Enerji qiymətləri fonunda balans: Azərbaycanın cari profisit proqnozu açıqlandı - ŞƏRH

Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən açıqlanan proqnozlara əsasən, Azərbaycanın cari əməliyyatlar balansında 2026-cı ildə 5,5 milyard ABŞ dolları, 2027-ci ildə isə 4,4 milyard dollar həcmində profisit gözlənilməsi ölkənin xarici iqtisadi mövqeyinin yaxın perspektivdə də müsbət qalacağını göstərir. Bu dinamika əsasən enerji ixracından əldə olunan gəlirlərin hələ də tədiyə balansında aparıcı rol oynadığını təsdiqləyir.

Cari əməliyyatlar balansı bir ölkənin xarici aləmlə iqtisadi münasibətlərinin ən mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur və burada formalaşan profisit valyuta daxilolmalarının ödənişlərdən çox olduğunu göstərir. Azərbaycanın vəziyyətində bu üstünlük ilk növbədə neft və qaz qiymətləri üzrə nisbətən yüksək baza ssenarisi ilə izah olunur. Mərkəzi Bankın qiymətləndirmələrinə görə, neftin orta qiymətinin 2026-cı ildə 84,5 dollar, 2027-ci ildə isə 74,5 dollar səviyyəsində qalacağı, qaz qiymətlərinin isə müvafiq olaraq 324 və 290 dollar olacağı gözlənilir. Bu səviyyələr qlobal enerji bazarlarında normallaşma tendensiyasına baxmayaraq, ixrac gəlirlərinin hələ də kifayət qədər yüksək qalacağını göstərir.

Bununla belə, 2027-ci ildə profisitin azalması proqnozu enerji qiymətlərində tədrici eniş gözləntiləri ilə birbaşa bağlıdır. Qlobal təcrübə göstərir ki, enerji ixracatçısı ölkələrdə cari balansın dinamikası böyük ölçüdə xammal qiymətlərindən asılı olur. Beynəlxalq enerji agentliklərinin qiymətləndirmələrinə görə, son illərdə alternativ enerji mənbələrinə keçidin sürətlənməsi və qlobal tələbin strukturunda dəyişikliklər orta və uzunmüddətli dövrdə fosil yanacaq qiymətlərinə təzyiq yaradan amillər sırasındadır. Bu isə gələcəkdə profisitin daha mülayim səviyyələrdə formalaşmasını şərtləndirə bilər.

Digər tərəfdən, cari əməliyyatlar balansında profisitin qorunması ölkənin makroiqtisadi sabitliyi baxımından mühüm üstünlüklər yaradır. Bu, milli valyutanın dayanıqlığını dəstəkləyir, valyuta ehtiyatlarının artımına zəmin yaradır və xarici borclanma ehtiyacını azaldır. Statistik olaraq, davamlı profisit şəraitində olan ölkələrdə maliyyə sabitliyi göstəriciləri daha dayanıqlı olur və xarici şoklara qarşı müqavimət güclənir.

Eyni zamanda, bu tendensiya iqtisadi siyasət üçün əlavə imkanlar açır. Xarici sektor üzrə müsbət balans fiskal və monetar siyasətin daha çevik qurulmasına şərait yaradır, həmçinin strateji ehtiyatların artırılması və investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsi üçün əlavə resurs bazası formalaşdırır. Bu baxımdan cari profisit yalnız statistik göstərici deyil, həm də iqtisadi siyasətin dayanıqlığını təmin edən əsas alətlərdən biri kimi çıxış edir.

Bununla yanaşı, uzunmüddətli perspektivdə əsas çağırış profisitin struktur dayanıqlılığının təmin edilməsidir. Yəni enerji gəlirlərindən asılılığın tədricən azaldılması, qeyri-neft ixracının genişləndirilməsi və xidmət sektorunun beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin artırılması cari balansın daha sabit və şaxələndirilmiş formada saxlanılmasına imkan verə bilər. Bu istiqamətdə atılan addımlar gələcəkdə qlobal qiymət dalğalanmalarının təsirini minimuma endirən əsas faktor kimi çıxış edir.

Nəticə etibarilə, açıqlanan proqnozlar Azərbaycanın xarici sektorunun yaxın illərdə də müsbət zonada qalacağını göstərsə də, eyni zamanda enerji bazarlarında gözlənilən dəyişikliklər fonunda daha diversifikasiya olunmuş iqtisadi modelin əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Bu yanaşma həm cari sabitliyin qorunmasına, həm də uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlığın gücləndirilməsinə xidmət edir.

Nuray,

AzNews.az