Pambıq ixracında yeni dinamika formalaşır - ŞƏRH

Cari ilin ilk rübündə Azərbaycanın pambıq lifi ixracında nəzərəçarpacaq artım qeydə alınıb. Rəsmi məlumatlara görə, ölkə yanvar-mart aylarında 57,5 milyon ABŞ dolları dəyərində 42,5 min ton mahlıc ixrac edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm dəyər, həm də həcm baxımından əhəmiyyətli yüksəliş deməkdir. Eyni zamanda, ümumi xarici ticarət dövriyyəsində azalma müşahidə olunsa da, müsbət saldo kəskin şəkildə artaraq 1,39 milyard dollara çatıb.

Pambıq lifinin ixracında qeydə alınan artım bir neçə amilin paralel təsiri ilə izah olunur. Qlobal tekstil sənayesində xammala olan tələbin sabit qalması, xüsusilə Asiya bazarlarında istehsalın genişlənməsi pambıq kimi təbii liflərə marağı qoruyub saxlayır. Beynəlxalq statistikaya əsasən, son illərdə sintetik materiallarla müqayisədə pambıq lifinə tələbatın illik orta artım tempi 3–4 faiz civarında dəyişir. Bu fon Azərbaycanın ixrac imkanlarını genişləndirir və məhsulun rəqabət qabiliyyətini artırır. Həcm artımının dəyər artımını üstələməsi isə bazarda qiymət faktorundan çox fiziki ixracın genişlənməsinin əsas rol oynadığını göstərir.

Digər mühüm məqam kənd təsərrüfatı sektorunda həyata keçirilən institusional dəstək mexanizmləridir. Son illərdə pambıqçılığın inkişafı üçün tətbiq olunan subsidiya və təşviq alətləri istehsalın genişlənməsinə şərait yaradıb. Bu isə ixrac üçün əlavə həcm formalaşdıraraq ölkənin qeyri-neft sektorunun valyuta gəlirlərini artırmağa xidmət edir. Pambıq lifinin ümumi ixracda payının 1 faiz səviyyəsində qalması onun hələ də əsas ixrac məhsulları ilə müqayisədə məhdud yer tutduğunu göstərsə də, artım dinamikası sektorun potensialını nümayiş etdirir.

Eyni dövrdə ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin azalması daha çox qlobal enerji qiymətlərindəki dəyişkənlik və idxalın daralması ilə bağlıdır. İxracın 15,4 faiz azalmasına baxmayaraq, idxalın daha sürətli, yəni 29,3 faiz azalması ticarət balansına müsbət təsir göstərib. Bu struktur dəyişiklikləri nəticəsində müsbət saldo 93,4 faiz artıb ki, bu da ölkənin xarici ticarətdə daha dayanıqlı mövqeyə keçdiyini göstərir. Praktiki baxımdan bu, valyuta axınlarının balanslaşmasına və makroiqtisadi sabitliyin qorunmasına xidmət edən amil kimi qiymətləndirilir.

Pambıq lifinin ixracındakı artım ümumi ticarət mənzərəsində nisbi kiçik paya malik olsa da, sektorun diversifikasiya baxımından rolu getdikcə artır. Qlobal bazarlarda xammal məhsullarına olan tələb sabit qaldığı müddətdə Azərbaycanın bu istiqamətdə ixrac imkanlarını genişləndirməsi real görünür. Eyni zamanda, əlavə dəyər zəncirinin inkişafı, yəni xammalın emal olunaraq hazır tekstil məhsullarına çevrilməsi uzunmüddətli perspektivdə daha yüksək gəlir potensialı yarada bilər.

Beləliklə, ilk rübün nəticələri göstərir ki, pambıq sektoru qeyri-neft ixracının dəstəklənməsi baxımından artan əhəmiyyətə malikdir və ümumi ticarət balansında müşahidə olunan müsbət dinamika ilə paralel şəkildə iqtisadi strukturun şaxələndirilməsinə töhfə verir.

AzNews.az