Bu, strateji istehlak mallarına tələbatın sabit qaldığını və ya artdığını göstərir. Digər tərəfdən, ixracın azalmasına baxmayaraq xarici ticarətdə müsbət saldonun 93,4 faiz artması enerji gəlirlərinin hələ də əsas rol oynadığını təsdiqləyir.

Mövcud tendensiyalar onu göstərir ki, ərzaq təhlükəsizliyi və daxili istehsalın gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər aktuallığını saxlayır. Heyvandarlıq sektorunda məhsuldarlığın artırılması, yem bazasının genişləndirilməsi və müasir texnologiyaların tətbiqi idxaldan asılılığın tədricən azalmasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, idxal mənbələrinin şaxələndirilməsi və logistika xərclərinin optimallaşdırılması qlobal qiymət dalğalanmalarının təsirini yumşaltmağa imkan verir.

AzNews.az