- İşin içi
- 12:24
- 860
Azərbaycanın qızıl ixracı artır: yüksək qiymətlər gəlirləri böyüdür - ŞƏRH
Azərbaycandan bu ilin yanvar-avqust aylarında 271,2 milyon ABŞ dolları dəyərində qızıl ixrac edilib. İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin məlumatına görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 28,7 faiz artıb. Avqust ayında isə 36,8 milyon dollarlıq qızıl xarici bazarlara çıxarılıb ki, bu da iyul ayının göstəricisindən cəmi 1,08 faiz aşağıdır. Rəqəmlər Azərbaycanın qızıl ixracından əldə etdiyi valyuta gəlirlərinin əhəmiyyətli səviyyədə qaldığını göstərir.
Artımın qiymətləndirilməsində qızıl bazarındakı qlobal dinamikanı nəzərə almaq xüsusilə vacibdir. 2026-cı ilin ilk yarısında qızılın dünya bazarındakı orta qiyməti əvvəlki ilin eyni dövründən xeyli yüksək olub. Dünya Qızıl Şurasının məlumatına görə, ikinci rübdə qızılın orta LBMA qiyməti unsiya üçün 4 506 dollar təşkil edib və illik müqayisədə 37 faiz yüksək olub. Eyni zamanda qlobal qızıl tələbinin ilk yarımildə dəyəri 380 milyard dollara çataraq rekord səviyyəyə yüksəlib.
Bu mənzərə Azərbaycanın ixrac gəlirlərindəki artımın arxasında yalnız fiziki istehsal həcminin dayanmadığını göstərir. Qızılın qiymətinin yüksəlməsi eyni həcmdə məhsulun daha yüksək nominal gəlir gətirməsinə şərait yaradır. Başqa sözlə, ixrac statistikasındakı 28,7 faizlik artımı qiymətləndirərkən həm hasilat və satış həcmlərinin, həm də dünya qiymətlərinin təsirini ayrı-ayrılıqda nəzərə almaq lazımdır. Bu amil xüsusilə qiymətli metallar kimi qlobal birja kotirovkalarına həssas məhsullar üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qızıl bazarında bahalaşmanın əsas dayaqları da kifayət qədər genişdir. Geosiyasi və iqtisadi qeyri-müəyyənlik, inflyasiya gözləntiləri, ehtiyatların diversifikasiyası və mərkəzi bankların qızıla marağı qlobal tələbi dəstəkləyən əsas amillər sırasında qalır. Dünya Qızıl Şurasının ikinci rüb üzrə məlumatına əsasən, mərkəzi bankların qızıl alışları 289 tona yüksəlib. Şura həmçinin investisiya tələbinin 2026-cı ilin ikinci yarısında qızıl bazarının əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri olaraq qalacağını bildirir.
Bununla belə, qızıl qiymətlərinin yüksək olması ixrac gəlirlərinin artımı üçün əlverişli mühit yaratsa da, bazarın dəyişkənliyini də artırır. Sentyabrın son günlərində qızılın qiymətində kəskin eniş müşahidə olunması bunun konkret nümunəsidir. Reuters-in məlumatına görə, sentyabrın 28-də spot qızılın qiyməti gün ərzində 4 faizədək geriləyərək 4 110 dollardan aşağı səviyyəyə düşüb. ABŞ xəzinə istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsi, dolların möhkəmlənməsi və Federal Ehtiyat Sisteminin faiz siyasəti ilə bağlı gözləntilər qızılın cəlbediciliyinə təzyiq göstərib.
Bu dəyişkənlik Azərbaycanın qızıl ixracının perspektivində də nəzərə alınmalı amildir. Dünya bazarında qiymətin yüksək qalması ölkənin eyni həcmdə qızıl satışından daha çox valyuta gəliri əldə etməsinə imkan verir. Əksinə, beynəlxalq qiymətlərdə uzunmüddətli korreksiya baş verərsə, fiziki ixrac həcmi dəyişməsə belə, ixracın dollar ifadəsində dəyəri aşağı düşə bilər. Buna görə də qızıl ixracındakı artımın davamlılığını yalnız nominal göstəricilərlə deyil, hasilat həcmi, məhsuldarlıq, maya dəyəri və dünya qiymətlərinin dinamikası ilə birlikdə qiymətləndirmək daha düzgün yanaşmadır.
Azərbaycan üçün digər mühüm məsələ qızılın qeyri-neft ixracında yaratdığı əlavə valyuta gəliridir. Ölkənin ixrac strukturunda enerji məhsulları hələ də əsas mövqedə olsa da, mədənçıxarma və digər qeyri-neft sahələrinin inkişafı ixracın şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Qızılın dünya bazarında yüksək likvidliyə malik olması bu məhsulu digər xammal növlərindən fərqləndirir və hasilat imkanlarının səmərəli istifadəsini ixrac gəlirlərinin artırılması baxımından mühüm istiqamətə çevirir.
Avqust göstəricisinin iyulla müqayisədə cəmi 1,08 faiz azalması da bazarda kəskin zəifləmədən söhbət getmədiyini göstərir. Əksinə, aylıq ixracın 36,8 milyon dollar səviyyəsində qalması qiymətli metalın ixrac gəlirlərinin hələ də yüksək baza üzərində formalaşdığını göstərir. Qarşıdakı dövrdə əsas məsələ qlobal qızıl qiymətlərinin hansı istiqamətdə dəyişməsi ilə yanaşı, Azərbaycanda hasilatın və emal imkanlarının nə dərəcədə genişləndirilməsidir. Bu iki amilin birgə dinamikası qızıl ixracının valyuta gəlirlərinə töhfəsinin miqyasını müəyyənləşdirən əsas göstəricilərdən olacaq.
Nuray,
AzNews.az
.jpg)
