Mənzil maliyyələşməsi qlobal iqtisadi siyasətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir - ŞƏRH

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) çərçivəsində “Mənzil Maliyyələşdirməsi üçün Yeni Bir Saziş” mövzusunda dialoq təşkil olunub.

Aznews.az xəbər verir ki, tədbirdə Azərbaycanın maliyyə nazirinin birinci müavini Anar Kərimov, UN-Habitat, Asiya İnkişaf Bankının (ADB) rəsmiləri, Hindistan, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı və digər ölkələrin nümayəndələri iştirak ediblər.

Müzakirələrdə əlçatan mənzil maliyyəsi, ipoteka sistemləri, aşağı gəlirli ailələr üçün maliyyə imkanları və dayanıqlı şəhər inkişafı məsələləri ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumu çərçivəsində “Mənzil Maliyyələşdirməsi üçün Yeni Bir Saziş” mövzusunda təşkil olunan dialoq qlobal urbanizasiya prosesində ən kritik məsələlərdən birinə diqqət çəkib. Dünya üzrə mənzil əlçatanlığının zəifləməsi, daşınmaz əmlak qiymətlərinin artması və aşağı gəlirli ailələrin maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının məhdudlaşması hökumətləri yeni maliyyə modelləri axtarmağa sövq edir. Bu baxımdan tədbirdə Azərbaycan, Asiya İnkişaf Bankı, UN-Habitat və müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinin iştirakı məsələnin artıq yalnız sosial deyil, həm də makroiqtisadi və maliyyə təhlükəsizliyi məsələsinə çevrildiyini göstərir.

Son illərdə qlobal daşınmaz əmlak bazarında müşahidə olunan qiymət artımı xüsusilə iri şəhərlərdə mənzil əlçatanlığını ciddi şəkildə zəiflədib. OECD və Dünya Bankının hesabatlarında qeyd edilir ki, bir çox ölkədə mənzil qiymətləri əhalinin gəlir artımını üstələyir. Nəticədə orta gəlirli və aşağı gəlirli ailələrin ipoteka bazarına çıxışı çətinləşir. Bu tendensiya urbanizasiya tempinin yüksək olduğu regionlarda daha qabarıq hiss olunur. Şəhərlərə axının sürətlənməsi yaşayış fonduna təzyiq yaradır və sosial bərabərsizlik risklərini artırır.

Müzakirələrdə ön plana çıxan əsas mövzulardan biri ipoteka sistemlərinin daha inklüziv hala gətirilməsidir. Beynəlxalq maliyyə institutlarının qiymətləndirmələrinə görə, ənənəvi bank kreditləşməsi bir çox hallarda aşağı gəlirli ailələr üçün əlçatan olmur. Bu səbəbdən dövlət dəstəyi, sosial ipoteka proqramları və uzunmüddətli güzəştli maliyyələşmə mexanizmləri qlobal səviyyədə geniş yayılmağa başlayıb. Sinqapur, Türkiyə və Cənubi Koreya kimi ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, dövlət və özəl sektor arasında koordinasiyalı model mənzil əlçatanlığının artırılmasında mühüm rol oynayır.

Asiya İnkişaf Bankı və UN-Habitat kimi qurumların forumda iştirakı beynəlxalq maliyyə institutlarının urbanizasiya siyasətində rolunun artdığını göstərir. Əvvəllər şəhər inkişafı əsasən milli büdcələr hesabına maliyyələşdirilirdisə, indi beynəlxalq investisiya fondları, inkişaf bankları və yaşıl maliyyə alətləri bu prosesin mühüm hissəsinə çevrilib. Xüsusilə dayanıqlı şəhər inkişafı konsepsiyası çərçivəsində enerji səmərəli yaşayış kompleksləri və sosial mənzil layihələri üzrə maliyyələşmə modelləri genişlənir.

Aşağı gəlirli ailələr üçün maliyyə imkanlarının artırılması sosial sabitlik baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq Valyuta Fondunun araşdırmalarına görə, mənzil xərclərinin yüksək olması orta təbəqənin zəifləməsinə və istehlak bazarının daralmasına səbəb olur. Bu isə uzunmüddətli iqtisadi artım tempinə təsir edə bilər. Məhz buna görə bir çox ölkələr mənzil siyasətini artıq yalnız tikinti sektoru ilə deyil, əmək bazarı, sosial müdafiə və maliyyə inklüzivliyi ilə birlikdə planlaşdırır.

Azərbaycan da son illərdə mənzil maliyyələşməsi istiqamətində institusional mexanizmləri genişləndirən ölkələr sırasındadır. İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu vasitəsilə sosial və güzəştli ipoteka proqramlarının tətbiqi, yeni yaşayış layihələrinin maliyyələşdirilməsi və şəhər infrastrukturunun modernləşdirilməsi bu istiqamətdə aparılan siyasətin əsas elementlərindəndir. Xüsusilə gənc ailələr və sosial həssas qruplar üçün mənzil əlçatanlığının artırılması urbanizasiya strategiyasının mühüm komponenti hesab olunur.

Dayanıqlı şəhər inkişafı ilə mənzil maliyyələşməsi arasındakı əlaqə də getdikcə daha çox ön plana çıxır. Müasir urbanizasiya modeli artıq yalnız mənzil sayının artırılmasını deyil, enerji səmərəliliyi, nəqliyyat əlçatanlığı və yaşıl infrastrukturla inteqrasiya olunmuş yaşayış mühitinin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu isə maliyyə sistemlərindən daha çevik və uzunmüddətli investisiya yanaşmaları tələb edir.

Bakıda keçirilən dialoq göstərir ki, qlobal mənzil böhranının həlli üçün yeni maliyyə arxitekturasına ehtiyac yaranır. Gələcək dövrdə şəhərlərin rəqabət qabiliyyəti yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, insanların keyfiyyətli və əlçatan yaşayış imkanlarına çıxışı ilə də müəyyən ediləcək. Bu səbəbdən mənzil maliyyələşməsi urbanizasiya siyasətinin ən vacib strateji istiqamətlərindən biri olaraq qalacaq.

Nuray,
AzNews.az