- İşin içi
- 11:18
- 750
Bakı Limanında konteyner daşımaları sürətlə artır - ŞƏRH
Bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanında konteyner daşımalarının həcmi təxminən 100 min TEU-ya çatıb. Bu, ötən ilin eyni dövründə qeydə alınan 77,3 min TEU ilə müqayisədə təxminən 30% artım deməkdir. Eyni zamanda, limanda ümumi yük dövriyyəsinin 4% artaraq 6,35 milyon tona, quru yük daşımalarının isə 71% yüksələrək 1,75 milyon tona çatması Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarından istifadənin genişləndiyini göstərir.
Konteyner daşımalarındakı artımın diqqətçəkən tərəfi onun ümumi yük dövriyyəsinin dinamikasını üstələməsidir. Bu fərq limandan keçən yüklərin strukturunda və daşınma istiqamətlərində dəyişikliklərin baş verdiyini ehtimal etməyə əsas verir. TEU konteyner daşımalarında istifadə olunan ölçü vahididir və 20 futluq konteynerə uyğun gəlir. Bu göstərici yükün çəkisini deyil, konteyner daşımalarının həcmini ölçür. Buna görə də konteyner dövriyyəsindəki artımı ümumi yük tonnajının eyni nisbətdə yüksəlməsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı.
Bakı Limanının göstəriciləri Azərbaycanın əsas tranzit istiqamətlərindən biri olan Orta Dəhlizin inkişafı ilə birbaşa əlaqəlidir. Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Mərkəzi Asiyanı, Xəzər dənizini, Cənubi Qafqazı və Türkiyəni birləşdirərək Asiya ilə Avropa arasında alternativ yükdaşıma imkanları yaradır. Bu marşrutun əhəmiyyəti yalnız coğrafi mövqedən irəli gəlmir: daşımaların sürəti, tariflər, sərhəd prosedurları və xidmətlərin etibarlılığı da yük sahiblərinin marşrut seçimində mühüm rol oynayır.
Dünya Bankının 2026-cı il sentyabrın 28-də açıqladığı Transxəzər nəqliyyat dəhlizi üzrə hesabatında bildirilir ki, infrastrukturun təkmilləşdirilməsi və logistika əməliyyatlarının daha səmərəli təşkili 2040-cı ilədək dəhliz boyunca ticarət həcmini üç dəfədən çox artıra, daşınma müddətini isə yarıya endirə bilər. Bunun üçün dəmir yollarının, limanların və dəniz nəqliyyatı əlaqələrinin inkişafı ilə yanaşı, ölkələr arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi və rəqəmsal sənəd dövriyyəsinin genişləndirilməsi vacibdir.
Bu proqnozlar Bakı Limanında qeydə alınan artımın gələcək potensialını qiymətləndirmək üçün əhəmiyyətlidir. Bununla belə, hazırkı dinamikanı avtomatik olaraq Orta Dəhlizin bütün problemlərinin həll edilməsi kimi qəbul etmək olmaz. Marşrutun rəqabət qabiliyyəti yükün bir ölkədən digərinə çatdırılması üçün tələb olunan ümumi vaxtdan və xərclərdən asılıdır. Xəzər dənizində gəmi gözləmə müddətləri, limanlarda yüklərin aşırılması, dəmir yolu infrastrukturu və sərhəd prosedurları ayrı-ayrılıqda daşımaların səmərəliliyinə təsir göstərə bilər.
Azərbaycan üçün əsas iqtisadi imkan tranzit yükünün artmasını logistika xidmətlərindən əldə olunan əlavə dəyərə çevirməkdir. Konteynerlərin daşınması və aşırılması ilə yanaşı, anbar xidmətləri, yükün çeşidlənməsi, gömrük rəsmiləşdirilməsi, ekspeditor fəaliyyəti və rəqəmsal izləmə sistemləri də iqtisadi gəlir yarada bilər. Bu xidmətlərin genişlənməsi nəqliyyat sektorunda yeni biznes imkanları formalaşdırmaqla yanaşı, dəhliz boyunca fəaliyyət göstərən yerli şirkətlərin beynəlxalq təchizat zəncirlərinə inteqrasiyasını da asanlaşdıra bilər.
Limanın ADY-nin idarəetmə sisteminə inteqrasiyası da bu prosesin təşkilati tərəfi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Dəmir yolu və dəniz nəqliyyatının əlaqələndirilməsi yüklərin bir nəqliyyat növündən digərinə ötürülməsini sürətləndirmək və logistika əməliyyatlarını vahid zəncir üzrə planlaşdırmaq imkanı yaradır. Lakin inteqrasiyanın uzunmüddətli səmərəsi yalnız idarəetmə strukturundan deyil, əməliyyatların nəticələrindən — çatdırılma müddətindən, xidmət keyfiyyətindən, tariflərin rəqabət qabiliyyətindən və müştərilər üçün proqnozlaşdırıla bilən daşınma şərtlərindən asılı olacaq.
2025-ci ildə Bakı Limanında konteyner dövriyyəsinin 100 min TEU həddini ilk dəfə keçməsi, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında isə təxminən 100 min TEU səviyyəsinə çatması artım tempinin davam etdiyini göstərir. İlin yekun nəticəsi yük axınlarının sonrakı dinamikasını daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verəcək. Xüsusilə quru yüklərin 71% artması limanın fəaliyyətində konteynerlərdən kənar yük növlərinin də rolunun gücləndiyini göstərən mühüm göstəricidir.
Bakı Limanında qeydə alınan artım Azərbaycanın tranzit imkanları üçün müsbət siqnaldır. Növbəti mərhələdə əsas məsələ bu artımı dayanıqlı yük axınına çevirmək, Orta Dəhliz üzrə daşımaların vaxtını və xərcini azaltmaq, həmçinin limanın fəaliyyətini daha geniş logistika xidmətləri ilə tamamlayaraq tranzitdən əldə olunan iqtisadi faydanı artırmaqdır.
Nuray,
AzNews.az
.jpg)
