- İşin içi
- 15 Oktyabr 23:58
- 270
ABŞ-da təbii qaz bahalaşdı - ŞƏRH
Nyu-Yorkun “NYMEX” əmtəə birjasında təbii qaz fyuçerslərinin qiyməti artıb. 2026-cı ilin noyabr ayında çatdırılma şərti ilə qaz fyuçersləri 1,19% bahalaşaraq 1 milyon Britaniya istilik vahidi (BTU) üçün 3,32 ABŞ dollarına yüksəlib. Bu artım Şimali yarımkürədə istilik mövsümünün yaxınlaşdığı və enerji bazarlarında təklif-tələb balansının daha həssas xarakter aldığı dövrə təsadüf edir.
Təbii qazın qiyməti ilk növbədə hava şəraiti, hasilatın həcmi, anbarlardakı ehtiyatlar və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) ixracı ilə müəyyənləşir. Payızın sonu və qış aylarında temperaturun aşağı düşməsi istilik və elektrik enerjisinə tələbatı artırır. Bu isə hasilat və anbar ehtiyatları tələbatın artımına uyğunlaşmadıqda qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bununla belə, hava proqnozlarının dəyişməsi belə fyuçers bazarında qısamüddətli qiymət hərəkətlərini sürətləndirə bilir.
ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının oktyabr ayı üzrə proqnozuna görə, ölkədə təbii qaz ehtiyatlarının qış mövsümünə son beş ilin orta göstəricisindən yüksək səviyyədə daxil olması gözlənilir. Administrasiya ehtiyatların oktyabrın sonuna təxminən 3,9 trilyon kubfut olacağını proqnozlaşdırıb. Bu həcm bazarda təklifin kəskin azalması riskini müəyyən qədər yumşalda bilər. Lakin uzunmüddətli soyuq hava şəraiti qaz istehlakını artırarsa, anbarlardan daha çox yanacaq götürülməsi qiymətlərə əlavə təzyiq yarada bilər. (ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası)
Digər mühüm amil ABŞ-ın LNG ixracıdır. Xarici bazarlara göndərilən qazın həcminin artması daxili istehsalın bir hissəsinin ixraca yönəlməsinə və daxili bazarda tələb-təklif balansının dəyişməsinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda, Avropa və Asiyada qaz tədarükü ilə bağlı risklər ABŞ-dan LNG alışlarına marağı artıra bilər. Bununla belə, ixracın artmasının qiymətlərə təsiri hasilatın dinamikasından, infrastrukturun imkanlarından və daxili istehlakın səviyyəsindən asılıdır.
Qlobal bazarda regional fərqlər də diqqət çəkir. ABŞ-da qaz qiymətləri əsasən ölkədaxili hasilat, hava şəraiti və anbar ehtiyatları ilə müəyyənləşdiyi halda, Avropa bazarında LNG tədarükü, geosiyasi risklər və anbarların doluluq səviyyəsi daha böyük rol oynayır. “Reuters”in oktyabrın 12-də dərc etdiyi məlumata görə, Avropada qaz ehtiyatlarının aşağı olması və Yaxın Şərqdən tədarüklə bağlı qeyri-müəyyənlik qarşıdakı qış mövsümündə qiymətlərin yüksək qalması riskini artırır. (Reuters) Bununla belə, Avropadakı qiymət artımı ABŞ bazarına avtomatik və eyni nisbətdə ötürülmür; LNG ixrac imkanları və regional infrastruktur bu əlaqənin miqyasını müəyyən edir.
Azərbaycan üçün beynəlxalq qaz bazarındakı dəyişikliklər ixrac gəlirləri və enerji əməkdaşlığının perspektivləri baxımından əhəmiyyətlidir. Qlobal qiymətlərin yüksəlməsi ixrac müqavilələrinin şərtlərindən asılı olaraq gəlirlərə müsbət təsir göstərə bilər. Lakin ABŞ-da “NYMEX” üzrə formalaşan fyuçers qiymətini Azərbaycanın ixrac etdiyi qazın satış qiyməti ilə eyniləşdirmək olmaz. Müxtəlif bazarlarda qiymətlər fərqli indekslərə, müqavilə şərtlərinə və nəqliyyat xərclərinə əsasən müəyyənləşir.
Nəticə etibarilə, təbii qaz fyuçerslərinin 3,32 dollara yüksəlməsi qış mövsümü öncəsi bazar gözləntilərinin dəyişkənliyini əks etdirir. Qiymətlərin sonrakı istiqaməti hava proqnozları, ABŞ-da hasilat və anbar ehtiyatları, eləcə də beynəlxalq LNG ticarətindən asılı olacaq. Hazırkı artımın davamlı bahalaşmaya çevrilib-çevrilməyəcəyini müəyyənləşdirmək üçün bir günlük kotirovkadan daha çox, bu göstəricilərin növbəti həftələrdə necə dəyişəcəyini izləmək vacibdir.
Nuray,
AzNews.az
