“Praqmatik əməkdaşlıq Cənubi Qafqazda real dəyişikliklər yaradır” – Pərvanə Vəliyeva

"Azərbaycan və Ermənistan ikitərəfli münasibətlərində yeni mərhələyə qədəm qoyublar — praqmatik əməkdaşlığa və formalaşmaqda olan iqtisadi əlaqələrə doğru keçid baş verir. Bu keçid mürəkkəb və həssas olsa da, son irəliləyişlər real dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Vaşinqtonun vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmalar və sülh müqaviləsi mətninin paraflanması Cənubi Qafqazda davamlı sülhə, regional sabitliyə və ortaq rifaha yol açan mühüm tarixi mərhələdir. Azərbaycan Cənubi Qafqazı köklü şəkildə transformasiya etmək üçün real addımlar atıb. Bu transformasiyanın əsas sütunlarından biri TRIPP marşrutudur. Bu marşrut Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantının təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıyır".

Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva deyib.

Qeyd edək ki, son dövrlər Cənubi Qafqazda nəqliyyat və logistika mövzusu yenidən gündəmin mərkəzinə çıxıb. Xüsusilə Azərbaycanla Ermənistan arasında birbaşa yük daşımalarının mümkünlüyü regionda müxtəlif reaksiyalar doğurur. Bəzi dairələr bunu risk kimi təqdim etməyə çalışsa da, proseslərin mahiyyətinə daha soyuqqanlı və rasional yanaşmaq vacibdir. Əslində söhbət tək bir marşrutdan deyil, dəyişən qlobal ticarət reallıqları fonunda bölgənin ümumi rolundan gedir.

Deputat qeyd edib ki, bu marşrutun Türkiyə ilə birləşdirilməsi regional və qlobal miqyasda böyük əhəmiyyətə malikdir.

"Mərkəzi Asiyadan Transxəzər marşrutu vasitəsilə Türkiyəyə və oradan Avropaya uzanan bu xətt ticarətdə iştirak edən bütün tranzit ölkələr üçün əhəmiyyətli faydalar yaradacaq. Bu proses Türkiyə ilə Ermənistan arasında normallaşmaya da təkan verəcək. Bu yaxınlarda ABŞ-la Ermənistan arasında imzalanmış TRIPP İcra Çərçivəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün institusionallaşdırılması istiqamətində daha bir əməli addımdır. Çərçivə sənədi bağlantını sadəcə infrastruktur layihəsi kimi deyil, regional sülhün, sabitliyin və iqtisadi inteqrasiyanın təşviqi üçün alət kimi təqdim edir. Konkret iqtisadi addımlar da sülh razılaşmasının praktikada reallaşmağa başladığını göstərir. Azərbaycan Ermənistan üçün kommersiya yüklərinin tranzitinə imkan yaradıb. Tərəflər arasında ticarət də başlayıb, o cümlədən Azərbaycan neft məhsulları Ermənistana ixrac edilib. Əhəmiyyətli məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycan və Ermənistan əvvəl mövcud olmuş iqtisadi münasibətləri bərpa etmir. İki ölkə müstəqillik dövründə heç vaxt birbaşa ikitərəfli ticarət aparmayıb; hazırda baş verən proses sıfırdan tamamilə yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşmasıdır. Bu addımlar regional iqtisadi inteqrasiyaya töhfə verir. Zəngəzur dəhlizi regional transformasiyanın strateji elementi olaraq qalır. İstismara verildikdən sonra o, Şərq–Qərb marşrutları boyunca yeni logistika imkanları yaradacaq, Avropa ilə Asiyanı birləşdirən Orta Dəhliz üçün strateji alternativ rolunu oynayacaq və Avrasiya boyunca yüklərin daha sürətli və səmərəli daşınmasını təmin edəcək. Tranzit ölkələr kimi həm Azərbaycan, həm də Ermənistan bu prosesdən fayda əldə edə biləcək. Hazırda Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmi təxminən 15 milyon ton təşkil edir. Lakin infrastruktur investisiyaları və Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə yüklərin həcminin 2040-cı ilədək 160 min TEU-dan 865 min TEU-ya yüksələcəyi gözlənilir. Daha geniş normallaşma prosesinin infrastruktur investisiyalarını, enerji tranzit dəhlizlərini, rəqəmsal bağlantıları, dəmir yolu və avtomobil yolu inteqrasiyasını və digər sahələri açacağı gözlənilir. Prezident İlham Əliyevin sülhə yönəlmiş bu addımları beynəlxalq səviyyədə də qiymətləndirilib. Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı ilə təltif olunması Azərbaycanın Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhün əldə edilməsində oynadığı rolun qlobal miqyasda etiraf edildiyini göstərir. Yeni regional nizamın təməli artıq qoyulur. İqtisadi faydalara, açıq sərhədlərə və ortaq rifaha əsaslanan gələcək daha real görünür".

Rəfiqə Namazəliyeva,

AzNews.az