- İşin içi
- 21:08
- 761
Laosun Azərbaycan neftinə marağı: yeni ixrac bazarı açıla bilərmi? - ŞƏRH
Laosun Azərbaycandan neft və neft məhsulları almağa maraq göstərməsi iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini gündəmə gətirir. Laosun sənaye və ticarət nazirinin müavini Manotonq Vonqsay “Report”a müsahibəsində ölkəsinin Azərbaycan neftinin keyfiyyətini yüksək qiymətləndirdiyini, alternativ təchizat mənbələrinin axtarışında və idxal kanallarının şaxələndirilməsində maraqlı olduğunu bildirib. Bununla belə, hazırda söhbət konkret tədarük müqaviləsindən deyil, mümkün əməkdaşlıq istiqamətinin nəzərdən keçirilməsindən gedir.
Azərbaycan üçün bu maraq enerji ixracının coğrafiyasını genişləndirmək baxımından əhəmiyyət daşıya bilər. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci ildə ölkəmiz 22 dövlətə ümumilikdə 23,38 milyon ton neft və bitumlu süxurlardan alınan neft məhsulları ixrac edib. İxracın dəyəri təxminən 12,1 milyard ABŞ dolları olub. Əsas alıcılar arasında İtaliya, Çexiya, Xorvatiya, Rumıniya və Almaniya yer alıb.
Laos bazarına çıxış bu siyahının Asiya istiqamətində genişlənməsi üçün imkan yarada bilər. Lakin neft ixracının artırılması yalnız potensial alıcının marağı ilə müəyyən edilmir. Məhsulun növü, keyfiyyət tələbləri, qiymət, daşınma xərcləri və uzunmüddətli tədarük şərtləri kommersiya qərarının əsasını təşkil edir. Buna görə Laosla əməkdaşlığın real həcmi tərəflərin qarşılıqlı iqtisadi maraqlarının nə dərəcədə uzlaşmasından asılı olacaq.
Laosun enerji idxalından asılılığı bu marağın iqtisadi səbəblərini izah edir. Laosun dövlət xəbər agentliyi KPL-in 2025-ci ilin noyabrında yaydığı məlumata görə, ölkə 2021–2024-cü illərdə 6 milyard litrdən çox yanacaq idxal edib. Bu həcmin 94,03%-i Taylandın, 4,15%-i isə Vyetnamın payına düşüb. Beləliklə, Laosun yanacaq təminatında qonşu ölkələr əsas rol oynayır. (KPL)
Təchizatın bir neçə mənbə arasında bölüşdürülməsi Laos üçün alternativlər yarada və müəyyən hallarda tək-tək təchizat kanallarından asılılığı azaltmağa kömək edə bilər. Azərbaycan isə yeni bazara çıxmaqla ixrac tərəfdaşlarının coğrafiyasını genişləndirmək imkanı əldə edə bilər. Bununla belə, mövcud təchizatçıların Laosla coğrafi yaxınlığı mühüm üstünlükdür. Azərbaycan neftinin bu bazarda rəqabətədavamlı olması üçün yalnız məhsulun keyfiyyəti deyil, çatdırılmanın yekun qiyməti və etibarlılığı da əsas götürülməlidir.
Logistika bu əməkdaşlığın ən mürəkkəb tərəflərindən biridir. Laosun dənizə birbaşa çıxışı yoxdur və ölkə yanacaq idxalında əsasən qonşu dövlətlərin nəqliyyat və təchizat infrastrukturundan istifadə edir. Azərbaycanla Laos arasında neft ticarətinin qurulması isə dəniz daşımaları, liman infrastrukturu və sonrakı quru nəqliyyatı mərhələlərinin əlaqələndirilməsini tələb edə bilər. Bu marşrutun iqtisadi cəhətdən səmərəli olması üçün tranzit xərcləri və çatdırılma müddəti mövcud təchizat kanalları ilə müqayisə edilməlidir.
Digər tərəfdən, Laosun sənaye və ticarət nazirinin müavini iki ölkə arasında ticarətin hazırda təxminən 300 min ABŞ dolları səviyyəsində olduğunu bildirib. Bu göstərici iqtisadi əlaqələrin ilkin mərhələdə olduğunu və neft tədarükü ilə bağlı potensialın reallaşdırılması üçün əlavə işlərə ehtiyac duyulduğunu göstərir. Ticarətin genişləndirilməsi yalnız iri həcmli enerji əməliyyatlarından deyil, kimya məhsulları, mineral gübrələr və digər mallar üzrə qarşılıqlı təchizat imkanlarından da asılı ola bilər.
Əməkdaşlığın hüquqi bazası da əhəmiyyətlidir. Vonqsayın sözlərinə görə, Azərbaycanla Laos arasında ikitərəfli investisiya sazişinin layihəsi hazırlanıb və tərəflər sənədlə bağlı rəy və təkliflər mübadiləsi aparırlar. Belə bir sazişin razılaşdırılması gələcəkdə birgə layihələrin hüquqi çərçivəsini möhkəmləndirə, investorlar üçün daha aydın fəaliyyət şərtləri yarada bilər. Bununla yanaşı, investisiya sazişi özlüyündə neft tədarükü müqaviləsi demək deyil; kommersiya əməkdaşlığı üçün şirkətlər arasında ayrıca danışıqlar və razılaşmalar tələb olunur.
Azərbaycan-Laos münasibətlərinin inkişafı enerji ilə yanaşı, nəqliyyat-logistika sahəsində də müəyyən perspektivlər yaradır. Laosun Çin-Laos dəmir yolu vasitəsilə regional nəqliyyat əlaqələrini genişləndirməsi, Azərbaycanın isə Orta Dəhlizin inkişafına diqqət yetirməsi iki ölkənin Asiya ilə Avropa arasındakı ticarət zəncirlərində mümkün əməkdaşlığını müzakirə etməyə əsas verir. Lakin bu marşrutların birbaşa və vahid logistika sistemi kimi işləməsi hələ araşdırılmalı olan məsələdir. Yüklərin daşınma müddəti, sərhəd prosedurları və multimodal nəqliyyat xərcləri belə əməkdaşlığın praktiki imkanlarını müəyyən edəcək.
Oktyabrın 13-də Azərbaycan və Laos arasında Birgə Bəyanatın qəbul edilməsi, həmçinin kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlığa dair anlaşma memorandumunun mübadiləsi ikitərəfli münasibətlərin genişləndirilməsi üçün institusional zəminin formalaşdığını göstərir. (Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı) Bu siyasi və hüquqi çərçivənin iqtisadi nəticələrə çevrilməsi isə konkret layihələrin hazırlanmasından və biznes dairələrinin iştirakı ilə praktiki razılaşmaların əldə edilməsindən asılı olacaq.
Laosun Azərbaycan neftinə marağı ölkəmiz üçün yeni ixrac istiqamətinin araşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bunun davamlı iqtisadi tərəfdaşlığa çevrilməsi üçün əsas şərt coğrafi məsafəyə baxmayaraq, rəqabətədavamlı qiymət və etibarlı tədarük mexanizminin qurulmasıdır. İlk mərhələdə neft məhsullarının növü, mümkün tədarük həcmi və logistika xərcləri üzrə danışıqların konkretləşməsi tərəflərin marağının real kommersiya imkanına çevrilib-çevrilməyəcəyini göstərəcək.
Nuray,
AzNews.az
