Çirkab sudan enerji: Hannoverin istilik modeli yeni mərhələ açır - ŞƏRH

Avropada enerji keçidi çərçivəsində istilik təminatının alternativ mənbələr hesabına şaxələndirilməsi prioritet istiqamətlərdən birinə çevrilib. Almaniyanın Hannover şəhərində həyata keçirilən yeni layihə çirkab sularından istilik enerjisinin bərpasını nəzərdə tutur və şəhərin ümumi istilik tələbatının 7-8%-nin bu mənbə hesabına ödənilməsi planlaşdırılır. Layihə çərçivəsində təmizlənmiş tullantı sularından alınan istilik 30 MVt gücündə istilik nasosu vasitəsilə mərkəzi istilik şəbəkəsinə ötürüləcək və nəticədə həm enerji səmərəliliyi artırılacaq, həm də ekoloji təsirlər minimuma endiriləcək.

Bu yanaşma əslində enerji sektorunda daha geniş tendensiyanın tərkib hissəsidir. Avropa ölkələri elektrik enerjisi istehsalında bərpa olunan mənbələrin payını sürətlə artırsa da, istilik enerjisi hələ də ən çətin dekarbonizasiya olunan sahələrdən biri olaraq qalır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, Avropada ümumi enerji istehlakının təxminən yarısı istilik və soyutma məqsədlərinə yönəlir və bunun əhəmiyyətli hissəsi hələ də fosil yanacaqlardan asılıdır. Bu baxımdan tullantı istiliyinin, xüsusilə də şəhər infrastrukturundan yaranan “itirilmiş enerji”nin yenidən dövriyyəyə qaytarılması strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Hannover layihəsinin iqtisadi məntiqi bir neçə istiqamətdə özünü göstərir. İlk növbədə, mövcud resursun istifadəsi əlavə xammal və ya yanacaq xərclərini minimuma endirir. Şəhərin kanalizasiya sistemində ilboyu sabit qalan 12-16°C temperatur istilik nasosları üçün optimal mənbə hesab olunur və bu, texnologiyanın effektiv işləməsinə şərait yaradır. Layihədə nəzərdə tutulan 2,76 COP göstəricisi isə sərf olunan elektrik enerjisi ilə əldə edilən istilik enerjisi arasında nisbətən yüksək səmərəliliyi ifadə edir. Bu da uzunmüddətli perspektivdə istismar xərclərinin azaldılmasına və enerji tariflərinin sabitləşdirilməsinə imkan yarada bilər.

Eyni zamanda, mərkəzi istilik şəbəkəsinin genişləndirilməsi şəhər miqyasında miqyas effektini gücləndirir. Hazırda 35 min evin qoşulduğu sistemin 550 km-ə qədər artırılması və istifadəçi sayının beş dəfə yüksəlməsi planı, enerji infrastrukturunun daha inteqrasiya olunmuş və idarəolunan modelə keçdiyini göstərir. Bu cür şəbəkələr Avropada artıq sınaqdan çıxmış modeldir və xüsusilə Skandinaviya ölkələrində tullantı istiliyinin geniş şəkildə istifadəsi ilə yüksək effektivlik əldə olunub.

Layihənin maliyyələşmə modeli də diqqətəlayiqdir. Ümumi 56 milyon avroluq investisiyanın 40%-nin dövlət tərəfindən qarşılanması yaşıl enerji keçidində dövlət dəstəyinin həlledici rol oynadığını göstərir. Bu yanaşma risklərin bölüşdürülməsi və innovativ texnologiyaların tətbiqinin sürətləndirilməsi baxımından vacib mexanizmdir. Avropa İttifaqı daxilində oxşar layihələrin genişlənməsi üçün bu tip subsidiyalar artıq sistemli şəkildə tətbiq olunur.

Texniki baxımdan layihənin həyata keçirilməsi də mühəndislik innovasiyalarını əks etdirir. Leine çayının altından çəkilən 4100 metrlik üfüqi quyu vasitəsilə istilik ötürülməsi həm vizual, həm də ekoloji təsirlərin minimuma endirilməsinə yönəlib. Bu cür həllər urbanizasiya və ekoloji balans arasında kompromis tapmaq baxımından müasir şəhər planlaşdırmasının əsas elementlərindən biridir.

Ümumilikdə, Hannover nümunəsi göstərir ki, enerji keçidi yalnız yeni mənbələrin yaradılması ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda mövcud sistemlərdə gizli qalan potensialın üzə çıxarılmasını tələb edir. Çirkab sularından istilik enerjisinin bərpası kimi həllər şəhər infrastrukturunun daha ağıllı və dayanıqlı idarə olunmasına şərait yaradır. Bu istiqamətdə əldə olunan nəticələr yaxın illərdə digər şəhərlər üçün də tətbiq oluna biləcək model kimi çıxış edə bilər və istilik sektorunun dekarbonizasiyasında mühüm rol oynaya bilər.

AzNews.az