- Müşahidə məntəqəsi
- 18:54
- 799
"Dünya ərzaq qiymətlərində ucuzlaşma gözləmək olmaz" - İqtisadçı
"ABŞ və Çin arasında tariflərin müəyyən məhsullar üzrə aşağı salınması və ticarət atəşkəsinin 10 yanvar 2027-ci ilədək uzadılması ilk növbədə qlobal bazarlarda qeyri-müəyyənliyin azalmasına xidmət edə bilər. Razılaşma hər iki tərəfin təxminən 30 milyard dollar həcmində məhsul üzrə tarifləri azaltmasını nəzərdə tutur. Çin bazarına çıxışı genişlənə biləcək ABŞ məhsulları arasında taxıl, ət və süd məhsulları da var. Lakin soya əsasən siyahıdan kənarda qalıb və razılaşmanın bütün məhsullara şamil olunmaması onun qlobal qiymətlərə təsirini məhdudlaşdırır. Ərzaq bazarında əsas mümkün təsir tədarük zəncirlərinin sabitləşməsi və bəzi məhsullar üzrə ticarət xərclərinin azalması ola bilər. Tariflərin aşağı düşməsi idxalçıların xərcini azaltdıqda həmin qənaətin bir hissəsi topdansatış və pərakəndə qiymətlərə də keçə bilər. Eyni zamanda, ABŞ və Çin arasında ticarətin genişlənməsi bəzi kənd təsərrüfatı məhsullarının istiqamətini dəyişə, alternativ bazarlarda qiymətləri də təsirləndirə bilər. Amma dünya ərzaq qiymətlərində ciddi və ümumi ucuzlaşma gözləmək düzgün olmaz".
Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib.
Qeyd edək ki, ABŞ və Çin arasındakı ticarət dövriyyəsinin miqyası nəzərə alındıqda, tarif siyasətində baş verən dəyişikliklərin təsiri yalnız ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. Gömrük rüsumlarının aşağı salınması məhsulların beynəlxalq bazarlarda hərəkətinə, təchizat zəncirlərinin fəaliyyətinə və daşınma xərclərinə təsir göstərə bilər. Xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə ticarət imkanlarının genişlənməsi bəzi bazarlarda təklifin artmasına səbəb ola bilər. Bu isə müəyyən məhsulların qiymətlərinə təsir göstərmək potensialına malikdir. Lakin qlobal ərzaq bazarında qiymətlərin dəyişməsi birbaşa olaraq ABŞ və Çin arasındakı tarif siyasəti ilə müəyyənləşmir. Enerji və yanacaq xərcləri, logistika, istehsal səviyyəsi, hava şəraiti, məhsuldarlıq və valyuta məzənnələri də qiymətlərin formalaşmasına təsir edən mühüm amillərdir.
A. Nəsirli qeyd edib ki, enerji, yanacaq və logistika xərcləri, gübrə qiymətləri, məhsuldarlıq, hava şəraiti və valyuta məzənnələri daha böyük rol oynaya bilər.
"Azərbaycan üçün təsir daha çox dolayı xarakter daşıyacaq. Çin Azərbaycanın mühüm ticarət tərəfdaşlarından biridir: 2026-cı ilin yanvar-aprelində Çinlə ticarət dövriyyəsi 1,514 milyard dollar, Çindən idxal isə 1,474 milyard dollar olub. Buna görə Çin istehsalçıları ilə qlobal ticarətin sabitləşməsi Azərbaycana gətirilən elektronika, məişət texnikası, tekstil, avadanlıq və digər istehlak mallarının logistika və tədarük xərclərinə müsbət təsir göstərə bilər. Digər mühüm məsələ nəqliyyatdır. ABŞ-Çin ticarətində gərginliyin azalması qlobal yük axınlarının daha proqnozlaşdırılan olmasına və şirkətlərin logistika planlarını daha rahat qurmasına şərait yarada bilər. Bu, Azərbaycan üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki Çin–Mərkəzi Asiya–Xəzər–Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə marşrutu üzrə Orta Dəhlizin əhəmiyyəti artır. 2026-cı ilin ilk yeddi ayında Azərbaycanda tranzit yükdaşımalarının həcmi 9,1 milyon tonu keçib və illik müqayisədə 11,6 faiz artıb. Şərq-Qərb dəhlizində artım isə 16,5 faiz olub.
Nəticədə, bu razılaşmanın Azərbaycan bazarında qiymətləri birbaşa və kəskin şəkildə aşağı salması gözlənilən deyil. Daha real təsir logistika xərclərinin sabitləşməsi, Çindən idxal olunan bəzi malların maya dəyərinin azalması və Orta Dəhliz üzrə yük axınlarının artması formasında özünü göstərə bilər. Əgər ABŞ-Çin razılaşması daha geniş ticarət sazişinə çevrilərsə, Azərbaycanın tranzit ölkə kimi imkanları da genişlənə bilər. ABŞ-Çin qarşıdurmasının yenidən güclənməsi isə əksinə, logistika marşrutlarının dəyişməsi və daşınma xərclərinin artması riskini yaradar".
Rəfiqə Namazəliyeva,
AzNews.az
DİGƏR XƏBƏRLƏR
