- İşin içi
- 19:35
- 728
Brent və WTI neftinin bahalaşması: qiymət artımını nə şərtləndirir? - ŞƏRH
Dünya bazarlarında neftin əsas markaları üzrə fyuçerslərin qiyməti artıb. “ICE London” birjasında 2026-cı ilin dekabr ayı üzrə “Brent” neftinin bir barelinin qiyməti 0,49% yüksələrək 106,21 ABŞ dollarına, Nyu-Yorkun “NYMEX” əmtəə birjasında isə noyabr ayı üzrə “WTI” neftinin qiyməti 0,51% artaraq 94,62 dollara çatıb. Hər iki göstəricidə artımın yarım faiz ətrafında olması bazarda kəskin sıçrayışdan daha çox, mövcud yüksək qiymət səviyyəsinin qorunmasını əks etdirir.
Neft qiymətlərinə təsir edən əsas amillərdən biri Yaxın Şərqdəki gərginlik və enerji təchizatının təhlükəsizliyi ilə bağlı risklərdir. Regionda neft infrastrukturu və tankerlərə qarşı hücumlar, eləcə də Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə dair narahatlıqlar bazarda mümkün tədarük fasilələri ehtimalını artırır. Bu risklər qiymətlərə əlavə təzyiq yaradır, çünki treyderlər yalnız hazırkı tədarük həcmlərini deyil, gələcəkdə bazara çıxarıla biləcək neftin miqdarını da nəzərə alırlar.
“Reuters”in oktyabrın 14-də yaydığı məlumata görə, Yaxın Şərqdə gərginliyin artması və tankerlərin hərəkəti ilə bağlı narahatlıqlar əvvəlki sessiyalarda bahalaşmanı dəstəkləyib. Bununla yanaşı, regiondan neft ixracının müəyyən qədər bərpası bazara əlavə həcm daxil olması ehtimalını gücləndirir. Beləliklə, bazarda iki əks istiqamətli amil — tədarük riskləri və mövcud axınların bərpası — qiymətlərin dəyişkənliyini artırır. (Reuters)
Digər tərəfdən, neft qiymətlərinin yüksək qalması qlobal iqtisadiyyat üçün əlavə xərc yaradır. Xüsusilə dizel və digər neft məhsullarının bahalaşması yükdaşıma, kənd təsərrüfatı, sənaye və logistika xərclərinə təsir göstərə bilər. Bu xərclərin artması son nəticədə istehlak qiymətlərinə də ötürülə bilər. Beynəlxalq Enerji Agentliyi qlobal dizel bazarında təklif məhdudiyyətlərinin 2027-ci ilə qədər davam edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Agentliyin qiymətləndirməsinə görə, Yaxın Şərq və Rusiyada istehsal və emal proseslərinə təsir edən problemlər bazarda yanacaq təminatını çətinləşdirir. (Reuters)
Bununla belə, neftin qiymətinin yüksəlməsi davamlı artımın təmin olunduğu anlamına gəlmir. Qlobal iqtisadi fəallığın zəifləməsi, yüksək enerji xərclərinin istehlakı azaltması və hasilatın artması qiymətlərə aşağı istiqamətdə təsir göstərə bilər. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin 2026-cı il üzrə neft tələbinə dair proqnozunu aşağı salması da qiymətlərin yalnız geosiyasi risklərlə müəyyənləşmədiyini göstərir. Başqa sözlə, təklifdəki məhdudiyyətlər qiymətləri yüksəltsə də, yüksək qiymətlərin özünün tələbi zəiflətməsi bazarda tarazlaşdırıcı rol oynaya bilər. (Associated Press)
“Brent” və “WTI” arasındakı qiymət fərqi də diqqət çəkir. Təqdim olunan göstəricilərə əsasən, “Brent” nefti “WTI” markasından 11,59 dollar bahadır. Bu fərq təkcə neftin keyfiyyəti ilə deyil, həm də coğrafi mövqe, nəqliyyat imkanları, regional tələb və təklif şərtləri ilə əlaqədardır. “Brent” beynəlxalq dəniz ticarətində əsas qiymət göstəricilərindən biri olduğu halda, “WTI” əsasən ABŞ bazarındakı vəziyyəti əks etdirir. Buna görə iki markanın qiymətləri eyni istiqamətdə dəyişsə də, artımın miqyası fərqlənə bilər.
Azərbaycan üçün dünya bazarında neft qiymətlərinin yüksək olması ixrac gəlirlərinə və dövlət büdcəsinin gəlir bazasına təsir baxımından əhəmiyyətlidir. Lakin beynəlxalq birjalarda qeydə alınan “Brent” və “WTI” qiymətləri Azərbaycanın ixrac etdiyi “Azeri Light” markasının satış qiyməti ilə eyni deyil. “Azeri Light”ın faktiki qiyməti keyfiyyət göstəriciləri, bazar şəraiti, daşınma xərcləri və müqavilə şərtlərindən asılı olaraq fərqlənə bilər. Eyni zamanda, büdcəyə daxilolmalar yalnız qiymətlə deyil, hasilat və ixrac həcmləri ilə də müəyyən olunur.
Nəticə etibarilə, “Brent” neftinin 106,21 dollara, “WTI” markasının isə 94,62 dollara yüksəlməsi qlobal enerji bazarında geosiyasi risklərin və tədarük qeyri-müəyyənliyinin hələ də əhəmiyyətli rol oynadığını göstərir. Qarşıdakı dövrdə qiymətlərin istiqaməti Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətindən, neft ixrac marşrutlarının sabitliyindən, hasilat qərarlarından və qlobal tələbin dinamikasından asılı olacaq. Hazırkı artımı uzunmüddətli bahalaşma meyli kimi qiymətləndirmək üçün isə bazarda bir neçə gün deyil, daha uzun müddət ərzində formalaşan dinamikanı izləmək vacibdir.
Nuray,
AzNews.az
