Avrasiya hava məkanı üçün yeni koordinasiya mərhələsi - ŞƏRH

Avropa və Asiya arasında hava nəqliyyatı axınının artdığı bir dövrdə hava hərəkətinin idarə olunması üzrə regional koordinasiya məsələləri daha strateji əhəmiyyət qazanır. Bu kontekstdə Budapeştdə keçirilən SOCEA müşavirəsi Avrasiya hava məkanında təhlükəsizlik və idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinə yönəlmiş mühüm platforma kimi çıxış edib. Tədbirə Azərbaycan Hava Yolları tərkibində fəaliyyət göstərən “Azəraeronaviqasiya” Hava Hərəkəti İdarəsi rəhbərlik edib.

Müzakirələrin əsas istiqaməti hava hərəkətinin artan intensivliyi fonunda regional koordinasiyanın gücləndirilməsi olub. Qlobal aviasiya sektorunda son illərdə sərnişin və yük daşımalarında davamlı artım müşahidə edilir. Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının məlumatlarına görə, Avrasiya marşrutları dünya üzrə ən yüksək yüklənmə artımına malik hava dəhlizlərindən biridir. Bu isə hava məkanının idarə olunmasında daha çevik və inteqrasiya olunmuş sistemlərin tətbiqini zəruri edir.

Müşavirədə HungaroControl, Türkiyə Dövlət Hava Meydanları İdarəsi, eləcə də Mərkəzi Asiya ölkələrinin aeronaviqasiya qurumlarının iştirakı regionlararası əməkdaşlığın geniş miqyas aldığını göstərir. Bu əməkdaşlıq yalnız texniki koordinasiya ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda uçuş təhlükəsizliyi, məlumat mübadiləsi və əməliyyat davamlılığı kimi kritik sahələri də əhatə edir.

Hava hərəkətinin idarə olunması sahəsində qlobal tendensiya rəqəmsallaşma və real vaxt məlumat inteqrasiyası üzərində qurulur. Avropa Hava Naviqasiya Təhlükəsizliyi Təşkilatının analizlərinə görə, inteqrasiya olunmuş hava hərəkəti idarəetmə sistemləri gecikmələri 10–15 faiz azalda, yanacaq sərfiyyatını isə optimallaşdıra bilir. Bu baxımdan Budapeştdə aparılan müzakirələr regional hava məkanının daha effektiv istifadəsinə yönəlmiş struktur islahatlarının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycanın bu platformada aktiv iştirakı və idarəetmədə lider mövqeyə yüksəlməsi diqqət çəkən məqamlardan biridir. 2025-ci ildə Almatıda keçirilən SOCEA Baş Assambleyasında “Azəraeronaviqasiya” Hava Hərəkəti İdarəsinin rəhbərinin təşkilat prezidenti seçilməsi və sədrlik səlahiyyətlərinin Azərbaycana ötürülməsi ölkənin regional aviasiya idarəetməsində artan rolunu təsdiqləyir. Bu, həm də Azərbaycanın Orta Dəhliz və Avrasiya nəqliyyat şəbəkələrində strateji mövqeyinin gücləndiyini göstərən institusional göstəricidir.

Regional hava hərəkətinin koordinasiyasının gücləndirilməsi həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi səmərəlilik baxımından mühüm nəticələr yaradır. Uçuşların optimallaşdırılması, hava məkanının daha effektiv bölüşdürülməsi və əməliyyat risklərinin azaldılması aviaşirkətlər üçün xərclərin optimallaşdırılmasına, sərnişinlər üçün isə daha stabil xidmət keyfiyyətinə gətirib çıxarır.

Beləliklə, Budapeşt müşavirəsi Avropa və Asiya arasında artan hava hərəkətinin idarə olunması üçün daha inteqrasiya olunmuş modelin formalaşdırılması istiqamətində növbəti mərhələ kimi çıxış edir. Azərbaycanın bu prosesdə həm iştirakçı, həm də rəhbər mövqedə olması ölkənin qlobal aviasiya idarəetmə sistemində artan nüfuzunu göstərir.

AzNews.az