Gömrükdə təmsilçilik və daşıyıcı qaydaları sadələşir - ŞƏRH

Azərbaycanda “birbaşa gömrük təmsilçiliyi”nin tətbiqi və gömrük daşıyıcılarına dair tələblərin sadələşdirilməsi ilə bağlı qanunvericilik təşəbbüsü xarici ticarət prosedurlarının optimallaşdırılmasına yönəlmiş institusional dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. Milli Məclis gündəliyinə daxil edilən dəyişikliklər paketinə əsasən, fiziki şəxslər tərəfindən etibarnamə əsasında həyata keçiriləcək təmsilçilik mexanizmi biznes subyektləri üçün daha çevik əməliyyat imkanları yaradır və vasitəçilik prosesində alternativ seçimləri genişləndirir.

Bu yanaşma beynəlxalq təcrübədə geniş yayılmış modellərlə uzlaşır. Ümumdünya Gömrük Təşkilatının tövsiyələrində də gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, iştirakçıların sayının artırılması və rəqabətli mühitin formalaşdırılması əsas prioritetlər kimi göstərilir. Birbaşa təmsilçilik mexanizmi idxalçı və ixracatçılara əməliyyat üzərində daha çox nəzarət imkanı verir, eyni zamanda xidmət xərclərinin azaldılmasına şərait yaradır. Bu isə xüsusilə kiçik və orta biznes subyektlərinin xarici ticarətə çıxışını asanlaşdıran amillərdən biri hesab olunur.

Gömrük daşıyıcıları üzrə lisenziyalaşdırma tələbinin ləğvi və fəaliyyət dairəsinin genişləndirilməsi də bazar strukturuna təsir göstərə biləcək dəyişiklikdir. Mövcud sistemdə yalnız hüquqi şəxslərin fəaliyyət göstərə bildiyi sahəyə fərdi sahibkarların daxil edilməsi xidmət təklifinin artmasına və rəqabətin güclənməsinə səbəb ola bilər. Bu, nəqliyyat və logistika xidmətlərində qiymətlərin optimallaşması və xidmət keyfiyyətinin yüksəlməsi baxımından müsbət təsir yarada bilər.

Eyni zamanda, təklif olunan dəyişikliklər çərçivəsində daşıyıcıların siyahısının rəsmi şəkildə dərc olunması və elektron məlumat bazasının yaradılması şəffaflığın artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu mexanizm bazar iştirakçılarına daha informasiyalı seçim imkanı verir və xidmət göstərən subyektlərin fəaliyyət tarixçəsinin izlənməsini təmin edir. Rəqəmsal uçot sisteminin tətbiqi həm də nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsinə və potensial risklərin daha operativ idarə olunmasına şərait yaradır.

Makroiqtisadi kontekstdə bu dəyişikliklər logistika zəncirinin səmərəliliyinə təsir edə bilər. Azərbaycanın tranzit ölkə kimi rolunun artdığı bir şəraitdə gömrük prosedurlarının sürətləndirilməsi və inzibati yükün azaldılması beynəlxalq ticarət axınlarının cəlb olunması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Dünya Bankının “Doing Business” və Logistika Performans İndeksi kimi göstəricilərində də gömrük prosedurlarının sadəliyi ölkələrin rəqabət qabiliyyətinə birbaşa təsir edən faktorlar sırasında yer alır.

Bununla yanaşı, liberallaşma tədbirləri ilə paralel olaraq nəzarət mexanizmlərinin balanslı şəkildə qorunması vacibdir. Gömrük sahəsində iştirakçıların sayının artması risklərin diversifikasiyasını tələb edir və bu baxımdan məlumat sistemlərinin effektiv işləməsi, monitorinq və audit mexanizmlərinin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu balans həm biznes mühitinin liberallaşdırılması, həm də dövlətin fiskal və təhlükəsizlik maraqlarının qorunması üçün əsas şərt olaraq qalır.

Ümumilikdə, “birbaşa gömrük təmsilçiliyi”nin tətbiqi və daşıyıcılar üzrə tələblərin sadələşdirilməsi Azərbaycanın xarici ticarət mühitinin daha açıq, rəqabətli və çevik modelə keçid etdiyini göstərir. Mövcud tendensiyalar bu istiqamətdə atılan addımların logistika sektorunun inkişafına, ticarət əməliyyatlarının sürətlənməsinə və ölkənin regional tranzit mərkəzi kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edəcəyini deməyə əsas verir.

AzNews.az