- İşin içi
- 18:41
- 819
Bakı Limanında konteyner daşımaları 30 % artıb: Orta Dəhliz nə qazanır? - ŞƏRH
Konteyner daşımalarının artması Azərbaycanın tranzit nəqliyyat sektorunda yük axınlarının genişləndiyini göstərən əsas göstəricilərdən biridir. Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanında 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında təxminən 100 min TEU konteyner daşınması ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 30%-lik artım deməkdir. Eyni zamanda, ümumi yük dövriyyəsinin 6,35 milyon tona, quru yüklərin həcminin isə 1,75 milyon tona çatması limanın fəaliyyətində fərqli yük kateqoriyaları üzrə dinamikanın gücləndiyini göstərir.
Bakı Limanının bu göstəriciləri Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin iqtisadi üstünlüyə çevrilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşən liman Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yük daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biridir. Xüsusilə Çin və Mərkəzi Asiyadan Avropaya yönələn yüklərin alternativ marşrutlara ehtiyacı artdıqca, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun, başqa sözlə, Orta Dəhlizin əhəmiyyəti də yüksəlir. Bununla belə, yük axınlarının davamlı artması üçün coğrafi üstünlük kifayət etmir; daşımaların sürəti, tariflər və xidmətlərin etibarlılığı da rəqabət qabiliyyətini müəyyən edir.
Dünya Bankının 2026-cı il sentyabrın 28-də açıqladığı Transxəzər nəqliyyat dəhlizi üzrə hesabatında infrastrukturun yenilənməsi və logistika əməliyyatlarının əlaqələndirilməsi hesabına 2040-cı ilədək dəhliz boyunca yük axınlarının əhəmiyyətli dərəcədə artırıla biləcəyi qeyd olunur. Hesabata əsasən, məqsədyönlü investisiyalar ticarət həcmini üç dəfədən çox artıra, daşınma müddətini isə yarıya endirə bilər. Bu potensialın reallaşması dəmir yollarının, limanların, gəmiçilik xidmətlərinin və sərhəd-keçid prosedurlarının vahid sistem kimi işləməsindən asılıdır.
Konteyner dövriyyəsindəki artımın iqtisadi əhəmiyyəti limanın gəlirləri ilə məhdudlaşmır. Yük axını genişləndikcə anbar təsərrüfatı, ekspeditor xidmətləri, gömrük rəsmiləşdirilməsi, yüklərin çeşidlənməsi və daşınmanın rəqəmsal izlənməsi kimi sahələrdə də əlavə biznes imkanları yarana bilər. Bu xidmətlərin inkişafı tranzit əməliyyatlarından əldə edilən gəlirin ölkə daxilində daha geniş iqtisadi fəaliyyətə çevrilməsinə şərait yaradır. Beləliklə, limanın rəqabət qabiliyyəti yalnız aşırılan yükün miqdarı ilə deyil, həmin yükə xidmət göstərən yerli iqtisadi fəaliyyətin miqyası ilə də qiymətləndirilməlidir.
Ümumi yük dövriyyəsinin 4%, quru yüklərin isə 71% artması ayrıca diqqət tələb edir. Bu fərq limandan keçən yüklərin strukturunda fərqli dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Bunun hansı yük növləri və marşrutlarla bağlı olduğunu dəqiq müəyyənləşdirmək üçün daha detallı statistika lazımdır. Bununla belə, konteyner daşımaları ilə yanaşı digər yük kateqoriyalarının da inkişafı limanın müxtəlif müştəri qruplarına xidmət göstərmək imkanlarını genişləndirə bilər.
Bakı Limanının Azərbaycan Dəmir Yolları ilə vahid idarəetmə sisteminə inteqrasiyası dəmir yolu və dəniz nəqliyyatının uzlaşdırılması baxımından da əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci ilin fevralında həyata keçirilən institusional dəyişiklikdən sonra liman və dəmir yolu əməliyyatlarının əlaqələndirilməsi yükün bir nəqliyyat növündən digərinə ötürülməsinin optimallaşdırılması üçün əlavə imkanlar yaradıb. Lakin bu inteqrasiyanın uzunmüddətli nəticəsi əməliyyatların sürəti, tarif siyasəti, müştəri xidmətləri və daşınmaların əvvəlcədən planlaşdırılması kimi konkret göstəricilərlə ölçüləcək.
Orta Dəhlizin inkişafı qarşısında hələ də logistika məhdudiyyətləri mövcuddur. Xəzər dənizində gəmi tutumu və reyslərin koordinasiyası, dəmir yolu infrastrukturunun ötürücülük qabiliyyəti, sərhədlərdə sənədləşmə prosedurları və müxtəlif ölkələrdəki nəqliyyat sistemlərinin uyğunluğu ümumi çatdırılma müddətinə təsir göstərə bilər. Buna görə Bakı Limanında rekord göstəricilərin əldə olunması ilə yanaşı, bütün marşrut boyunca xidmətlərin uzlaşdırılması da vacibdir. Yük sahibi üçün əsas meyar konteynerin yalnız limana çatması deyil, təyinat məntəqəsinə hansı müddətdə və hansı xərclə çatdırılmasıdır.
Bakı Limanında qeydə alınan 30%-lik artım Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişləndiyini göstərən müsbət göstəricidir. Qarşıdakı mərhələdə əsas vəzifə bu dinamikanı davamlı yük axınına çevirmək, logistika xərclərini azaltmaq və liman ətrafında əlavə dəyər yaradan xidmətləri inkişaf etdirməkdir. Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyəti gücləndikcə Azərbaycan yalnız yüklərin keçdiyi tranzit məntəqəsi deyil, regional ticarət və logistika xidmətlərinin formalaşdığı iqtisadi mərkəz kimi də imkanlarını genişləndirə bilər.
Nuray,
AzNews.az
